­čôŻ´ŞĆ├çanakkale sava┼člar─▒yla ├Âzde┼člelen ‘Hey Onbe┼čli’ t├╝rk├╝s├╝n├╝n hazin hikayesi…

0

­čôŻ´ŞĆ├çanakkale sava┼člar─▒yla ├Âzde┼člelen ‘Hey Onbe┼čli’ t├╝rk├╝s├╝n├╝n hazin hikayesi…

├çanakkale Cephesi, sanki bir ├Âl├╝m de─čirmeni gibiydi; t├╝ketti─či insanlar haddi hesab─▒ a┼čmas─▒na ve ─░ngiliz generali Aspinall-OglanderÔÇÖin ÔÇťGeliboluÔÇÖdaki kanl─▒ muharebeler, T├╝rk ordusunun ├ži├že─čini bitirmi┼čtir,ÔÇŁ tespitinde ifadesini bulan -ger├žekten de ─░ngilizler ┼čehit olan gen├žlerimizi, “├ži├že─čin tomurcu─ču” ve “vakti gelmeden solan g├╝l goncas─▒”na benzetiyorlard─▒- koskoca bir e─čitimli gen├ž nesli yutmas─▒na ra─čmen bir t├╝rl├╝ doymak bilmiyordu.

O kadar ki cephede meydana gelen bo┼čluklar─▒ doldurmak i├žin, di─čer cephelerden asker getirilemedi─činden, en yak─▒n ├ževreden ba┼člayarak, 15 ya┼č─▒n ├╝st├╝ndeki eli silah tutan b├╝t├╝n gen├žlerin dahi, g├Ân├╝ll├╝ olup olmad─▒─č─▒na bak─▒lmaks─▒z─▒n, ├çanakkaleÔÇÖye sevk edilmeleri al─▒┼č─▒lm─▒┼č normal bir hadise haline gelmi┼čti.

O g├╝nler, k├Âyde, kasabada erke─čin kalmad─▒─č─▒, g├╝c├╝ kuvveti ve boyu posu yerinde olan herkesin asker oldu─ču ya da asker olmak zorunda kald─▒─č─▒ kara g├╝nlerdi.

Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda, Osmanl─▒ ordusunda insan kayb─▒ ├Âyle bir noktaya varm─▒┼čt─▒ ki Harbiye Nezareti, harp b├╝t├╝n h─▒z─▒yla s├╝rerken askerleri birka├ž g├╝nl├╝─č├╝ne de olsa memleket iznine g├Ândermeye gayret etmi┼čti.

├ç├╝nk├╝ harpte g├╝n ge├žtik├že daha da artan kay─▒plar, n├╝fusun t├╝kenmekte oldu─ču korkusunu do─čurmu┼č ve sava┼čan askerler memleketlerine n├╝fusu ├žo─čaltmak ├╝zere g├Ânderilmi┼člerdi.

├çanakkale Sava┼č─▒ s─▒ras─▒nda, ─░tilaf Devletlerinin Nisan 1915ÔÇÖten itibaren kara ├ž─▒kartmas─▒na ba┼člamalar─▒yla birlikte cephede takviye kuvvetlere ihtiya├ž h├ós─▒l olunca Sultan V. Mehmed Re┼čad 14 May─▒s 1331ÔÇÖde (27 May─▒s 1915) bir irade (emir) yay─▒nlayarak, yukar─▒da s├Âz├╝n├╝ etti─čimiz Askeri M├╝kellefiyet KanunuÔÇÖnda de─či┼čiklik yapmak ve lise talebelerini de cepheye ├ža─č─▒rmak zorunda kalm─▒┼čt─▒.

Sultan Re┼čad, yay─▒nlad─▒─č─▒ iradede, M├╝kellefiyet KanunuÔÇÖnun 42. Maddesine ek olarak haz─▒rlanan ÔÇťk├ótib-i sultaniye 10. s─▒n─▒f m├╝daviminine m├╝tedair (devam edenlere dair)ÔÇŁ ba┼čl─▒kl─▒ f─▒kra hakk─▒nda ┼č├Âyle ge├žici bir d├╝zenleme yapma yoluna gitmi┼čti:

ÔÇťMadde 1: M├╝kellefiyet-i Askeriye Kanun-u Muvakkatinin (ge├žici kanununun) 42. Maddesindeki f─▒kra atiye (gelece─če) tezyil (ertelenmi┼č) olunmu┼čtur. Muayene-i intihaiye esnas─▒nda (muayene sonucunda) mekatib-i sultaniyenin (sultani mekteplerinin) onuncu s─▒n─▒flar─▒nda bulunanlar da hizmet-i makzura (zikri edilen hizmet) hakk─▒na nail olacakt─▒r.ÔÇŁ

Sultan V. Mehmed Re┼čadÔÇÖ─▒n iradesinden sonra Harbiye Nezareti de bir tebli─č yay─▒nlayarak, 1314 (1896) do─čumlular─▒n (yani 19 ya┼č─▒ndakilerin) hen├╝z askerlik hizmetine ├ža─čr─▒lmam─▒┼člar─▒ ile 1315 (1897) do─čumlular─▒n, bedenleri geli┼čmi┼č, harbe elveri┼čli ve silah kullanmaya kabiliyetli olanlar─▒ndan m├╝sait bulunanlar─▒n da k─▒talara teslim olmalar─▒n─▒ istemi┼čti. Kaynakwh webhatti.com: ‘Hey Onbe┼čli’ T├╝rk├╝s├╝n├╝n Hazin Hikayesi
Padi┼čah─▒n ve Harbiye Nezaretinin bu ├ža─čr─▒s─▒ ├╝zerine, Bal─▒kesir, Bursa, K├╝tahya, Manisa, Adapazar─▒, ─░zmir, Ayd─▒n, Mu─čla ve KonyaÔÇÖn─▒n, tahsilleri ve hayatlar─▒n─▒n hen├╝z ba┼č─▒ndaki bu yeni yetme gen├žleri, vatan─▒n kendilerinden bekledi─či y├╝ce vazifeyi hakk─▒yla ifa etmek azim ve inanc─▒yla sil├óhalt─▒na ko┼čacaklard─▒.

Ekseriyeti 15 ila 19 ya┼č─▒nda olan bu gen├ž bahad─▒rlar─▒n cepheye kat─▒l─▒mlar─▒ an─▒s─▒na AnadoluÔÇÖda yak─▒lan me┼čhur ÔÇťHey Onbe┼čli Onbe┼čliÔÇŁ adl─▒ t├╝rk├╝de de s├Âz konusu durum ├žok ac─▒ ve dramatik bir dille anlat─▒lm─▒┼čt─▒r. Burada s├Âz├╝ edilen ÔÇť15ÔÇÖlilerÔÇŁ 1315 do─čumlulard─▒r.

Yani 1 Haziran 1897 ile 22 May─▒s 1898 aras─▒nda do─čan ve tam 18 ya┼č─▒n─▒ doldurmu┼č olan gen├žlerdi. T├╝rk├╝de, bu 1315ÔÇÖli gen├žlerden ┼č├Âyle bahsediliyordu:

Hey onbe┼čli onbe┼čli
Tokat yollar─▒ ta┼čl─▒
Onbe┼čliler gidiyor
K─▒zlar─▒n g├Âz├╝ ya┼čl─▒
Aslan yârim kız senin adın Hediye
Ben doland─▒m sen de dolan gel beriye
Fistan ald─▒m endazesi onyediye
Gidiyom gidemiyom
Az doldur i├žemiyom
Sevdi─čim pek g├Ân├╝ll├╝
Koyup da gidemiyom

  • Fascinated
  • Happy
  • Sad
  • Angry
  • Bored
  • Afraid

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here