Türkiye’nin ev sahipliğinde ve başkanlığında yapılan Antalya’daki Birleşmiş Milletler iklim görüşmelerinden çıkan en yeni ve muhtemelen nihai anlaşma; küresel ısınmanın temel nedeni olan “fosil yakıtlar”ın kelimesini bile içermiyor . Nihai taslak anlaşma iklimi kirleten kömür, petrol ve gazdan uzaklaşılması yönünde açık bir çağrıda bulunmuyor.
Antalya’da iki haftayı aşan yoğun müzakerelerin ardından ortaya çıkan en güncel ve nihai olması beklenen metinde, bilim dünyasının küresel ısınmanın birincil kaynağı olarak işaret ettiği fosil yakıtlar ifadesine hiçbir şekilde yer verilmemesi hem dikkat çekti hem de tepki topladı. Taslakta kömür, petrol ve doğal gaz kullanımının sonlandırılması ya da bu kaynaklardan aşamalı olarak uzaklaşılması yönünde doğrudan bir taahhüt yer almadı. Metin ağırlıklı olarak iklim değişikliğini önleme finansmanı, ülkelerin kararlara uyum için desteklenmesi ve genel enerji dönüşümü çerçevesiyle sınırlandırıldı.
Türkiye Cumhuriyeti Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum’un başkanlığında yürütülen uluslararası konferans, anlaşmazlıklar yüzünden belirlenen takvimden uzun sürdü. Sonuçta Ortadoğu’daki ülkeler başta olmak üzere petrol üreticileri ağır bastı ve bağlayıcı karar alınamayan bir COP toplantısı daha sona erdi.

Sokakta Ve Salonlarda “Utanın” Protestoları
Zirvede beklenen bağlayıcı kararların çıkmaması ve fosil yakıtların metin dışında bırakılması, konferans alanındaki sivil toplum kuruluşları ile iklim aktivistlerinin sert tepkisine yol açtı. “Utanın” yazılı pankartlar taşıyan protestocular, siyasi liderlerin ve müzakerecilerin küresel ısınmanın temel kaynağına dokunmayan bir metne imza atmaya razı olmasını kınayarak hükümetleri iklim krizinin aciliyeti karşısında sorumluluk almaya çağırdı.
Petrol Üreticisi Ülkeler İtiraz Etti. Fosil Yakıt Kelimesi Görünmez Oldu
Beklentilerin karşılanamamasında, enerji dönüşümü konusunda bağlayıcı ve net ifadeler talep eden 130’dan fazla ülke ile bunlara karşı fosil yakıt gelirlerine dayalı ekonomiye sahip üretici ülkeler arasındaki derin görüş ayrılıkları belirleyici oldu. Müzakerelerde başta Suudi Arabistan olmak üzere bazı petrol üreticisi ülkeler, kömür, petrol ve gazdan çıkışa işaret eden her türlü ifadeye ve fosil yakıtların metinde anılmasına kesin bir dille karşı çıkarak sürece direnç gösterdi. Gelişmekte olan ülkelerin finansman ve uyum talepleriyle büyük ekonomilerin çekinceleri de uzlaşmayı zorlaştırdı.

COP Sürecinin Geçmişi
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi kapsamındaki Taraflar Konferansı (COP) süreci, 1995 yılında Almanya’nın Berlin kentinde düzenlenen ilk toplantıyla başlamıştı. Süreç içinde 1997’de sanayileşmiş ülkelere bağlayıcı emisyon azaltım hedefleri getiren Kyoto Protokolü kabul edilmiş, 2009’daki Kopenhag zirvesinde ise siyasi bir mutabakat zemini aranmıştı. Küresel iklim diplomasisinin en kritik dönüm noktası olan 2015 Paris Anlaşması ile küresel sıcaklık artışını sanayi öncesi döneme kıyasla 1,5 dereceyle sınırlandırma hedefi benimsenmiş, 2023’te Dubai’de düzenlenen COP28’de ise ilk kez fosil yakıtlardan uzaklaşma yönünde küresel bir çağrı metne girmişti.
Cop32 Nerede Yapılacak?
Antalya’daki görüşmelerin ardından düzenlenecek bir sonraki zirve olan COP32, 2027 yılında Etiyopya’nın başkenti Addis Ababa’da gerçekleştirilecek. Birleşmiş Milletler takvimi doğrultusunda taraflar, 8-19 Kasım 2027 tarihleri arasında bu kez Afrika kıtasında bir araya gelerek iklim müzakerelerini sürdürecek.

Antalya’daki Katılım, Etki Ve İzlenimler
Antalya’da düzenlenen COP31 zirvesi, 190’dan fazla ülkeden diplomat, devlet yetkilisi, bilim insanı, iş dünyası temsilcisi ve sivil toplum üyesinin yer aldığı yaklaşık 80 binin üzerinde uluslararası katılımcıyı kente çekti. Kasım ayında turizm sezonunun kapanış dönemine denk gelen zirve; konaklama tesislerinden yeme-içme sektörüne, ulaşımdan yerel esnafa kadar Antalya ekonomisinde önemli bir hareketlilik sağladı. Zirve için kente gelen yabancı konuklar ve delegeler, Antalya’nın organizasyon altyapısı, doğal güzellikleri, mutfağı ve misafirperverliğinden son derece olumlu izlenimlerle ayrıldıklarını belirterek kenti ilerleyen dönemlerde tatil amacıyla yeniden ziyaret etmek istediklerini dile getirdi.

















