­čôŻ´ŞĆ Ara┼čt─▒rma: Hasta ve yaral─▒ ┼čempanzeler ┼čifal─▒ bitkileri kullanarak kendi kendilerini tedavi ediyor.

0

­čôŻ´ŞĆ Ara┼čt─▒rma: Hasta ve yaral─▒ ┼čempanzeler ┼čifal─▒ bitkileri kullanarak kendi kendilerini tedavi ediyor.

Uganda’daki yabani ┼čempanzelerin antibakteriyel ve antiinflamatuar ├Âzelliklere sahip bitkileri aray─▒p yedikleri filme al─▒nd─▒.

Laboratuar testleri, hayvanlar taraf─▒ndan yenen bitkilerin b├╝y├╝k ├žo─čunlu─čunun bakteri ├╝remesini engelledi─čini, ├╝├ž├╝nc├╝s├╝n├╝n ise iltihab─▒ azaltt─▒─č─▒n─▒ g├Âsterdi.

Ara┼čt─▒rmac─▒lar, dikkate de─čer primatlar─▒n, zay─▒f olduklar─▒nda tedavi amac─▒yla bu bitkileri kas─▒tl─▒ olarak arad─▒klar─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝yor.

Ve ┼čempanzeleri izlemenin gelecekte yeni ila├žlar─▒ nas─▒l ke┼čfedece─čimiz konusunda ‘b├╝y├╝k etkileri’ olabilir.

Oxford ├ťniversitesi’nden ba┼č ara┼čt─▒rmac─▒ Dr. Elodie Freymann, MailOnline’a ┼čunlar─▒ s├Âyledi: ‘┼×empanzeler orman─▒ bizden daha iyi tan─▒yor ve yeni ila├žlar ke┼čfetmemize yard─▒mc─▒ olabilecek g├╝├žl├╝ bile┼čikleri y├Ânlendirmemize yard─▒mc─▒ olabilirler.’

Yabani ┼čempanzeler, besin de─čeri ├žok d├╝┼č├╝k olan ancak t─▒bbi bile┼čikler i├žerdi─či g├Âr├╝len baz─▒lar─▒ da dahil olmak ├╝zere ├žok ├že┼čitli bitkileri yerler.

Ancak ara┼čt─▒rmac─▒lar uzun s├╝redir ┬ámaymunlar─▒n kendi kendine ila├ž kullan─▒yor olabilece─činden ┼č├╝pheleniyor┬áolsa da davran─▒┼člar─▒n─▒n kas─▒tl─▒ oldu─čunu kan─▒tlamak son derece zordu.

┼×empanzelerin yayg─▒n olarak bitki ila├žlar─▒ kullan─▒p kullanmad─▒─č─▒n─▒ g├Ârmek i├žin Dr Freymann ve meslekta┼člar─▒, Uganda’daki Budongo Merkez Orman Koruma Alan─▒’nda 51 ┼čempanzeden olu┼čan bir toplulu─ču izledi.

116 g├╝nl├╝k g├Âzlem boyunca ┼čempanzelerin sa─čl─▒─č─▒n─▒ izlediler ve hangi bitkileri yediklerini dikkatle kaydettiler.

Ara┼čt─▒rmac─▒lar daha sonra hasta ┼čempanzeler taraf─▒ndan yenen ya da daha ├Ânce t─▒bbi olarak kullan─▒lmas─▒ ├Ânerilen 13 bitkiden ├Ârnekler toplad─▒.

Bu bitkiler laboratuvarda test edildi─činde bilim insanlar─▒ y├╝zde 80’inin bakteri ├╝remesini engelledi─čini, ├╝├žte birinin ise antiinflamatuar ├Âzelliklere sahip oldu─čunu buldu.

Dr Freymann ┼čunlar─▒ s├Âyl├╝yor: ‘Vah┼či ┼čempanzelerin kendi kendine ila├ž tedavisini incelemek i├žin bir dedektif gibi hareket etmeli, bir vakan─▒n par├žalar─▒n─▒ bir araya getirmek i├žin ├žok disiplinli kan─▒tlar─▒ toplamal─▒s─▒n─▒z.

Bizi belirli bitki t├╝rlerine y├Ânlendiren davran─▒┼čsal ipu├žlar─▒n─▒ toplayarak alanda aylar ge├žirdikten sonra, farmakolojik sonu├žlar─▒ analiz etmek ve bu bitkilerin ├žo─čunun y├╝ksek d├╝zeyde biyoaktivite sergiledi─čini ke┼čfetmek heyecan vericiydi.’

Bir vakada bilim insanlar─▒, yiyecek e─črelti otlar─▒ aramak i├žin tek ba┼č─▒na seyahat eden, eli yaral─▒ bir erkek ┼čempanzeyi filme ald─▒.

Testlerin ard─▒ndan, bu e─črelti otlar─▒n─▒n a─čr─▒y─▒ ve ┼či┼čli─či azaltabilecek y├╝ksek d├╝zeyde antiinflamatuar bile┼čikler i├žerdi─či ortaya ├ž─▒kt─▒.