Başka bir deyişle “hayalindeki” en önemli dostu, gerçekte karşısında yenilmeye mahkum olduğu en acımasız, en yok edici düşmanı kimdir?

Bana sorarsanız “Zaman” derim.

Tarih boyunca üç kuruşluk çıkarları için bile kendinden kabul etmediği herkesle didişen, savaşan, “karşı tarafın” uygarlıklarını yok etmeye çalışan, bu uğurda imparatorluklar, kanlı diktatörlükler, emperyalizmler kuranların en büyük korkusu.

Kendilerine “bahşedilen” hayatı başkalarının kötülüğüne kullanmakta özgür olduğunu düşünenlerin, böyle davrananların eninde sonunda gelip tosladıkları o yıkılmaz duvar.

Bir türlü kontrol altına alınamayan evrenin başına buyruk çocuğu, “Zaman”!

Şimdi bir kez daha bu söz getiremediğimiz başına buyruk çocuğun  dünyada “bir yıl daha” ileri gitmesini idrak edeceğiz!

Daha doğrusu, insanlığın artık tamamıyla sekülerleşmiş gregoryen takvimini kullanan bölümü idrak edecek.

Elbette takvimler kullananlar, yıllarını başka yöntemlerle hesaplayanlar, başka inançların etkisiyle değişik gök çizimlerine bakıp kendi zamanlarını oluşturanlar da kendi yeni yıllarının başlangıcını başka günlerde karşılayacak.

Aslında ne yaparlarsa yapsınlar, hiç biri insanların hesaplarıyla oluşturdukları zamana egemen olamayacak. 

Yılların günde şu kadar dakika eksik olduğu gerekçesiyle yeni hesaplamalara uysun diye günleri tarihten silseler de,   kimi ülkelerde takvimler birbirine uyum sağlasın, ekonomi yolunda gitsin diye bazı yılları yaşanmamış saysalar da aslında gerçek zaman değişmeyecek.

*         *         *

Bundan tam 431 yıl önce,  5 Ekim 1582 Cuma günü neler yaşandığını biliyor musunuz?

Doğrusu, hiçbir şey yaşanmamıştır!

İnsanlık tarihinde 5 Ekim 1582 Cuma diye bir gün bulunmamaktadır.

O yıl, İtalya’da astronomlar,  kullanılmakta olan  “Jülien” takviminin”  güneşin dönüşüne göre “yılda 11 dakika geri kaldığını”hesaplamışlardı!

 Adamlar,  bu müthiş keşfi yaptıktan sonra, “kardeşim bir yılda tam 525 bin 960 dakika var; 11 dakikacığın lafı mı olur be yahu!” dememişlerdi. 

Milattan sonra geçen yıl sayısı olan 1582’yi  11’le çarpmış ve o an itibarıyla Jülien takviminin,  toplamda  “geri kaldığı” yılları hesaplamışlardı ki,  bu da aşağı yukarı 10 güne denk geliyordu.

Bu durumu düzeltmek için ne yapacaklarını kara kara düşünürken, hesaplamayı yapan astronomlardan biri, pratik zekasıyla “yahu tarihi 10 gün ileri alsak da güneşin hareketiyle eşitlesek  ne olur?” demiş, bu öneriyi dönemin Gregorius adlı Papa’sı da benimseyince 5 Ekim 1582  günü,  15 Ekim 1582 diye değiştirilmişti.

Yani, 5-15 Ekim 1582 tarihleri resmen “atlanmış”, yeni takvimin adına da “Gregoryen” denmişti.

Şimdi, bizim miladi takvim dediğimiz bu takvimi neredeyse bütün dünya kullanıyor.

Neredeyse diyorum, zira Milattan Önce 44 yılında Jül Sezar’ın emriyle hazırlanan Jülyen takvimini hala kullanan koca bir Ortadoks dünyası var.

Gregoryen takvimine göre 25 Aralık olarak kabul edilen Hazreti İsa’nın doğum günü, Jülyen takvimine göre 7 Ocak olarak benimseniyor. 

Gregoryen takvimine göre, Luka incilinde sözü edilen bir olay, yahudi kökenli olan İsa peygamberin yahudi “şeriatına” göre doğumundan sekiz gün sonra sünnet edilmesi, yılın ilk günü olarak kabul ediliyor.

Hz, İsa’nın sünneti , Ortadoksların kullandığı Jülyen takviminde 14 Ocak’a denk geliyor.

Ortadoks kiliselerinde, 14 ocak günlerinde yapılan ayinlerle sünnet hadisesi bayram olarak kutlanıyor.

Dünyada genel uygulamaya uyarak gregoryen takvimi kabul eden ortadokslar ise 1 Ocak’ta “seküler yeni yılı”, 14 Ocakta  “eski yeni yıl” adıyla jülyen yeni yılını kutluyorlar.

Tabii burada sadece Hz.İsa’nın sünnetine ilişkin değil, doğumuna ilişkin de bazı çelişkiler ortaya çıkıyor.

Buna göre, İsa peygamber Milattan Önce 44 yılında doğmuş olmalı!

O zaman , Jülyen Takvimnin oluşturulmasını emreden Jül Sezar, Roma baş tanrısı Jüpiter’e inancından vaz geçip hristiyan inancını benimsemiş olmalı !

Oysa Romalıların hristiyan inancını kabul edenlere İsa’dan sonraki yüz yıllar boyunca  zulüm yaptıkları çok anlatılan ve tarihsel gerçeklikleri ortaya konmuş olaylardır.

Yahudi geleneğine göre yapılan sünnetin, genel olarak sünnet yapılmayan, hatta tarihin çok büyük bölümü boyunca tüm mezhepleriyle  yahudileri yok edilecek  düşman kabul eden Hristiyan dünyasında niye bayram olarak kutlandığı da ayrı bir muamma!

Zaten, artık  hangi takvimi uygularlarsa uygulasınlar, 1 Ocak yıl başı günü dinsel kimlikten tamamen sıyrılmış seküler bir kutlama halini almıştır.

Takvimden bilimsel gerekçelerle silinip, muhtemelen katoliklerin konuyu benimsemesi için dini gerekçeler sunulan  10 günü de  kimse sormuyor artık .

Zaten o günler “teknik olarak” kayıp.

Yalnızca eski takvim sistemine uygun olarak değil de “başka numarayla” yaşanmış günler!

Çünkü, günlere ,  aylara, yıllara verilen numaralar olmasa da, başına buyruk  zaman, hayatımıza getirdiği olumlu ya da olumsuz gelişmelerle, dünyanın güneş çevresinde dönmeye devam edeceği son ana kadar,  iyi ve kötü günleri belleğine kaydederek akıp gidecek…

Takvimlerden günler değil yıllar silinse de, “yaşadığımız günler” ne eksilecek ne de artacak.

Zaman, hiç birimizi ayırdetmeden hakkımızdaki kaçamayacağımız hükmünü verecek.

İnanıyorum ki, yeni yıl iyilere iyi gelecek, kötülere daha kötü günler yaşatacak.

Coşkun KARTAL
                   

Gelin bu sorunun cevabını sanat ve felsefe tarihinde arayalım.

Felsefe Tarihinin En Hüzünlü Cümlesi

Arthur Schopenhauer’e göre: “Hayat, bir sarkaç gibi ıstırap ve can sıkıntısı arasında gidip gelir.”

Fransız filozof André Comte-Sponville, Schopenhauer’in bu ifadesini “felsefe tarihinin en hüzünlü cümlesi” olarak adlandırır. Çünkü Schopenhauer’in sarkaca benzettiği insan hayatı bir tatminsizlik döngüsünden ibarettir: İşsiz bir insan iş bulmayı hayal ederken, çalışan bir insan işin baskısından ve monotonluğundan şikayet eder. Bekarlar aşkı özlerken, ilişkide olanlar kendilerini kısıtlanmış hissederler. Bu sarkaç, insanlığın kaçınılmaz kaderi gibi görünür: Hep bir şey isteriz, ama istediğimizi elde ettiğimizde de mutlu olamayız.

Yeni yıl kararları da genellikle bu mücadeleyi yansıtır. Mesela yeni yılda spor salonuna gitmek için bir karar alırsınız. Birkaç hafta boyunca hedefinize ulaşmanın sizi nasıl daha sağlıklı ve mutlu yapacağını hayal ederek motive olursunuz. Ancak kısa süre sonra, bu size çok fazla gelir, çaba yorucu, ilerleme ise yavaştır ve başlangıçtaki heyecan azalır. Sonunda pes edersiniz – irade gücünüz olmadığı için değil, kararın kendisi özlem ve hayal kırıklığı sarkacı üzerine inşa edildiği için. Sorun sadece disiplin ya da motivasyon değil, değişime yaklaşım biçimimizdir.

Kırmızı Ayakkabıların Laneti:

Schopenhauer’in sarkacı, özlem ve hayal kırıklığı arasında sıkışmış bir yaşamın resmini çizer. Peki arzu tamamen kontrolü ele geçirdiğinde ve bizi bırakmayı reddettiğinde ne olur? Hans Christian Andersen’in Kırmızı Ayakkabılar masalının bu soruya verdiği yanıt epey karanlık.

Masalda genç bir kız olan Karen, güzellik, statü ve özgürlük özlemini simgeleyen bir çift kırmızı ayakkabıyı saplantı haline getirir. Ancak ayakkabıları giydiğinde, onu sonsuza dek dans etmeye zorlayan bir lanetin etkisi altına girer. Ne kadar durmak isterse istesin duramaz, dinlenemez ve kaçamaz. 

Kurtulmak için çaresiz kalan Karen, ayaklarını kesmesi için bir cellada yalvarır ve bunun lanetli ayakkabılarla olan bağını koparacağına inanır. Ancak ayakları kesildikten sonra bile ayakkabılar kendi başlarına dans etmeye devam ederek Karen’a kurtuluş şansı bırakmaz.

1948 yapımı film uyarlaması, aynı hikayeyi hırs ve sanatın ön plana çıktığı bale dünyasında yeniden canlandırır. Yetenekli bir balerin olan Vicky, Kırmızı Ayakkabılar masalına dayanan bir balede Karen rolünü üstlenir. Lanetli karakteri canlandırdığı nefes kesici performansı onu üne kavuşturur. Ancak, Vicky’nin özel hayatı çok geçmeden canlandırdığı karakterin trajedisini yansıtır. Bale topluluğunun otoriter yönetmeni, gerçek sanatsal büyüklüğün fedakarlık gerektirdiği konusunda ısrar ederek Vicky’den tam bir bağlılık talep eder. Ona aşktan ve evlilikten feragat ederek kendini tamamen baleye adaması için baskı yapar.

Filmin trajik doruk noktasında, Vicky’nin iç çatışması onu tüketir. İkonik kırmızı bale ayakkabılarını giyerek, performans öncesi sahneden kaçar ve kendini bir trenin önüne atar. Hırsının ve yükselişinin sembolü olan kırmızı ayakkabılar, sonunda yok oluşuna neden olur. Ölümü geride bir soru bırakır: Mükemmelliğin peşinde koşmanın gerçek bedeli nedir?

Deleuze ile Ortadan Başlamak

Schopenhauer tatminsizliğin kaçınılmazlığını, Kırmızı Ayakkabılar ise kontrolsüz arzunun ve mükemmeliyetçiliğin tehlikelerini gösterirken, Fransız filozof Gilles Deleuze bu döngüden kurtulmak için bir yol önerir.

Schopenhauer’in sarkacı, hayatı iki sabit nokta arasında tekrarlayan, doğrusal bir hareket olarak tanımlıyordu: acı ve can sıkıntısı. Sarkacın bir tarafında, sahip olmadığımız bir şeyin özlemini çekeriz ve bu özlem acı getirir. Diğer tarafta, arzuladığımız şeye ulaştığımızda, tatmin azalır ve bizi sıkılmış veya tatminsiz bırakır. Sarkaç, sürekli bir ileri bir geri sallanır ve bizi sonsuz bir tatminsizlik döngüsüne hapseder.

Ancak Deleuze’ün rizomu (Türkçe çevirisi; köksap) bu katı yapıdan kopar. Bir köksap, bazı bitkilerin kökleri gibi, doğrusal olarak büyümez; her yöne yayılarak karmaşık, birbirine bağlı yollar oluşturur. Deleuze’e göre yaşam, sabit bir döngüye ya da net bir başlangıç ve sona bağlı değildir. Kaotik, dinamik ve olasılıklarla doludur. Sarkacın sallanmasını beklemek veya başlamak için mükemmel bir an kollamak yerine, Deleuze “ortadan başlamamızı” önerir. Bu, hayatı tüm dağınıklığı ve kusurluluğuyla olduğu gibi kucaklamak ve kendimizi nerede bulursak bulalım, hemen şimdi harekete geçmek anlamına gelir.

Yeni Bir Başlangıç: Büyük Sözler Yerine Küçük Adımlar

Schopenhauer’in sarkacı tatminsizliğin kaçınılmazlığını vurgularken, Deleuze’ün rizomu özgürleşmek için bir yol sunar. Sarkacın hareketi öngörülebilirdir, zıtlıklar arasında ileri geri sallanır, ancak köksap beklenmedik, dolambaçlı yollara ve her yönde büyümeye izin verir. Bizi kontrol veya mükemmellik ihtiyacından vazgeçmeye ve bunun yerine, ne kadar kusurlu olursa olsun, hareket ve değişim yaratan küçük, sürdürülebilir eylemlere odaklanmaya teşvik eder. Küçük adımlar büyük, ya hep ya hiç kararlarından daha anlamlıdır.

Örneğin, her gün bir saat yerine 10 dakika yazmak ya da “her gün” yerine “haftada birkaç gün” egzersiz yapmak.. Sigarayı bırakmak veya rejime başlamak için en uygun veya mükemmel anı beklemek yerine, elindeki sigarayı hemen söndürmek ve bir sonraki öğünü azaltmak…Bu küçük ve gerçekçi adımlar, zaman içinde daha büyük değişimlere yol açabilir.

Bu yıl kendinize daha nazik olun. Hayatın mükemmel olmasını beklemek yerine, içinde bulunduğunuz anı kucaklayın. Küçük başlayın, kusurlu başlayın, ama başlayın. Değişim, hayatın kaosuna hakim olmakla ilgili değildir; her seferinde bir adım atarak, tüm karmaşanın ortasında gene de ilerlemekle ilgilidir.

Ve belki de gerçek dönüşüm tam da burada başlar — büyük vaatlerde ya da kusursuz planlarda değil, hayatın kaosunun ortasında attığımız sessiz ve kusurlu adımlarda. Ne kadar küçük olursa olsun, bu adımlar sayesinde ilerleme gücünü yeniden bulmamızda…

Derya ULUSOY

Yeni Zelanda yeni yılı, TSİ 14.00’te, Auckland Harbour Bridge üzerinde ışık gösterisi ve Auckland Sky Tower’da havai fişek gösterisiyle karşıladı.

Avustralya saat 15.00’te 2024’ü karşılayacak.

Avustralya’yı Asya ülkeleri Kuzey Kore, Japonya, Hong Kong ve Çin takip edecek.

Rusya, Türkiye ile aynı anda yeni yıla merhaba diyecek.

Daha sonra sıra Avrupa ülkelerine gelecek.

Güney Amerika ülkelerinin ardından 2023’e en son veda edecek olanlar ise Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada gibi Kuzey Amerika ülkeleri olacak.

Nefes aldığımız ilk günden itibaren doğal olarak sahip olmamız gereken tüm kazanımlarımızın hala temennilerimizi süslediğine üzülerek tanık olacağız.

Olması gereken, ancak eksikliği ruh sağlığımızı bozan ideallerimizi sıralayacağız.

Akıl, vicdan ve hukukun; onur kırıcı, insanlık dışı davranışlara izin vermemesini,
Suç sayılmayan eylemlere karşı ‘’Yargı Güvencesi’’ni,
Tüm insanlık için; beslenme, barınma ve çağdaş bir eğitim hakkını,
Ekonomik, kültürel ve sosyal anlamda fırsat eşitliğini,
Her türlü ayrımcılığın, ne çeşit bir zalimlik olduğunu,
Hak, hakikat, hakkaniyet içinde adil bir paylaşımı,
Özgürlük, demokrasi ve barışı,
Tüm canlılara hakları olan, doğalarına uygun bir yaşamı,
Talep edeceğiz, dileyeceğiz…

Gerçekten dilemenin çok da bir maliyeti yok!
Kulağa da hoş geliyor, geçici de olsa rahatlatıyor insanı.

İnsan evrende binlerce yıldır var. Elbette sorunları da…
Değişim ve dönüşümler çağdaş insanı yaratırken aynı hızla sorunları da yaratmıştır.
Ne yazık ki temeli adalet olan ‘’ERDEM’’, bu yarışta çok gerilerde kalmış, kötülüğün organize hali insanlığın üzerine kâbus gibi çökmüştür.
‘’İnsan sanılandan çok ahlaklıdır ve hayal edilemeyecek kadar ahlaksızdır’’ diyen Sigmund Freud’un görüşüyle, insanın ‘’homo economicus’’ hali yüzyıllardır örtüşmektedir.
Çünkü kötü, iyiyi doymak bilmeyen çıkarları için hep kovmuştur, kovabilmiştir.

Mahşerin dört atlısı, insanlık tarihinin utancı olarak hala gündemimizdedir.

Daha dün Amasra’da, kırk iki canımızı kaybettik, kömürün karası gözyaşlarımızın rengini değiştirdi.
Burnumuzun dibindeki savaş, binlerce insanı yaşamdan kopardı.
Afganistan ve İran’da yaşananlar; akılla, bilimle, insanlık onuruyla izah edilebilir mi?
Cumhuriyetimizin yüzüncü yılında demokrasiyi, adaleti, akıl ve vicdanı aramıyor muyuz?

Hepimizin her şey karşısında sorumluluğunu hatırlatıyor, sağlık ve mutluluk için herkese; aklın yol göstericiliğinde gereğini yapmasını öneriyorum. Son söz de Nazım’dan olsun;

Yaşamak birer birer ve hep beraber
İpekli bir kumaş dokur gibi
Hep bir ağızdan sevinçli sevinçli bir destan okur gibi.

Umutlarınızın ve beklentilerinizin gerçekleşeceği bir yıl diliyorum.
Saygı sevgi ve inançla,

Kemal YALNIZ/İktisatçı

Kemal YALNIZ/kentekrani

Youtube Abone Olmak İçin Tıklayınız

www.kentekrani.com 25 Aralık 2022

2022 yılında giren ilk ülkelerden biri olurken, halk bu yıl da Covid-19 kısıtlamaları kapsamında havai fişek gösterileriyle yeni yıla “merhaba” dedi.

Yeni Zelanda, Samao, Tongo ve Kiribati Adaları’nın ardından yeni yıla ilk giren ülkelerden biri oldu. TSİ saatiyle 14.00’de 2022 yılına giren Yeni Zelanda’da havai fişek gösterileri düzenlendi.

Auckland’da Sky Tower Kulesi ve Harbour Köprüsü geri sayımın ardından yeni yılın ilk saniyelerinde özel ışık gösterileriyle aydınlatılırken, gösteriler yaklaşık 10 dakika sürdü.

Yeni Zelanda’dan sonra 2022’ye girecek olan ilk ülkelerden biri ise TSİ 16.00’da Avustralya olacak