Atatürk Araştırma Merkezi, “Fotoğraflarla Atatürk: Bir Ömür, Bir Cumhuriyet” başlıklı albüm çalışmasıyla, Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün bugüne kadar çok az bilinen 350 fotoğrafını ayrıntılı tarihsel açıklamalar eşliğinde okuyucuyla buluşturdu.
Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu bünyesinde faaliyet gösteren merkez tarafından hazırlanan eserde; Atatürk’ün aile kökenlerinden öğrenim hayatına, askerî ve siyasi mücadelesinden Cumhuriyet’in inşa sürecine kadar uzanan geniş bir dönem ele alınıyor. Fotoğraflar; kısa bilgilendirici metinler ve QR kodlar aracılığıyla zenginleştirilerek interaktif bir yapı kazandırılıyor.
Kurum yayınları arasında yer alan albüm, “Çiçek Bayramı” ve “Altılar Davası” gibi Cumhuriyet tarihinin görece az bilinen başlıklarına da ışık tutuyor. Çalışmaya ilişkin değerlendirmede bulunan Atatürk Araştırma Merkezi Başkanı Prof. Dr. Ahmet Kılınç, uzun soluklu bir emeğin ürünü olan bu albümü titizlikle tamamladıklarını ifade etti.
Albümün editörlüğünü de üstlenen Kılınç, yalnızca görsellere dayalı bir çalışma yapılmadığını belirterek şunları söyledi:
“Bu eser, fotoğraflarla sınırlı değil. Her bir kareyi tamamlayan açıklayıcı metinler ve ayrıntılı bilgiler de yer alıyor. Hem çok bilinen hem de daha önce pek görülmemiş fotoğraflar var. Bilinen karelerde ise çoğu zaman fark edilmeyen ayrıntılara dikkat çektik. Ayrıca albümü interaktif hâle getirdik. Bazı fotoğraflar, QR kodlar aracılığıyla Atatürk Ansiklopedisi ya da kurum yayınlarımıza yönlendiriyor. Okuyucu, dilediği konuda ücretsiz ve derinlemesine bilgiye ulaşabiliyor.*
Yaklaşık 350 fotoğraftan oluşan albümün kronolojik bir düzenle hazırlandığını ifade eden Kılınç, çalışmanın 1881’de başlayıp 1938’de sona erdiğini, ancak her bölümün kendi içinde tematik bir sıraya göre ele alındığını dile getirdi. Albüm; “Selanik’ten Trablusgarp’a”, “Cepheden Cepheye”, “Millî Mücadele Sahnesinde”, “Cumhuriyet’in Doğuşu ve Liderlik”, “Yenileşmenin Öncüsü” ile “Devrimler ve Toplumsal Dönüşüm” başlıkları altında ilerliyor.
Eserde, Atatürk’ün annesi Zübeyde Hanım’a ait fotoğrafların yanı sıra babası Ali Rıza Efendi’ye ilişkin soy kütüğü belgeleri de bulunuyor. Bu belgelerin, Atatürk’ün aile geçmişine dair bilinen en eski ve özgün kaynaklar arasında yer aldığı belirtiliyor.
Kılınç, Cumhuriyet dönemi tarihçilerinden Enver Behnan Şapolyo’nun özel koleksiyonundan alınan ve Ali Rıza Efendi’nin soy ağacını içeren el yazması belgenin albüme dâhil edildiğini aktararak, bu belgenin söz konusu şecereye ilişkin bilinen ilk kaynak olduğuna dikkat çekti.
Albümde, Afganistan’ın bağımsızlığı sürecine dair nadir bir fotoğrafın da yer aldığını belirten Kılınç, 10 Haziran 1921’de Ankara’daki Afgan Sefarethanesinde çekilen bu karede, bayrağı bizzat Mustafa Kemal Paşa’nın göndere çektiğini söyledi. Söz konusu fotoğrafın, kurumun özel arşivinde bulunduğunu ve bu çalışma sayesinde ilk kez geniş kitlelerle paylaşıldığını ifade etti.
