Bal Kabağı deyip geçmeyin.. Dünyada adına festival ve panayır düzenlenen ürünler arasında ilk sırayı alıyor dersek; şaşırmayın… Japonya’da bal kabaklarından yapılmış heykellerin sergilendiği yüzyıllardır süren geleneksel bir şenlik var mesela…Ancak bal kabağının asıl ünü Cadılar Bayramı denilen Anglo-Sakson adetinden gelir. Çocukların şeker avına çıktığı Cadılar Bayramı’nda, bal kabağının oyularak içine
mum konulması İrlanda ve İskoçya mitolojisine dayanan eski bir Kelt geleneği..
Dünyada bal kabağı üretiminde Çİn liderliği elinde tutuyor. Yeryüzü rekoltesinin neredeyse yüzde 40’nı bu ülke sağlıyor. Ülkemizde önemli üreticilerden; hem gıda hem de çerezlik kabak çekirdeği üretiminde üst sıralarda.
Türkiye’de bal kabağı üretimi Sakarya, Düzce,Afyon ve Eskişehir gibi illerde yoğun olarak yapılıyor. Eskişehir kestane bal kabağı lezzetiyle öne çıkıyor. Dünyada sıcaktan soğuğa onlarca çeşit yemek ve tatlısı olan bu ürün; bizim mutfağımızda da tatlısı,reçeli, çorbası ve asıl önemlisi çekirdeği ile pek meşhur…
ESKİŞEHİR’İN COĞRAFİ İŞARETLİ KIZILİNLER BAL KABAĞI
Kızılinler Eskişehir’in Tepebaş Belediyesi’ne bağlı bir mahalle(eskiden köydü!) Bal Kabağı Panayırı’nın bu yıl dördüncüsünün düzenlendiği Kızılinler’de; Kadınlar Kooperatifi işi ele alınca bal kabağı üretimi de bir düzene girmiş. Tarımda kooperatiflere destek verilmesinin güzel bir örneği hayata geçti Kızılinler’de. Bu yıl Tepebaşı Belediyesi Mutfak Atölyesi’nde bal kabağının farklı lezzetlerde kullanımına yönelik eğitim ve uygulama çalışması da gerçekleştirildi.
Atölyede üretici kadınlar, Kızılinler’de yetiştirip hasat ettikleri bal kabaklarını şeflerin rehberliğinde birbirinden farklı lezzetlerin yapımında kullandı. Çalışmada, yöresel ürünün gastronomide daha fazla değerlendirilmesi, ürün çeşitliliğinin artırılması ve üretici kadınların emeğine katma değer kazandırılması ele alındı.
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Ziraat Fakültesi ev sahipliğinde Tepebaşı Belediyesi iş birliğiyle gerçekleştirilen Türkiye’nin ilk Bal Kabağı Çalıştayı da yapıldı.
SORUNLAR,SORUNLAR….
Tarımda sorunların sıra sıra dizildiği ülkemizde bal kabağı için her şey güllük gülistanlık değil elbette.. Bu üründe de üreticiler aracı ve tüccara aşırı bağımlı. Üreticiler ürününü doğrudan tüketiciye ya mevsime bağlı olarak pazarlayamıyor Tarladaki satış fiyatı ile market-pazar fiyatı arasında büyük fark bu üründe de var.
Balkabağı dayanıklı bir ürün gibi görünse de uygun depolama koşulları sağlanmadığında çürüme hızlanıyor. Lisanslı depolama veya soğuk hava deposu yetersizliği nedeniyle üretici, ürününü elinden hızlıca çıkarmak zorunda kalıyor.
Kızılinler balkabağı gibi yerel çeşitlerin genetik saflığının korunması ve tescilli/standart tohum arzı yetersiz kalıyor. Tarım il Müdürlüklerinin zararlılarla mücadele çalışması da yetersiz. Gübre, mazot, sulama elektriği ve işçilik maliyetlerindeki artıştan kaynaklanan sorunlar bu üründe de karşımıza çıkıyor.
Balkabağı Türkiye’de ağırlıklı olarak taze tatlılık olarak veya çekirdek olarak tüketiliyor. Püre, un, cips, bebek maması veya kozmetik ilaç sanayi gibi katma değerli işlenmiş ürün pazarı yeterince gelişmedi.
Eskişehir’in atıştırmalık sektöründe önemli yeri var. Şimdi iş insanlarından beklenen sanayi tipi işleme tesislerinin biran önce kurulması… Böylece Eskişehir’in bal kabağı fındık gibi uluslararası bir marka haline gelebilir.
Haber: Cengiz ERDİL
