Himalayalar’daki buzulların erimesi ve çökelmesi sonucu meydana gelen devasa buzul akıntı felaketi, Nepal ve Çin sınırında ağır yıkıma yol açtı. İklim değişikliğinin tetiklediği buz, kaya ve çamur kütlelerinin akarsu yataklarını doldurup büyük hız ve güçlü akması sonucu yaşanan çöküşte şu ana kadar 600’den fazla kişi hayatını kaybetti, 2 binden fazla insandan ise haber alınamıyor. Yaşanan felaketin bilançosu her geçen saat ağırlaşırken, Nepal hükümeti ülkenin yeniden ayağa kalkabilmesi için yaklaşık 4 ila 5 milyar dolarlık devasa bir finansmana ihtiyaç duyulduğunu duyurdu. Bu miktar, felaketin etkilediği yerel ekonominin toplam büyüklüğünün neredeyse 10 katına tekabül eden sarsıcı bir mali faturaya işaret ediyor.
Felaket Nasıl Oldu
Himalayalar’ın yüksek kesimlerinde yer alan bir buzulun küresel ısınma nedeniyle dengesini kaybederek çökmesi, devasa bir buz ve kaya çığının dik vadi boyunca aşağıya yuvarlanmasına yol açtı. Kayarak düşen enkazın oluşturduğu muazzam darbe, sismometrelerde 5,2 büyüklüğünde bir sarsıntı sinyali yarattı ve ilk etapta bir deprem sanıldı.
Vadiye inen buz, kaya ve su birikintileri, Bhote Koshi nehrinin yan kolunu geçici olarak tıkayarak doğal bir bent oluşturdu. Kısa bir süre sonra muson yağmurlarıyla doymuş tortunun da baskısıyla bu bent patladı; serbest kalan devasa su ve çamur kütlesi Nepal-Tibet sınırından aşağıya doğru yıkıcı bir ani sel dalgası halinde sürüklendi.
Yeryüzünün Uyarıları
Himalaya coğrafyası, küresel ortalamanın üzerindeki ısınma oranları nedeniyle uzun süredir buzul erimeleri ve kütle kaymaları tehlikesiyle karşı karşıya bulunuyordu. Son yıllarda küresel sıcaklık artışına bağlı olarak yüksek irtifalardaki buzul göllerinin hacminin kontrolsüzce genişlediği ve dağlık yapıların dengesizleştiği bilimsel raporlara yansımıştı. Sanayi devrimi sonrası artan sera gazı emisyonlarının tetiklediği bu iklimsel dönüşüm, bölgedeki buzul kütlelerinin ani kırılmalarına zemin hazırlamış ve kırılan buzulların doğal bentleri patlatmasıyla benzeri görülmemiş bir doğal afetin zeminini oluşturmuştu.
Ülkenin Altyapısı Yok Oldu
Nepal’de Himalaya dağlarındaki Felaketin boyutları, bölgedeki altyapı ve sanayi tesislerini tamamen işlevsiz hale getirmiş durumda. Çöküşün hemen ardından nehir yataklarını basan çamur ve kaya sel; hidroelektrik santrallerini, hastaneleri, okulları ve ulaşımı sağlayan onlarca köprüyü yutarak kentleri yerle bir etti. Nepal Maliye Bakanı Swarnim Wagle, ortaya çıkan tahribatın bilançosuna dair ilk resmi tahminleri açıklarken, ihtiyaç duyulan mali kaynağın ülke ekonomisi üzerindeki yükünü “… toplam varlığımızın 10 katı” diyerek vurguladı. Ülke genelindeki elektrik üretim kapasitesinin yüzde 12’sinden fazlasını sağlayan hidroelektrik santrallerinin ağır hasar alması, turizm ve tarımla ayakta duran bölge ekonomisini doğrudan kilitledi.
Teknolojik Yardıma İhtiyaçları Var
Saha çalışmalarında arama kurtarma faaliyetlerinin genel aşaması yerel ekiplerce sürdürülürken, krizin derinleşmesiyle birlikte spesifik alanlarda dış yardıma ihtiyaç duyulduğu açıklandı. Nepal Dışişleri Bakanı Shisir Khanal, genel arama-kurtarma operasyonları için yabancı saha ekiplerine ihtiyaç duymadıklarını, ancak ülkenin teknik imkanlarını aşan konularda uluslararası uzmanlığa başvurulduğunu ifade etti. Yıkılan hidroelektrik santrallerine ait su tünellerinde mahsur kaldığı değerlendirilen çalışanlara ulaşılması, çöken ulaşım ağlarının geçici köprülerle kurulması, nehir akıntısıyla yüzlerce kilometre öteye sürüklenen cansız bedenlerin kimlik tespiti, DNA testleri ve morg kapasitelerinin artırılması gibi son derece ihtisas gerektiren alanlarda dış destek talep edildi.
Ülkeler Harekete Geçti
Çin ve Hindistan başta olmak üzere bölge ülkeleri ve uluslararası toplum, teknik ekipman ve geçici altyapı desteği sağlamak üzere harekete geçti. Özellikle yıkılan yirmiyi aşkın köprünün yerine hızlıca geçici çelik köprülerin kurulması ve tünel kurtarma operasyonları için gerekli özel cihazların bölgeye sevkiyatı başlandı. Diğer yandan Nepal hükümeti, kısa vadeli teknik acil yardımların ötesinde, ülkenin orta ve uzun vadeli imar süreci için Dünya Bankası ve Asya Kalkınma Bankası gibi uluslararası finans kuruluşlarıyla görüşmelerini sürdürüyor.
