TEMA Vakfı, Hatay’dan toprak ve su örnekleri alınarak yapılan analizler sonucunda geniş çapta asbest, ağır metal ve bakteriyolojik kirlenme tespit edildiğini bildirdi: ‘Yedi örneğin beş tanesinde asbest tespit edildi’.

Hatay’da çalışmalar yürüten TEMA Vakfı, ulaştığı sonuçları depremin birinci yıl dönümünde kamuoyuyla paylaştı. Sonuçlara göre, depremin ardından enkaz kaldırma çalışmalarının yürütüldüğü Hatay’da, toprak ve su varlıklarından alınan örneklerde salgın hastalıklar  ve kanser gibi ciddi halk sağlığı sorunlarına yol açma riski olan asbest, ağır metal ve bakteriyolojik kirlenme tespit edildi.

TEMA Vakfı, 6 Şubat’ta Kahramanmaraş merkezli meydana gelen, 11 ilde yıkıma ve on binlerce can kaybına sebep olan depremlerin neden olduğu enkaz atıklarının, toprak ve su üzerinde yarattığı kirliliği tespit etmek üzere, yıkımın en çok yaşandığı illerden biri olan Hatay’da çalışma başlattı. Çalışma kapsamında 2023 yılının haziran, eylül ve aralık aylarında Hatay’a yapılan ziyaretlerde toprak ve su örnekleri alınarak asbest, ağır metal ve bakteriyolojik analizler yapıldı.

TEMA Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Deniz Ataç, “Hatay’da planlı olmadığını düşündüğümüz değişik noktalara dökülmüş enkaz atıklarından ve yakınlarındaki tarla ve bahçelerdeki topraktan aldığımız yedi örneğin beş tanesinde asbest tespit edildi” dedi.

Ataç “Ayrıca Samandağ deniz kenarında bulunan Mileyha Kuş Cenneti Sulak Alanı’ndan ve Antakya Serinyol’da bulunan kuyu suyundan alınan üç örneğin ikisinde de asbeste rastlandı. Güneysöğüt, Samandağ ve Serinyol’dan aldığımız ü. adet su örneğinde ise bakteriyolojik üreme tespit edildi. Bu sonuçlar Hatay’da kullanılmakta olan suya, kanalizasyon suyunun karışmış olma ihtimalini gösteriyor. Bu durum zehirlenmelere ve salgın hastalıklara yol açabilir. Yine Defne ve Samandağ Mileyha Kuş Cenneti yakınlarından aldığımız su örneklerinde bazı ağır metal miktarlarının İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hk. Yönetmelik’le belirlenen sınır değerlerin oldukça üzerinde olduğu tespit edildi. Bu nedenle halk sağlığı açısından endişeliyiz” diye konuştu.

Hatay’da halk sağlığını tehdit eden tek etkenin asbest olmadığını söyleyen Ataç, “Moloz yığınlarından havaya yayılan zehirli gazlar, tozlarda bulunan inorganik ve kimyasal atıklar ile sulara karışan mikrobiyolojik atıklar da söz konusu. Bunların içinde en tehlikelisi ise ağır metaller. Bazı ağır metaller su ve toprakta biriktiğinde; nörolojik hasar, böbrek yetmezliği, kanser gibi sağlık sorunlarına neden olabilir” diyerek diğer etkenlere de dikkat çekti.

Doğal afetler bu gezegenin kaderi, dünyanın dört bir yanında sel, yangın ve depremlere yüzyıllardır alıştı insanlar. Neler yapılacağı konusunda evrensel bir kültürün geliştiğini biliyoruz.  Önemli olan felakete karşı nasıl durdukları ve sonrasında ne yaptıkları.

Bazı ülkeler felaket sonrası sınıfı geçiyor, bazıları kader diyerek yerinde sayıyor. Maalesef biz ikinci gruptayız.

İki büyük deprem yaşayan Maraş- Hatay hattında enkaz kaldırma rezaletlerini duymayan kalmamıştır herhalde. Sağlam konutlarını üzerine yıkılan harap binalar, enkaz kaldırma sırasında yaşanan can kayıpları, moloz yığınlarıyla yok edilen tarım alanları, zeytinliklerde dolu vadilerin molozlarla doldurulması, depremi bile bile yine fay hatları üzerine yapılan konutlar… Say say bitmez.

Bilimi önlerine serenlerin hesaplarına göre, deprem bölgesinin tam anlamıyla ayağa kalkması için önümüzde 50 yıl varmış… Tarımı ve sanayii zarar gören bir büyük coğrafyadan söz ediyoruz.

İşte iki büyük depremden sonra da geride kalan molozların çıkardığı bir büyük sorun da ASBEST…

Dünya Sağlık Örgütü’ne göre, asbest birinci derece kanserojen madde. Ülkemizde ve Avrupa’da yasaklı maddeler arasında ilk sırada.

Ve asbest deprem bölgesinden çıkarılan molozlar arasında da bulunuyor çünkü eski yapılarda asbest kullanılmıştı.

Ancak ne molozlar kaldırılırken ne de dökülürken kontrolden geçirilmiyor. Ayrıca döküm alanlarındaki toprağın verimli olup olmadığı, asıl önemlisi geçirgenliği kontrol edilmiyor.

Bölgede öncelikle tarım sektörünün canlandırılması gerektiğini gün gibi ortadayken, tarım alanları moloz döküm sahası veya yeni konut alanı olarak gündeme geliyor.

Uzmanlara göre, moloz döküm sahaları belirlenirken sızdırmasız zeminlerin tercih edilmesi, yer altı ve üstü sularla temastan mutlaka kaçınılması gerekiyor.

Şimdi geldik, önemli bir rapora…

TMMOB Çevre Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi, 6 Şubat depremlerinden etkilenen Hatay için inşaat ve yıkıntı atıklarında asbestin incelendiği teknik raporunu yayımladı.

Çalışmada, Hatay Serinyol, Antakya, Samandağ, Yeşilköy ve Defne’de depolama alanlarından, bina enkazlarından, yerleşim alanlarından, toprak yüzeyinden ve çalışma sırasında kullanılan aracın üzerinden toplam 45 adet katı ve toz numunesi alındı.

Raporda şu saptama yapılmış;

“Bölgede toz ve asbest riskinin bu kadar büyük olmasının başlıca nedeni, depremin yaşandığı 6 Şubat tarihinden bu yana, atık yönetim uygulamalarında yapılan hatalardır. Hafriyat depolama alanı yer seçimi, asbestli malzemeler dahil olmak üzere tehlikeli atıkların ayrıştırılmadan depolama alanlarına taşınması, bölge genelinde sulama faaliyetlerinin neredeyse hiç yapılmaması ve atıkların taşınması sırasında kamyonlarda tozumayı önleyici bir önlem alınmaması bu hataların başlıcalarıdır.”

Bir tarım coğrafyasının ülkenin elinden kayıp gitmesi herhalde buna denir.

Hatay zeytini de yakında sadece albümlerde yer alacak.

Cengiz ERDİL/Gazeteci

CengizERDİL/kentekrani

Youtube Abone Olmak İçin Tıklayınız

www.kentekrani.com 22 Ekim 2023

Yazarın Tüm Yazıları

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, “Tehlikeli Madde Envanter Raporunun’ Bakanlığımıza sunulmaması nedeniyle, ‘NAE Sao Paulo’ isimli gemi için verilmiş olan şartlı notifikasyon onayının iptal edilmesine karar verilmiştir. Bu karar doğrultusunda geminin Türk karasularına girmesine izin verilmeyecektir” dedi.

Bakan Kurum, Brezilya’dan İzmir Aliağa’daki gemi söküm tesislerine gelecek olan Brezilya donanmasına ait NAE Sao Paulo adlı geminin, geri gönderileceğini açıkladı.

Bakan, açıklamasında, Brezilya Basel Sözleşmesi Yetkili Otoritesi IBAMA (Brezilya Çevre ve Yenilenebilir Doğal Kaynaklar Enstitüsü) tarafından Bakanlığa yapılan talep sonucunda NAE Sao Paulo isimli eski askeri uçak gemisinin Sök Denizcilik ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sökülmek üzere ithal edilmesi için sunulan notifikasyon başvurusuna 30 Mayıs 2022 tarihinde ‘Karasularımıza girmeden denetim yapılması ve Bakanlık tarafından görevlendirilen uzmanlarının gözetiminde söküm yapılması koşuluyla’ şartlı onay verildiğini hatırlattı.

Bakan Kurum, sürecin başından bu yana; tarafı olunan Basel sözleşmesi gereğince yükümlülüklerin yerine getirildiğini vurgulayarak, “Uluslararası hukuktan doğan haklarımızı ifade ettik, tehlikeli herhangi bir olumsuzluğun olması durumunda, gemiyi hiçbir tereddüde yol açmadan kabul etmeyeceğimizi ve ülkemiz karasularına girmeden geri göndereceğimizi defaatle paylaştık. Gemiyle ilgili Brezilya Federal Bölge Mahkemesinin ihtiyati tedbir kararı alması üzerine, verdiğimiz şartlı onayın yerine getirilmesi amacıyla 9 Ağustos 2022 tarihli yazımızla Brezilya Yetkili Otoritesi IBAMA’ya ve Sök Denizcilik ve Tic. Ltd. Şti. firmasına mahkeme kararlarının ve geminin ülkemize gelmeden önce yeniden hazırlanmış ‘Tehlikeli Madde Envanter Raporu’nun tarafımıza sunulmasını istedik” ifadelerini kullandı.

Geminin Türk karasularına girmesine izin verilmeme sebeplerini sıralayan Bakan Kurum, “Gelinen noktada, uluslararası bağımsız denetim kuruluşları ve Bakanlığımız denetim ekipleri gözetiminde notifikasyon şartında yer almasına rağmen ikinci bir denetim sürecinin işletilmemesi; tekrar istenen asbest ve diğer tehlikeli maddelerin bulunduğu yerlerin gemi planı üzerinde gösterilerek ve numune alınan noktaların fotoğraflanarak hazırlanması gereken ‘Tehlikeli Madde Envanter Raporunun’ Bakanlığımıza sunulmaması nedeniyle; ‘NAE Sao Paulo’ isimli gemi için verilmiş olan şartlı notifikasyon onayının iptal edilmesine karar verilmiştir. Bu karar doğrultusunda; geminin Türk karasularına girmesine izin verilmeyecektir” dedi.

İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer, 20 gün sonra söküm için Ailağa’da olması beklenen ve yüklü miktarda asbest taşıyan gemiyle ilgili konuştu: “Biz dünyanın çöplüğü olmak istemiyoruz”

Brezilya donanmasına ait savaş gemisi Nae Sao Paulo, söküm için yola çıkmıştı. Asbest yüklü geminin 20 gün sonra Aliağa’ya ulaşacağı belirtiliyor.

halktv.com.tr yazarı İpek Özbey’e konuşan İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer, “Gemi olma özelliklerini tamamen kaybetmiş, yüzdürülerek getirilen bir kargo, içi zehirli atıklarla dolu bir çöp bu. Ama biz dünyanın çöplüğü olmak istemiyoruz” dedi.

“Dünyada bu işi yapan üçüncü büyük ülke konumundayız; Hindistan ve Bangladeş’ten sonra” diyen Soyer, şöyle devam etti:

“Yetkililer bize ve kamuoyuna doyurucu bir açıklama yapmadı şu ana kadar. Gemi geldiğinde kontrol edeceğiz, bir sıkıntı varsa geri göndeririz, gibi bir açıklama yaptılar. Geminin içinde 9,6 ton asbest olduğunu iddia ettiler. Fakat geminin ikizi Clemenceau’nun sökümünde 760 tondan fazla asbest, diğer atıklarla beraber bin 500 tonun üzerinde zehirli atık çıktığını biliyoruz. Bu gemi de onun ikizi.”
Bu gemi gelirse İzmir’i ayağa kaldıracağız. Bu kabul edilebilir bir durum değil İzmir için. Bu zaten İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı olarak benim asli görevim. Bu geminin bu şehre zarar vereceğini, o sökümde çalışan işçilerin sağlıklarına zarar vereceğini biliyoruz.

“Bu geminin ikizini sökmeyi Hindistan reddetmişti, sonra o gemi İngiltere’de söküldü. O geminin İngiltere’de sökebilmesinin nedeni de kapalı havuzlar, başka bir teknolojiyle söküm yapılıyor orada. Sao Paulo daha önce nükleer denemelere katılmış bir Fransız savaş gemisi. Bizim bu gemiyi kabul etmemiz mümkün değil.

“O zaman ne yapacağımızı herkes görecek. Biz o geminin gelmemesi için ne gerekiyorsa yapacağız. Eğer gelirse de o gemiyi geri göndermek için ne gerekiyorsa da yapacağız.”

Zehir yüklü uçak gemisi Nae Sao Paulo’nun sökümünün Aliağa’da yapılması isteniyor.

Brezilya’ya ait dev uçak gemisi Nae Sao Paulo’nun Aliağa’da planlanan söküm işlemini durdurmak için yargıya gidiliyor.

İzmir’deki meslek odaları, sendikalar, barolar, sivil toplum kuruluşları, yurttaşlar ve izmir Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer zehir yüklü dev gemiye karşı yargıya başvurdu.

İlgili kesimler, Bölge Adliye Mahkemesi’nde Brezilya’ya ait Sao Paulo gemisinin Aliağa’da sökümü işleminde yürütmenin durdurulması talebiyle dava açtı.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na karşı açılan dava dilekçesinde söküm işleminin Anayasa, Türk Ceza Kanunu, Çevre Kanunu, Radyasyon Güvenliği Kanunu, İdari Yargılama Usulü Kanunu, Basel Sözleşmesi, İzmir Protokolü, Rio Bildirgesi ve diğer uluslararası antlaşmalara aykırılığı vurgulandı.

Gemideki asbest, madeni yağlar, arsenik, kurşun, krom, bakır, çinko, civa, nikel ve kadminyum gibi ağır metallerin ve radyoaktif kirliliğin toplum ve çevre sağlığına olumsuz etkilerinin altının çizildi.

Dilekçede ayrıca, “Yaşam hakkına yönelik tehlikenin büyüklüğü ve sürecin geri döndürülemezliği de dikkate alınarak idarenin savunması alınmaksızın işlemin yürütmesinin durdurulmasına ve davanın esasına ilişkin işlemlerin daha sonra tamamlanmasına karar verilmelidir” ifadelerine yer verildi.

Türkiye, gemi sökümünde Bangladeş ve Hindistan’dan sonra dünyada üçüncü sırada yer alıyor.

İlgili Haber :

Brezilya donanmasına ait savaş gemisinin, İzmir Aliağa’da planlanan söküm işlemine tepkiler büyüyor.