Ankara, 7-8 Temmuz tarihlerinde düzenlenecek kritik NATO Zirvesi için liderleri ağırlamaya hazırlanıyor. İttifak üyeleri, Ankara’daki bu tarihi buluşmada transatlantik ilişkilerdeki çatlakları gidermeyi ve savunma stratejilerini güncellemeyi hedeflerken, perde arkasında endişe kaynağını yine ABD Başkanı Donald Trump oluşturuyor. Son dönemde Grönland’ı satın alma talebi ve İran savaşına verilen tepkiler nedeniyle müttefiklerine sert çıkan Trump’ın, Ankara’da yeni bir gerilime yol açmaması ve zirveyi terslememesi ittifakın geleceği açısından büyük önem taşıyor.
Trump’ı Sakinleştirme Formülü: Erdoğan+Rutte=Uslu Trump
NATO diplomatları ve liderler, Ankara’da olası bir kriz yaşanmaması adına iki önemli isme güveniyor: Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve NATO Genel Sekreteri Mark Rutte. Her iki liderin de Donald Trump ile geçmişe dayanan iyi ilişkileri ve diyalog kanalları bulunuyor. Zirve kulislerinde, Erdoğan’ın ev sahibi olarak ağırlayacağı Trump üzerindeki etkisi ve “evlilik danışmanı” benzetmesi yapılan Rutte’nin gurur okşayıcı diplomasisi sayesinde, ABD Başkanı’nın ikna edileceği tahmin ediliyor.
Avrupalı müttefiklerin savunma harcamalarını artırdığına dair verileri Trump’ın önüne koymaya hazırlanan Rutte, ittifakın bir “kağıttan kaplan” olmadığını kanıtlayarak ABD’yi 5. madde taahhütlerine sadık tutmayı amaçlıyor.
Ankara Zirvesinde Masadaki Zorlu Başlıklar
Zirve boyunca liderler, ittifakın geleceğini şekillendirecek son derece kritik kararları ve küresel krizleri ele alacak.
Avrupa’nın Savunma Sorumluluğu: Zirvede Washington’ın kaynaklarını Çin’e karşı Asya-Pasifik bölgesine kaydırmak istemesi nedeniyle, Avrupa ülkelerinin kıta güvenliğinde birincil sorumluluğu üstlenmesi konusunun ele alınması bekleniyor.
Savunma Sanayi İş Birliği: Ankara’daki liderler zirvesine paralel olarak geniş kapsamlı bir Savunma Sanayii Forumu düzenlenecek. Üye ülkelerin ortak üretim, teknoloji paylaşımı ve askeri kapasitelerini artırma yolları aranacak.
İran Savaşı ve Bölgesel İstikrarsızlık: Ortadoğu’da devam eden İran savaşı zirvenin en sıcak ve gölge düşürmesinden korkulan gündem maddesi olarak öne çıkıyor. Liderler, savaşa karşı ortak bir strateji geliştirmeye odaklanıyor.Askeri Harcamalar ve Bütçe Baskısı: Trump yönetiminin savunma harcaması hedefini %5’e çıkarma baskısı ve ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth’in yükümlülüklerini yerine getirmeyen ülkeleri “bedavacılıkla” suçlayarak ABD fonlarını kesme tehdidi masada uzlaşı aranacak konular arasında yer alıyor.
Geçmişin Gölgesi: Trump ve Eski Zirvelerde Yaşanan Çatışmalar
ABD Başkanı Donald Trump, ilk başkanlık döneminden bu yana NATO zirvelerini Avrupa ile hesaplaşma alanına dönüştürmüştü. Geçmiş yıllarda düzenlenen liderler buluşmalarında Avrupalı müttefikleri savunma bütçelerine yeterli katkıyı yapmamakla suçlamış, bütçe hedeflerini tutturamayan ülkeleri açıkça azarlamıştı. Hatta bazı dönemlerde ABD’yi ittifaktan tamamen çekmekle tehdit ederek Brüksel’de soğuk rüzgarlar estirmişti. Trump’ın o dönemlerde savunma harcamalarının GSYİH’ye oranla en az %2 olması yönündeki ısrarlı ve sert çıkışları, transatlantik ilişkilerde uzun süre tamir edilemeyen derin çatlaklara yol açmıştı.
