Dünyanın en büyük petrol ihracatçısı Suudi Arabistan, İran yanlısı Yemen Husilerinin Kızıldeniz kıyısındaki hızlı ilerleyişi ve güney kentlerine yönelttiği füze ile insansız hava aracı saldırıları nedeniyle artan bir baskıyla karşı karşıya. Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerin büyük ölçüde aksaması üzerine Körfez’deki üretimi Kızıldeniz’e taşıyan Doğu-Batı petrol hattının saldırıyla kapanması, Riyad’ın alternatif ihracat koridorunu daralttı. Husilerin Babülmendep girişindeki Perim Adası’nı ele geçirmesi ve Yemen’in batı kıyısında denetimini genişletmesi ise Yanbu’dan hareket eden tankerlerin güvenliğine ilişkin kaygıları büyüttü.
Hürmüz’e alternatif hat haftalarca devre dışı kalabilir. Küresel Arzın %4’ü Kesildi
Suudi Arabistan’ın doğudaki üretim sahalarını Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu limanına bağlayan yaklaşık 1.200 kilometrelik Doğu-Batı boru hattı, düzenlenen hava saldırısının ardından kapatıldı. Riyad, saldırıda Irak’taki İran destekli milislerce fırlatılan insansız hava araçlarının kullanıldığını açıkladı. İran-Irak Savaşı sırasında, Hürmüz Boğazı tehdit altına girdiğinde petrol ihracatını sürdürebilmek amacıyla 1980’lerde inşa edilen hat, mevcut krizde Suudi ham petrolünü Körfez yerine Kızıldeniz’e ulaştıran temel güzergâh konumundaydı. Bölgesel yetkililere göre büyük bir pompalama tesisindeki hasarın onarılması üç ila beş hafta sürebilir; bu sırada hat sınırlı kapasiteyle çalışabilse de ne kadar petrol taşınabileceği belirsiz. Riyad, işletmenin ne zaman tam olarak başlayacağını açıklamadı. Petrol piyasası aktörleri, Hürmüz büyük ölçüde kapalı kalırken hattın uzun süre devre dışı olmasının küresel arzın yüzde 4’üne kadar olan bölümünü etkileyebileceğini belirtiyor. Suudi Arabistan, depolardaki petrolü ve Yanbu’daki mevcut yükleme imkânlarını kullanarak sevkiyatın bir bölümünü sürdürmeye çalışıyor; ancak boru hattındaki kapasite kaybı ile Babülmendep’teki güvenlik tehdidi, ülkenin hareket alanını ciddi biçimde sınırlıyor.
Yemenli Husiler de Suudi hedeflerine saldırıları artırdı
Husiler, Suudi Arabistan’ın güneyindeki Khamis Mushait askeri hava üssüne onlarca füze ve insansız hava aracı fırlattıklarını; uçak hangarlarını, radar sistemlerini, pistleri ve mühimmat depolarını hedef aldıklarını açıkladı. Suudi makamları Khamis Mushait ile üç güney kentinde acil durum uyarıları yayımlarken, Suudi öncülüğündeki koalisyon saldırılarda 13 sivilin yaralandığını bildirdi. Yemen’in Kızıldeniz kıyısında ise Husiler, tarihi Moha limanı ile Babülmendep’in girişindeki Perim Adası’nı ele geçirerek son yıllardaki en önemli toprak kazanımlarından birini sağladı. Suudi ve Yemen hava kuvvetleri Moha çevresindeki Husi hedeflerine bombardımanı artırdı; buna rağmen Yemenli yetkililer grubun ülkenin batı kıyısının neredeyse tamamında etkili denetimi koruduğunu belirtiyor.
İran’ın Yıllarca Sabırla Ördüğü Örümcek Ağı Devrede. Dünya Enerjisinin Gırtlağı Kapanıyor
Yemen’deki tırmanış, Hürmüz Boğazı’nın büyük ölçüde kapalı olduğu bir dönemde Babülmendep üzerindeki baskıyı da artırarak küresel enerji ve ticaret akışlarını iki ayrı geçiş noktasında tehdit ediyor. Körfez ülkeleri ile İran arasında Hürmüz’ün yeniden açılmasını ele almak üzere planlanan görüşmelerin ertelenmesi, diplomatik çözüm ihtimalini zayıflatırken petrol arzına ilişkin endişeleri büyüttü. Ham petrol fiyatları pazartesi günü yüzde 4’ten fazla yükseldikten sonra günü yaklaşık yüzde 1 artışla tamamladı. Washington, Suudi Arabistan’ın doğrudan askeri müdahale taleplerine karşı temkinli davranıp istihbarat desteğiyle yetinirken; Riyad ile Yemen hükümeti hava saldırılarını yoğunlaştırdı. Böylece Yemen’deki çatışma, İran’ın Hürmüz üzerindeki baskısıyla birleşerek Suudi petrolünün hem doğu hem batı çıkışını aynı anda risk altına sokan bölgesel bir krize dönüştü.
