Sermaye piyasasında yeni bir dolandırıcılık soruşturmasıyla karşı karşıyayız.
‘Yüksek kar getirisi’ hırsıyla bazı ünlülerin paralarını teslim ettiği bankacı Seçil Erzan davasının karara bağlanmasının üzerinden daha bir yıl bile geçmedi. ‘Yüksek karlı gizli fon’ olarak bilinen bu davada çarptırıldığı 102 yıl 4 ay hapis cezası İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi’nce bozulan Seçil Erzan şimdi yeniden yargılanırken bu kez devasa boyuttaki bu yeni fon soruşturmasına odaklandık.
6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 107’nci maddesi, manipülasyonu piyasa dolandırıcılığı suçu olarak düzenliyor ve İstanbul Cumhuriyet Savcılığı fon soruşturmasını bu kapsamda yürütüyor.
–MANİPÜLASYON–
Aslında son yıllarda bilgi bazlı borsa dolandırıcılığına ve gözaltılara sık rastladık. Daha geçmişe gidersek Banker Kastelli, Jet Fadıl, Çiftlikbank gibi nice dolandırıcılık davaları ve mağdurları var.
Anlaşılan şu ki; akademik hayatta dahi ‘manipülasyon’ örneği gösterilen drongo kuşu ile mirket canlısının hikayesine benzer bu olaylar çabuk unutuluyor.
–DRONGO
Dünyanın en kurak yerlerinden Afrika’daki Kalahari Çölü’nde yaşayan drongo kuşu, küçük gruplar halinde yaşayan kedimsi kuyruksürengillerden olan mirket canlısını manipüle ederek yaşamını sürdürür.
Drongo kuşu önce çevresinde uçtuğu mirket grubunun güvenini kazanır. Çevrede yırtıcı hayvanlar varken değişik ses çıkarıp mirket grubunu uyarır. Mirketler kaçarak canını kurtarır.
Mirketler artık drongoya inanır. Bu rahatlıkla mirket grubu çöl kumunun altından çıkardığı böcek gibi yemlerini tam yiyecekken drongo esas hamleyi yapar; drongo alarm sesi çıkararak mirketleri yine kandırıp kaçırır ve onların ortada bıraktığı yiyeceklere konar.
Drongo doymayınca sonraları da aynı hileye devam eder.
Manipülasyon sürer gider.
–18. YÜZYILDA-
Piyasa manipülasyonunun ilk örneği 1720 yılında Birleşik Krallık’ta karşımıza çıkar.
Güney Denizi Şirketi’ni (The South Sea Company) yüksek karlı gösterip varlıklı kişilere hisse satan John Blunt, bu satıştan gelen parayı yine başkalarına borç verip yine kendi şirketinin hissesinden aldırır. Böylece hisseler gerçek değerinin çok üzerine çıkar. Hissedarlar aldandığını anladığında geç kalınmıştır.
Drongo kuşları yüzyıllardır uçuyor. Hem de her yerde.
Zeynep Nurten UZER
