Şair ve yazar Abdülhak Hamit Tarhan, 1880’de yazdığı Eşber adlı tiyatro oyununun finalinde, cihanı fethe kalkan Makedonyalı İskender’i, yaşananların tarihini yazsın diye maiyetine aldığı Batlamyus ve Aristo ile konuşturur.
İskender, Hindistan’da aşık olduğu Sumru adlı kızın Keşmir Meliki olan ağabeyi Eşber’le savaşmış, onun kahramanlığına hayran olmuş ama “zaferi” kazanmıştır!
Savaşta, Melik Eşber ve kızkardeşi Sumru’nun ölümü “Cihangir imparatoru” ziyadesiyle üzer.
Derdini tarih yazıcısı Batlamyus’a döker ve duygularını dile getirir.
Konuşurken arada bir söz aşıp düşüncelerini söyleyen Batlamyus ise konuşmanın sonunda ustaca kendisini konunun dışına çıkarır.
Eserde İskender’e hitaben söyletilen sözler, aslında bir tarih yazıcısının olayları nesnel ve “tarafsız” aktarması gerektiğine işaret eder gibidir.
Sanki içinden “senin yaşadıklarından bana ne” demektedir Batlamyus .
Çünkü,
“Tarihi yazan benim, yapan siz!” diye bitirir sözünü.
İskender, bunun üzerine, yazdığı “A-B’ye eşitse, B’de C’ye eşitse, o halde A’da C’ye eşittir” şeklinde özetlenebilecek “düz mantık “ kuramının mucidi Aristo’ya döner.
İmparator, sevdiği kız ve onun kahramanlığına hayran kaldığı ağabeyinin ölümleriyle sonuçlanan ve kendisini yasa boğan bu sözde zaferin anlamını sorar:
“Aristo bu nedir!”
Kuramını yazdığı düz mantık yüzlerce yıl insanlardan kabul gören filozofun yanıtı sert ve nettir!
“Zafer veya hiç!”
Zaferi kazanmak istiyorsan sevdiklerin dahil çok sayıda ölümü göze alacaksın, yoksa “hiç” olursun!
Bu düz mantıkla asırla boyu savaşlara giden imparatorlar, komutanlar, kazandıkları zaman bile büyük katliamlar yapmışlar, hiç kimseye acımamışlardır.
Dünyanın bir çok yerinde hala bu yüzden boşu boşuna insanlar katlediliyor.
Oysa tarih göstermiştir ki, gerçek hayatta ne tarih yazıcıları kendilerini maiyetinde oldukları imparatorların, komutanların karşısında bağımsız, tarafsız ve nesnel davranabilmişlerdir, ne de tarihin akışında Aristo’nun düz mantığı geçerli olmuştur.
Bunu, dünyanın her coğrafyasındaki halklar, uluslar, kavimler, kabileler de yaşayarak öğrenmiştir.
Lakin, biz Türkler daha fazla yaşayarak öğrenmişizdir.
On iki on üç gün önce Cumhuriyetin 103. Kuruluş yıldönümünü kutlamıştık.
Cumhuriyetin kurulduğu yer, Anadolu topraklarıdır.
İskender, o toprakları, dünyayı fethe çıktığı zannıyla, kim bilir kaç savaşa, kaç asker ya da sivil insan yaşamına kıyarak, çözülmez sanılan kördüğümleri kılıcıyla parçalayarak çiğneyip geçmişti.
Şimdi de aynı topraklarda, saldırarak değil, saldırgan işgalcileri def ederek cumhuriyeti kuran Mustafa Kemal Atatürk’ü anıyoruz.
Ölümünün üzerinden 88 yıl geçtiği halde halkının büyük bölümü tarafından hep aynı özlemle, aynı minnettarlıkla, aynı hüzünle anılan kurucu lider sayısı her halde çok azdır.
Ancak, ülkemizde epeyce bir süredir 10 Kasımlarda Atatürk’ü ananlar da, Cumhuriyeti kutlayanlar gibi birbiriyle çelişkili değişik gruplara ayrılıyorlar.
Gardrop Atatürkçüleri var, gösteriş Atatürkçüleri var, müsamere Atatürkçüleri var.
Mış gibi yapan, hiç sevmediği halde Atatürkçü görünen Atatürk dolandırıcıları var.
Tabii onun ilkelerine gönülden bağlı, cumhuriyetçi, laik, anti-emperyalist yurtseverler Atatürkçülerin sayısı düşünülenden çok fazla.
Anıtkabir’i dolduranlara bakmak yeter!
Öte yandan, “tarihi yapan” bir kahramanı genç kuşaklara kafalarına göre, gerçeklikle hiç bağdaşmayan şekilde anlatan “tarih yazıcıları ” var.
Bunlar, özellikle kurucu liderin bu yurda hizmetlerini bağlamından koparmaya çalışanlar.
Kurtuluş savaşımız ve cumhuriyetimizin belirleyici unsuru olan antiemperyalistliğini yok saydırmak isteyen tarih yazıcıları bunlar.
Batlamyus kadar bile delikanlı olup,en azından “tarafsız” olduğunu söyleyemeyen modern mütareke aydınları!
Cumhuriyetin kuruluş yıldönümü dolayısıyla Atatürk’ün yaptığının görkemini görmek istemeyen bu tipler, yine “Anakronik” takılıyor!
Yani, yaşanıp geçmiş zamanlardaki olayları başka zamanlara uyarlayıp saptırmaya çalışıyorlar.
Bunların en çok gündeme getirilenlerinden biri, Türkiye’deki Rum nüfusun mübadele ile Yunanistan’a yollanması.
Cumhuriyetin ve dolayısıyla Atatürk’ün ülkenin etnik renklerini, farklılıklarını yok ettiğini savunuyorlar.
Sonraki yazımda bire bir yaşayanlardan dinlediğim ve yalan olma ihtimali olmayan bazı olayları anılarımı anlatacağım.
O yaşananlar, Eşber gibi bir tiyatro oyunundan ibaret değildi.
COŞKUN KARTAL
