­čôŻ´ŞĆMODERN B─░R KLAS─░K : FLU LYS─░STRATA┬á

0

­čôŻ´ŞĆMODERN B─░R KLAS─░K : FLU LYS─░STRATA┬á

G├╝n├╝m├╝z tiyatrosunda s─▒kl─▒kla g├Ârd├╝─č├╝m├╝z yenilik├ži yakla┼č─▒mlardan biri olan klasik eserlerin modern ├ža─ča uyarlanmas─▒ hem izleyicilerin hem de ele┼čtirmenlerin art─▒k hep kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒ bir durum.

Son zamanlarda, geleneksel tiyatro anlay─▒┼č─▒n─▒ a┼čarak deviced tiyatro anlay─▒┼č─▒yla hareket eden Bak─▒rk├Ây Belediye Tiyatrosu bu ba─člamda dikkat ├žekmektedir. “Lysistrata” adl─▒ klasik eserin bu tiyatro anlay─▒┼č─▒yla, Bak─▒rk├Ây Belediye Tiyatrosu’nun modern bir yorumu olan oyun, izleyiciyi modern ve klasik aras─▒nda bir ├žizgide b─▒rak─▒yor.

Tiyatro sanat─▒, her d├Ânemde toplumsal, politik ve k├╝lt├╝rel meseleleri i┼člemek i├žin bir platform olmu┼čtur. Lysistrata metni de bu d├╝┼č├╝nce paralelinde bir oyun. Aristophanes’in yazd─▒─č─▒, Bar─▒┼č Arman’─▒n y├Ânetti─či oyunun kadrosu hayli kalabal─▒k. Ve seyirciyle birlikte bir deney yapmaya ├žal─▒┼č─▒yor. Oyun, Antik Yunan komedisi “Lysistrata”n─▒n temel ├Â─čelerini koruyarak, modern bir ba─člamda yeniden kurgulanm─▒┼č. Bu yenilik├ži yakla┼č─▒m, karakterlerin ve hikayenin evrensel ve zamans─▒z niteliklerini vurgularken, ayn─▒ zamanda g├╝n├╝m├╝z toplumunun sorunlar─▒na da dokunuyor.

Oyun, kad─▒nlar─▒n cinsel grev yoluyla sava┼č─▒ durdurma ├žabas─▒n─▒ konu al─▒r ve bu s├╝re├žte hem cinsiyet rolleri ├╝zerine alayc─▒ bir bak─▒┼č atar hem de bar─▒┼č─▒n ├Ânemini vurgular. Lysistrata, Aristophanes’in eserleri aras─▒nda belki de en politik olan─▒d─▒r. Kad─▒nlar─▒n erkekler ├╝zerindeki cinsel g├╝c├╝n├╝ kullanarak sava┼č─▒ durdurma giri┼čimi, o d├Ânem i├žin olduk├ža radikal bir fikir olarak kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kar.

Bak─▒rk├Ây ┼×ehir Tiyatrosu taraf─▒ndan sahnelenen “Flu Lysistrata” isimli oyun, belirsizlik d├╝┼č├╝ncesi ve ‘devised theatre’ anlay─▒┼č─▒ndan hareketle “Lysistrata”n─▒n feminist ve politik ├Â─čelerini bir araya getirmi┼č.

Oyun, cinsiyet rolleri, g├╝├ž ili┼čkileri ve toplumsal de─či┼čim gibi temalar─▒ ele alarak, izleyiciye s─▒n─▒rl─▒ kat─▒l─▒m deneyimini sunar.

Deviced tiyatronun ├Âz├╝nde olan interaktif ve kat─▒l─▒mc─▒ unsurlar, bu yeniden yorumlamada da etkili bir ┼čekilde kullan─▒lmaya ├žal─▒┼č─▒lm─▒┼č. Seyirciler, oyunda ├Âng├Âr├╝lm├╝┼č aktiflikte bir rol oynayarak hikayenin geli┼čimine do─črudan olmasa da katk─▒da bulunuyorlar. Zira oyunda varl─▒─č─▒n─▒ hissettiren y├Ânetmen ve tercihleri ile oyuncu, seyircinin a├ž─▒labilece─či s─▒n─▒r─▒n da varl─▒─č─▒n─▒ hissettiriyor. Devised tiyatro anlay─▒┼č─▒yla bak─▒ld─▒─č─▒nda, izleyicilerin oyunun i├žine bir s─▒n─▒r dahilinde ├žekilmesi sa─član─▒rken ayn─▒ zamanda oyundaki konu ve oyunun sonu hakk─▒nda izleyici ile birlikte fikir y├╝r├╝t├╝l├╝yor.

Devised tiyatro modelinde, oyun metni do─ča├žlama ├žal─▒┼čmalar─▒yla ekip taraf─▒ndan olu┼čturulur. Hikayeler anlat─▒l─▒r, egzersizler yap─▒l─▒r, do─ča├žlama sahneler ├╝retilir, bir fikirden yola ├ž─▒karak tekrar tekrar ├žal─▒┼č─▒l─▒r vs. Bu oyunda da oyuncular─▒n birbirleriyle kurduklar─▒ ileti┼čim, tan─▒┼čma hikayeleri, ├Âzge├žmi┼čleri, ba─čl─▒ bulunduklar─▒ Bak─▒rk├Ây Belediye Tiyatrosu’nda edindikleri de─čerler, birbirleri i├žin ne anlama geldikleri r├Âportajlar ve at├Âlye, ─▒s─▒nma egzersizleri gibi yollarla s├╝rd├╝rd├╝kleri do─ča├žlamalar, oyunun bir par├žas─▒ olarak kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒k─▒yor.

Yazar─▒n bu riskli ama merak uyand─▒ran karar─▒n─▒ de─čerlendirmek i├žin, oyunun karakterizasyonundan ba┼člamak gerekir. Karakterler, devised tiyatro anlay─▒┼č─▒yla provalardan oyuna ta┼č─▒d─▒klar─▒ konu par├žalar─▒n─▒, Antik Yunan d├Âneminin sosyal normlar─▒na kar┼č─▒ m├╝cadeleye giri┼čerek, g├╝├žl├╝ ve kararl─▒ kad─▒nlar─▒ temsil eden Lysistrata’n─▒n kurgusuna ba┼čar─▒yla yans─▒t─▒yor.

Y├Ânetim ve sahne tasar─▒m─▒ oyunun g├╝├žl├╝ yanlar─▒ndan biri. Sahne d├╝zenlemesi ve g├Ârsel hareketlilik, hikayenin atmosferini g├╝├žlendirirken, klasik ve moderni, hikaye ve mekanda bulu┼čturuyor. Sahnedeki mekan ve aksesuarlar modern d├╝nyaya ait, eski zaman─▒n ├Âyk├╝s├╝ modern mekanda ya┼č─▒yor.

Oyunun mizahi unsurlar─▒ da dikkate de─čer. Do─ča├žlama kurulan metnin mizah─▒ ile Antik Yunan komedisinin klasik mizah─▒ aras─▒nda denge kurulmas─▒, seyirciyi oyunda kalmaya ├ža─č─▒r─▒yor. Ancak, bazen bu dengeyi korumakta zorland─▒─č─▒ ve zaten zay─▒f bir metin olan Lysistrata’y─▒ seyirciden tamamen uzakla┼čt─▒rd─▒─č─▒ s├Âylenebilir. ┼×├Âyle ki; oyun esnas─▒nda yeterince yabanc─▒la┼čt─▒rmayla kar┼č─▒la┼čan izleyici, oyun biter bitmez oyunun etkisi alt─▒ndan ├ž─▒k─▒yor.

Yan─▒l─▒p yan─▒lmad─▒─č─▒m─▒ anlamak i├žin birka├ž kez izledi─čim bu oyunun, bende b─▒rakt─▒─č─▒ etki nerdeyse yok. T├╝r hakk─▒nda bilgisi olmayan izleyici i├žin, oyunun s├╝rekli kesintiye u─čramas─▒, oyuncuyu karakterden uzakla┼čt─▒rma nedeni oluyor. Onu sahnede bir ┼čeyler yapmaya ├žal─▒┼čan oyuncu olarak g├Âr├╝yor. Ve oyuncunun canland─▒rd─▒─č─▒ karakterin ├Âyk├╝s├╝ne inanmamaya ba┼čl─▒yor.

Karakterlerin y├╝zeysel tutulmas─▒ ve tart─▒┼čmaya a├ž─▒lmas─▒ – Merine gibi- da seyirciyi karakterin kaderini tayin etmeye davet ediyor ancak fikir y├╝r├╝tmekten ├Âteye ge├žilen bir durum de─čil. Ama├ž sanki ÔÇťfeedbackÔÇŁten ziyade, seyirciyle ├Ânceden belirlenmi┼č bir zaman aral─▒─č─▒nda sohbet etmek. Seyircinin epik tiyatroyu and─▒ran karakterlerin olas─▒ sonlar─▒ veya neler ya┼čanmas─▒n─▒ istediklerine dair g├Âr├╝┼člerini belirtmesi ancak bunun anlaml─▒ bir noktaya ba─članmamas─▒, sadece bir deneyimi ya┼čatm─▒┼č olmak i├žin g├Âsterilen bir ├žaba olarak g├Âr├╝n├╝yor.

Sadece yenilik├ži yanlar─▒yla bak─▒ld─▒─č─▒nda olduk├ža ba┼čar─▒l─▒ ancak b├╝t├╝n ├Âzellikleriyle bir araya geldi─činde at├Âlye ├žal─▒┼čmalar─▒ izlenimi almaktan ├Âteye ge├žemedi─čim bir oyundu. Ancak fikrin uygulanabilirli─či a├ž─▒s─▒ndan do─čru bir noktada ilerledi─čini de s├Âylemek gerek. Bu t├╝rde yap─▒lan ├žal─▒┼čmalar i├žin referans olacak oyunlar aras─▒nda. Ve seyircisini beklemeye devam ediyor.

Hatice G├ľRGE├ç/Tiyatro E─čitmeni

Hatice G├ľRGE├ç/kentekrani

Youtube Abone Olmak ─░├žin T─▒klay─▒n─▒z

www.kentekrani.com 26 Haziran 2024

Yazar─▒n T├╝m Yaz─▒lar─▒