Paris’in yoksul banliyölerinde öğretmen açığına, kalabalık sınıflara ve bakımsız okul binalarına karşı başlayan lise eylemleri ülke çapına yayıldı. Binlerce öğrencinin katıldığı protestolar, eğitim bütçesi tartışmalarıyla birleşerek Fransa’da okuların adresle bağlantılı imkan eşitsizliği gündemin merkezine taşıdı.
Banliyöden Yükselen İtiraz
Aubervilliers’deki Lycée Le Corbusier öğrencileri, derslerin öğretmen eksikliği nedeniyle aksadığını ve sağlıklı öğrenme koşullarının kalmadığını söylüyor. Eylemler kısa sürede Paris dışına taşarken öğrenciler eksiksiz öğretmen kadrosu, daha küçük sınıflar ve daha iyi donatılmış okullar talep etti. Ancak bu taleplerin neden özellikle liselerde biriktiğini anlamak için Fransız ortaöğretiminin yapısına bakmak gerekiyor.
Liselerde Biriken Sorunlar
Fransa’da öğrenciler 15 yaş dolayında genel, teknolojik ya da mesleki lise yollarına ayrılıyor; devlet liseleri merkezi müfredat ve ulusal sınav sistemi içinde çalışıyor. Buna karşın uygulamadaki koşullar okuldan okula değişebiliyor: bazı liselerde kadro açığı ders iptallerine yol açarken, bina bakımı ve sınıf yoğunluğu da eğitimin niteliğini doğrudan etkiliyor. Bu farkların en görünür olduğu yerler ise ekonomik yoksunluğun yoğunlaştığı banliyöler.
Adresin Belirlediği Fırsatlar
Yoksul bölgelerdeki okullar, deneyimli öğretmenleri elde tutma, boş kadroları hızla doldurma ve öğrencilerin öğrenme kayıplarını telafi etme konusunda daha büyük baskıyla karşılaşıyor. Merkezi ve eşitlikçi olma iddiasındaki eğitim sistemi bu nedenle aynı diploma yolunu sunsa da her öğrenciye aynı başlangıç koşullarını sağlayamıyor. Öğrencilerin “adresimiz geleceğimizi belirlememeli” sözü tam da bu çelişkiyi özetlerken, protestoların sertleşmesi tartışmayı okul kapılarının ötesine taşıdı.
Bütçe Ve Sokaktaki Gerilim
Eylemler 1.200’den fazla liseye yayılırken bazı gösterilerde polis göz yaşartıcı gaz ve plastik mermi kullandı; 5 binden fazla kişi gözaltına alındı ve yaralananlar oldu. Hükümetin 2027 bütçesinde eğitim harcamalarını enflasyonun altında kalan yüzde 1,7’lik artışla 65,53 milyar avroya çıkarmayı planlaması da tepkileri büyüttü. Eğitim Bakanı artışın öğrenci nüfusundaki düşüşle bağlantılı olduğunu savunurken, sendikalar ve veliler öğretmen kadrolarındaki kesintilerin mevcut eşitsizlikleri daha da derinleştireceği uyarısında bulunuyor.
Ülkeye Yayılan Yankılar
Protestolar Marsilya, Strasbourg, Tours ve Lille gibi kentlere de sıçrarken öğretmenler, itfaiyeciler ve başka kamu çalışanları kaynak yetersizliğine karşı eylemlere katıldı. İçişleri Bakanı Laurent Nuñez şiddeti kınayıp düzen çağrısı yaptı; eğitim yönetimi ise bütçe ve kadro eleştirilerine ilişkin ayrıntılı bir yanıt vermedi.
