İran ile altı aydır süren savaşta Hürmüz Boğazı çevresindeki deniz trafiği karşılıklı saldırılarla ağır biçimde aksarken, Yemen’deki İran yanlısı Husilerin Bab-ül Mendeb’e doğru ilerleyişi uluslararası enerji ve ticaret hatlarında ikinci bir tıkanma noktası tehlikesi doğurdu. Dört Yemenli hükümet askeri kaynağına göre Husiler, Kızıldeniz’in güney çıkışındaki bu kritik geçit üzerinde daha fazla baskı kurabilecek mevzilere yaklaşıyor.
Kızıldeniz’in Hürmüz’ü
“Gözyaşı Kapısı” olarak da anılan Bab-ül Mendeb, Arap Yarımadası’ndaki Yemen ile Afrika kıyısındaki Cibuti ve Eritre arasında yer alıyor ve Kızıldeniz’i Aden Körfezi ve Hint Okyanusu’na bağlıyor. Kuzeyinde Süveyş Kanalı’na uzanan hat, Körfez’den Akdeniz’e taşınan ham petrol ve yakıt ile Asya yönlü emtia için başlıca güzergâhlardan biri. İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğini hedef alması, Suudi Arabistan başta olmak üzere Körfez üreticilerinin Kızıldeniz çıkışına bağımlılığını artınca Bab-ül Mendeb Hürmüz kadar önem kazanmıştı. Buradaki trafik de aksarsa dünya enerji ve ticaret akışı ciddi krizlere gebe olacak.
Moka Hamlesi, Boğaza Bir Adım Daha
Yemen hükümeti yanlısı askeri kaynaklar, Husilerin tarihi Moka limanını ele geçirdiğini ve stratejik Haniş Adaları’na saldırılar düzenlediğini bildirdi. Hükümet güçleri, boğazın tam üzerinde ve Perim Adası’nın karşısında bulunan Zübab’a doğru çekilirken, Zübab ile Perim’in denetiminin geçit üzerinde fiili hâkimiyet kurulmasında belirleyici olduğu kaydedildi. AP’ye konuşan kent sakinleri de Husilerin Moka’ya girdiğini, kavşaklara yayıldığını ve kente uzanan yolların kapatıldığını aktardı; AP bu iddiaları bağımsız olarak doğrulayamadı. Limanın kaybı, yalnızca gemi trafiğini değil, gıda ve insani yardımın Yemen’e ulaştığı önemli bir kapıyı da tehlikeye soktu.
On Yılı Aşan Çatışmanın Yeni Safhası
Yemen’de İran destekli Husiler, 2014’te kuzeydeki dağlık bölgelerinden ilerleyerek Sana ve Yemen’in geniş kesimlerini ele geçirmiş; Suudi Arabistan da ertesi yıl uluslararası tanınmış hükümeti desteklemek üzere savaşa girmişti. Yaklaşık 150 bin kişinin ölümüne ve büyük bir insani krize yol açan çatışmalar, 2022’deki Birleşmiş Milletler aracılı ateşkesle büyük ölçüde durmuş; kalıcı siyasi uzlaşma sağlanamadığı için son çatışmalar ülkeyi yeniden topyekûn savaşa sürükleme riski yaratmıştı.
Trump: Savaş Ara Seçimlerden Sonra Bitecek
Bölgede bu son gelişmenin yanı sıra Trump’tan bir öngörü ortaya atıldı. ABD Başkanı Trump, İran’la savaşın 3 Kasım’daki ara seçimlerin hemen ardından sona ereceğini öne sürdü. Tahran’ın oylamayı etkilemek amacıyla çatışmayı uzattığını savunan Trump, “Seçimden hemen sonra savaşın biteceğini düşünüyorum; çünkü daha fazla dayanamazlar” dedi. Altı aylık savaşın ve yükselen yakıt fiyatlarının kamuoyu desteğini rekor düzeyde düşürdüğü belirtilirken Trump, İran’ın Natanz yakınlarındaki derin tünel komplekslerinin bulunduğu Pickaxe Mountain adlı nükleer bağlantılı tesise saldırı ihtimalini de yeniden gündeme getirdi. Reuters, Trump’ın daha önce de savaşın sona ermesi için tarihler verdiğini hatırlattı.
