4 Şubat /Bugün) Dünya Kanser Günü; hafta nedeniyle; Veteriner Halk Sağlığı Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Vet .Hekim Azmi YÜKSEL bir bildiri kaleme aldı.
YÜKSEL, kanseri çevresel faktörleriyle değerlendirdi.
“Hatırlanması gereken temel gerçek şudur: Kanser, yalnızca bireysel yaşam tarzlarıyla açıklanamayacak; çevresel, enfeksiyöz ve üretim süreçleriyle doğrudan ilişkili önlenebilir bir halk sağlığı sorunudur.
Dünya Sağlık Örgütü ve Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı’nın bilimsel değerlendirmeleri; kanser vakalarının önemli bir bölümünün hava kirliliği, gıda zincirindeki fiziksel, biyolojik ve kimyasal riskler, zoonotik ve gıda kaynaklı enfeksiyonlar gibi kontrol edilebilir risk faktörleriyle ilişkili olduğunu açık biçimde ortaya koymaktadır. Buna rağmen kanserle mücadele politikaları, ülkemizde hâlâ ağırlıklı olarak tedavi odaklı bir yaklaşımla ele alınmakta; önleme ve risk azaltma boyutu ikincil planda kalmaktadır.
Oysa kanserden korunma, insan sağlığını; hayvan, bitki ve çevre sağlığından bağımsız ele alan yaklaşımlarla mümkün değildir. Tek Sağlık yaklaşımı, kanser dâhil olmak üzere günümüzün en ağır halk sağlığı sorunlarının çözümü için vazgeçilmez bir bilimsel çerçeve sunmaktadır. Güvenli gıda üretimi, zoonotik enfeksiyonların önlenmesi, çevresel kirleticilerin izlenmesi ve kimyasal maruziyetlerin kontrolü; kanser riskini doğrudan etkileyen alanlardır ve bu alanların tamamı veteriner hekimliğin uzmanlık ve sorumluluk alanı içerisindedir.
Veteriner hekimler; gıda zincirinin üretimden tüketime kadar tüm aşamalarında, zoonotik patojenlerin kontrolünde, veteriner ilaç ve pestisit kalıntılarının denetiminde, mikotoksinler ve çevresel kirleticilerin izlenmesinde kritik roller üstlenmektedir. Bu görevler, yalnızca hayvan sağlığını değil; toplumun uzun vadeli kanser riskini de doğrudan belirlemektedir. Bu alanlarda yaşanan her yapısal zafiyet, yıllar içinde biriken ve sessizce büyüyen halk sağlığı sorunlarına yol açmaktadır.
Buna karşın Türkiye’de veteriner halk sağlığını ve Tek Sağlık yaklaşımını esas alan bağımsız, güçlü ve yetkili bir veteriner otoritesinin bulunmaması, kanserden korunma dâhil pek çok önlenebilir riskin etkin biçimde yönetilememesine neden olmaktadır. Gıda güvenliği, çevre sağlığı ve zoonotik hastalıklarla mücadeledeki kurumsal parçalanmışlık, eşgüdüm eksikliği ve yetki karmaşası; bilimsel gerekliliklerle bağdaşmamaktadır.
2025 yılında gerçekleştirilen 4. Tarım ve Orman Şûrası Sonuç Bildirgesi’nde yer alan Ulusal Tek Sağlık Koordinasyon Kurulu’nun oluşturulması yönündeki karar, bu ihtiyacın resmî düzeyde de kabul edildiğini göstermektedir. Ancak bu kararın hâlâ hayata geçirilmemiş olması, kanserden korunma politikalarında önleyici ve bütüncül yaklaşımın yeterince benimsenmediğini ortaya koymaktadır.
Veteriner Halk Sağlığı Derneği (VHSD) olarak bir kez daha vurguluyoruz:
Kanser kader değildir. Ancak Tek Sağlık yaklaşımını ve veteriner hekimliği dışlayan politikalar, kanseri toplum için kaçınılmaz bir yüke dönüştürmektedir. Kanserden korunma; insan, hayvan ve çevre sağlığını birlikte ele alan, veteriner hekimliği bu sürecin ayrılmaz bir parçası olarak gören bilim temelli ve kamucu politikalarla mümkündür.
Dünya Kanser Günü ve Kanser Haftası, bu gerçeği hatırlamak ve karar vericileri sorumluluk almaya davet etmek için önemli bir fırsattır. Toplum sağlığının korunması için Tek Sağlık yaklaşımının kurumsal olarak hayata geçirilmesi ve bağımsız bir Veteriner Otoritesi’nin oluşturulması artık ertelenemez bir zorunluluktur.”
