Kuzey Afrika ile Avrupa’nın kesişim noktası olan İspanya’nın Kuzey Afrika’daki özerk toprağı Ceuta (Sebte) sınırında, tarihin en büyük ve en yıkıcı insani göç dalgalarından biri yaşanıyor. Küresel ekonomik uçurumların, siyasi istikrarsızlıkların ve insan ticareti şebekelerinin baskısıyla tıkanan göç vanası adeta infilak etti. Fas’ın Fnideq (Kastillejos) kentinden yola çıkan on binlerce insan, dalgalara ve güvenlik barikatlarına meydan okuyarak İspanya topraklarına girmek için denize döküldü. Aileler, çocuklar ve gençlerden oluşan mahşeri kalabalık, dalgakıranları yüzerek ya da şişme botlarla aşarken, sınır hatları tamamen çöktü. Son verilere göre Fas’tan İspanya özerk bölgesine akın edenlerin sayısı 60 bine ulaştı. Yaşanan kaos ve can kayıpları, küresel adaletsizliğin yarattığı göç baskısının artık bölgesel tedbirlerle durdurulamayacak boyuta ulaştığını gözler önüne seriyor.
Denizden Mahşeri Akın
Sınır Hattının Çöküşü: Ceuta’daki Tarajal plajı ve sınır kapısı çevresinde kontrol bütünüyle yitirildi. İspanyol Sivil Muhafız teşkilatı yetkilileri, sınır güvenlik mekanizmalarının “tamamen çöktüğünü” ve sahada kelimenin tam anlamıyla bir kaosun hakim olduğunu bildirdi.
On binlerce insan, Fas’ın Fnideq ve Belyounech kıyılarından Ceuta’ya ulaşabilmek için kilometrelerce yüzdü veya el yapımı yüzme ekipmanları kullandı. Sahile ulaşan grupların sevinç gösterileri sosyal medyada gündem olurken, kent sokaklarında binlerce insan açık havada ve parklarda gecelemek zorunda kaldı.
Can Kayıpları Artıyor
Dalgalarla mücadele eden gruptan çok sayıda kişinin cansız bedenine ulaşıldı. Son verilere göre 34 kişi boğularak hayatını kaybetti, onlarca kişinin ise kayıp olduğu bildirildi.
Madrid yönetimi, yerel kolluk kuvvetlerinin yetersiz kalması üzerine Silahlı kuvvetleri Ceuta’ya sevk etti. Askerler, sınır hattında güvenliği temin etmek ve akını durdurmak için konuşlandırıldı.
Başbakan Pedro Sánchez ve İçişleri Bakanı Fernando Grande-Marlaska durumu yerinde incelemek üzere Ceuta’ya gitti. Ceuta Özerk Yönetim Başkanı Juan Jesús Vivas, kapasitelerinin tamamen dolduğunu belirterek ulusal acil durum ilan edilmesini istedi.
İnsani Yardım Faaliyetleri Çöktü; Fas da Akını Durduramıyor
Sığınmacı kabul merkezlerinin kapasitesi katbekat aşıldı. İspanya, ani insani yük karşısında barınma, gıda ve sağlık hizmeti sunmakta büyük güçlük çekiyor. Fas güvenlik güçleri ise sınırın kendi tarafında toplanan kalabalıkları dağıtmak için tazyikli su ve fiziki barikatlar kullandı; ancak binlerce kişinin aynı anda hareket etmesi tedbirleri etkisiz kıldı.
Hızlı İade Anlaşması: İspanya ve Fas İçişleri Bakanlıkları, yasa dışı yollarla Ceuta’ya giren kişilerin en kısa sürede Fas’a iade edilmesi konusunda anlaştıklarını duyurdu.
Bölgede Göç Basıncının Yakın Geçmişi
İspanya’nın Kuzey Afrika kıyısındaki özerk toprakları olan Ceuta ve Melilla, Avrupa Birliği’nin Afrika kıtasındaki tek kara sınırını oluşturuyor. Bu stratejik konum, her iki şehri de Afrika’dan Avrupa’ya ulaşmak isteyen düzensiz göçmenler için birincil hedef haline getiriyor.
Ceuta, Mayıs 2021’de de benzer bir krizle sarsılmış, iki gün içinde 8 binden fazla kişi yüzerek şehre girmişti. O dönemde kriz, Batı Sahra anlaşmazlığı ve diplomatik gerilimler nedeniyle Fas’ın sınır kontrollerini gevşetmesiyle patlak vermişti. Günümüzde yaşanan son akın ise sayısal büyüklüğü itibarıyla 2021 krizini geride bıraktı.
Avrupa Birliği’ndeTedirginlik
İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, İspanya’daki göç krizinin kontrolden çıkması ve Avrupa’ya yayılma riski taşıması halinde, ulusal güvenlik gerekçesiyle İspanya ile Schengen açık sınır anlaşmasını askıya alabileceklerini ima eden bir uyarıda bulundu.
İspanyol yetkililer, ani göç patlamasında İspanya Yüksek Mahkemesi’nin kısa süre önce aldığı bir kararın etkili olmuş olabileceğini belirtiyor. Söz konusu karar, karadan girenlerin aksine deniz yoluyla ulaşan göçmenlerin yasal süreç tamamlanmadan derhal sınır dışı edilmesini (“sıcak iade”) sınırlandırıyordu. Kaçakçılık şebekelerinin bu hukuki boşluğu propaganda malzemesi olarak kullandığı ifade ediliyor.
Ceuta’daki krizle eş zamanlı olarak İspanya’nın diğer Afrika exclave’ı olan Melilla’daki Beni Ansar sınır kapısında da gerginlikler yaşandığı, araçların ateşe verildiği ve yaralanmaların olduğu kaydedildi.
