ABD Donanması’na ait F/A-18F ‘Super Hornet’ tipi savaş uçağı, Kızıldeniz’de Yemen açıklarında dost ateşi sonucu düşürüldü. USS Harry S. Truman (CVN-75) uçak gemisinden havalanan uçak, Ticonderoga sınıfı güdümlü füze kruvazörü USS Gettysburg (CG-64) tarafından kazara vuruldu.

Olayda her iki pilot da güvenli bir şekilde uçaktan fırlatarak suya indi ve ABD Donanması tarafından kurtarıldı. Pilotlardan birinin hafif şekilde yaralandığı belirtilirken, uçak tamamen imha oldu.

ABD Donanması, olayla ilgili soruşturma başlattı.

SPUTNIK

İngiliz yayın kuruluşu BBC’nin analizine göre, Kızıldeniz-Suveyş Kanalı güzergahını kullanan ticari gemilere saldırılar karşısında ABD ve Birleşik Krallık’ın liderliğinde Yemen’deki İran yanlısı Husi hedeflerine yönelik olarak yapılan operasyonlar işe yaramadı.

Husi hedeflerinin defalarca bombalanmasına rağmen, bölgede ticari gemilere yönelik saldırılar arttı. Son 3 haftada 9 saldırı oldu, önceki 3 haftada ise 6 saldırı olmuştu.

ABD ve Britanya güçlerinin Husi hedeflerine karşı 11 Ocak’ta başlayan saldırılarından sonra Kızıldeniz ticari gemi güzergahında %29 oranında düşüş saptandı.

Yemen’de ülkenin batısındaki sahilleri ellerinde bulunduran İran yanlısı Husiler, İsrail Hamas savaşından sonra İsrail’le bağlantılı ticari gemileri vuracaklarını açıklamışlar ardından da Kasım ayında Kızıldeniz-Suveyş Kanalı güzergahını kullanan gemilere saldırmaya başlamışlardı.

Husi saldırılarında toplam 28 gemi hedef alınmıştı. Ancak ABD ve Birleşik Krallık Husi hedeflerini vurmaya başlayınca bu kez ABD ve Britanya bağlantılı ticari gemiler hedef alınmaya başlandı.

Sonuçta Husilere yönelik operasyonlar etkili olmadı. Bunda Husilerin taktik değiştirmesinin rol oynadığı belirtiliyor. Husiler daha önce Kızıldeniz geçişinin en dar yeri olan Bab el Mendeb boğazındaki gemilere saldırıyorlardı. Husiler, ABD ve Birleşik Krallık, cruise füzeleri ve uçaklarla operasyona başlayınca bu kez Aden Körfezi açıklarındaki gemilere saldırı düzenlemeye başladılar. Ayrıca önceden drone ve füze kullanırken son zamanlarda sadece füzeleri kullanmaya başladılar.

Söz konusu süreç, Asya ile Avrupa arasındaki ticareti önemli ölçüde etkiledi. Kızıldeniz güzergahını kullanan gemi sayısında %50 düşüş oldu.

Uluslararası deniz nakliye şirketleri Afrika’nın güney ucu Ümit Burnu güzergahını kullanmaya başlayınca standart bir konteynırın Asya-Avrupa navlun maliyeti 1,200 dolardan 5,000 dolara yükseldi.

Yemen’in geniş kesimlerini kontrol eden isyancı Husiler, Kasım ayından bu yana, Kızıldeniz ve Aden Körfezi çevresinde ticari gemilere saldırı düzenliyor.

Husiler, İsrail’in Gazze’deki saldırılarına tepki olarak Hamas ile dayanışma için “İsrail’e yardım götüren gemileri hedef aldıklarını” söylüyor.

Husi isyancılar kim ve amaçları ne?

Husiler, Yemen’deki Şii azınlığı Zeydiler’den oluşan silahlı bir grup.

Grup, 1990’lı yıllarda dönemin Devlet Başkanı Ali Abdullah Salih’in yolsuzluğa bulaştığını söyledikleri rejimine karşı mücadele için kurulmuştu.

İsimlerini hareketin kurucusu Hüseyin El Husi’den alıyorlar. Aynı zamanda kendilerine Ensar Allah adını da veriyorlar.

2003’te ABD’nin Irak’ı işgal etmesinden sonra, Husiler “Allahuekber. ABD’ye Ölüm. İsrail’e Ölüm. Yahudilere Lanet Olsun, ve Zafer İslam’ın” sloganını benimsedi.

Hamas ve Hizbullah ile birlikte İsrail, ABD ve genel olarak Batı’ya karşı İran öncülüğündeki “direniş ekseni”nin bir parçası olduklarını söylüyorlar.

Avrupa Barış Enstitüsü’nden Yemen uzmanı Hişam el Omeysi, bu durumun Husilerin Körfez bölgesinde İsrail’e giden gemilere neden saldırdıklarını açıkladığını söylüyor.

“Şu anda emperyalistlerle, İslam ulusunun düşmanlarıyla savaşıyorlar. Bu durum da tabanlarında çok iyi bir yankı buldu” diyor.

Husiler, Yemen’in büyük bölümünü nasıl ele geçirdi?

Husiler, 2014’ün başında Ali Abdullah Salih’in halefi Devlet Başkanı Abdrabbuh Mansur Hadi’ye karşı ayaklandıklarında Yemen’de büyük bir siyasi güç kazandı.

Salih’le, yani eski düşmanlarıyla bir anlaşma yapıp yeniden iktidara getirmeyi amaçlıyorlardı.

2015 başlarında ülkenin kuzeyindeki Saada bölgesini ele geçirdiler ve başkent Sana’yı da alıp, Hadi’yi ülke dışına kaçmaya zorladılar.

Yemen’in komşusu Suudi Arabistan askeri müdahelede bulunup, Husileri iktidardan düşürmeye ve yerine Hadi’yi getirmeye çalıştılar. Müdahaleye Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn de destek verdi.

Husiler, bu saldırıları püskürttü ve ülkenin geniş kesimlerini ellerinde tutmaya devam ettiler.

Taraf değiştirip, Suudilere katılmaya çalışan Ali Abdullah Salih’i 2017’de öldürdüler.

Husilere kim destek veriyor?

Husiler, Lübnan’daki Şii silahlı grup Hizbullah örneğine göre örgütleniyorlar.

ABD’li araştırma enstitüsü Terörle Mücadele Merkezi’ne göre Hizbullah 2014’ten bu yana yoğun bir askeri uzmanlık ve eğitim desteği veriyor.

Husiler, Suudi Arabistan ortak düşmanları olduğundan İran’ı da bir müttefik olarak görüyor.

İran’ın Husi isyancılara silah desteği verdiğinden kuşkulanılıyor.

ABD ve Suudi Arabistan, Husilerin 2017’de Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’a attıkları ve havada düşürülen balistik füzeleri İran’ın verdiğini söylüyor.

Suudi Arabistan ayrıca, 2019’da Suudi petrol tesislerine karşı yapılan saldırılarda kullanılan güdümlü füzeleri ve insansız hava araçlarını da İran’ın verdiğini iddia ediyor.

Husiler Suudi Arabistan’a on binlerce kısa menzilli füze attı ve BAE’ye de saldırılar düzenledi

Bu silahların verilmesi BM silah ambargosunun ihlali anlamına geliyor. İran ise bu iddiaları reddediyor.

Husi isyancılar ne kadar güçlü ve Yemen’in ne kadarını kontrol ediyorlar?

Yemen’in resmi hükümeti Devlet Başkanlığı Liderlik Konseyi. Devlet Başkanı Abdrabbuh Mansur Hadi, yetkilerini Nisan 2022’de bu konseye devretti ve konseyin merkezi Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’da.

Ancak Yemen halkının büyük bölümü Husi kontrolü altındaki yerlerde yaşıyor. Husiler ülkenin kuzeyinde vergi topluyor ve ayrıca para da basıyorlar.

BM Güvenlik Konseyi’nin Husi hareketi uzmanı Ahmed el Bahri’ye atfettiği açıklamada, Husi hareketinin 2010 itibarıyla 100 ila 120 bin üyesi olduğunu ve silahlı birliklerle, silahsız destekçilerden oluştuğunu belirtmişti.

BM ayrıca, 2020’de Husi isyancıların saflarına kattığı yaklaşık 1500 çocuğun öldüğünü, takip eden yıllarda da yüzlercesinin hayatını kaybettiğini söylüyor.

Husi isyancılar, gemilere saldırı düzenledikleri Kızıldeniz kıyılarının büyük bir kısmını da ellerinde tutuyor.

El Omeysi, bu saldırıların Suudi Arabistan ile yürütülen müzakereler üzerinde etkisi olduğunu da söylüyor.

“Suudilere Kızıldeniz güzergahını kapatabileceklerini göstererek, istedikleri ödünler için Suudilere daha fazla baskı yapıyorlar.”

ABD ve Britanya’nın Kızıldeniz-Süveyş Kanalı güzergahının güvenliği gerekçesiyle Yemen’deki İran yanlısı Husi hedeflerine yaptığı ortak harekatın ayrıntıları ortaya çıkmaya başladı.

ABD Savunma Bakanlığı Pentagon, Yemen’deki 16 Husi askeri tesisinde bulunan 60 hedefin 100 mühimmatla vurulduğunu açıkladı. Pentagon’a göre radar sistemleri, insansız hava aracı depolama ve fırlatma alanları, füze depolama ve fırlatma tesisleri ve Husi komuta ve kontrol merkezleri vuruldu.

ABD ve Britanya önderliğinde yapılan ve bazı müttefik ülkelerin de destek verdiği harekatta uçaklardan atılan lazer güdümlü bombalar, ABD savaş gemilerinden ve denizaltılardan atılan güdümlü Tomahawk füzeleri kullanıldı. ABD jetleri bölgedeki uçak gemisinden havalanırken Birleşik Krallık Kraliyet Hava Kuvvetleri’ne bağlı uçaklarsa Kıbrıs’taki üsten havalanıp operasyonlarını havada yakıt ikmali yaparak gerçekleştirdiler.

Yemen’de Kızıldeniz sahili ve ülkenin batısını elinde bulunduran İran yanlısı Husiler, İsrail-Hamas savaşı başlayınca Hamas’ı desteklemek amacıyla Kızıldeniz-Suveyş Kanalı güzergahını kullanan ticari gemilere insansız hava araçlarıyla, füzelerle saldırmaya başlamıştı.

ABD Başkanı Joe Biden, Kızıldeniz ticari güzergahının güvenliği için gerekirse daha fazla askeri eylemde bulunmaktan çekinmeyeceğini söyledi. Ancak Orta Doğu’da genişleyen bir çatışma görmek istemediğini de vurguladı.

ABD, Husilerin askeri kapasitesine zarar verildiğini belirtiyor.

Husiler ise saldırıların örgüt için caydırıcı olmadığını savunuyor.

Husi askeri kanadının sözcüsü saldırılarda 5 kişinin öldüğünü 6 kişinin de yaralandığını bildirdi. 

Yemen’deki iç savaş sırasında merkezi hükümeti destekleyen Suudi Arabistan Husi hedeflerine yönelik olarak yıllarca hava saldırıları yapmış, bu harekatlar Husilerin askeri kapasitesini azaltamamıştı.

ABD ve İngiltere Kızıldeniz’den geçen ticari gemilere saldıran Yemen’deki İran yanlısı Husi hedeflerine denizden ve havadan ortak harekat yaptı.

Hedefler uçaklardan atılan bombalarla, savaş gemilerinden ve denizaltıdan atılan güdümlü füzelerle vuruldu. Bir ABD yetkilisi Yemen’de 12’den fazla Husi hedefininin vurulduğunu bildirdi.

Yemen’deki görgü tanıkları da, ülkede Husilerin kontrol ettikleri askeri tesislerin ve üslerin vurulduğunu bildirdiler. Husi sözcüsü de saldırıyı doğruladı.

Yemen’de ülkenin büyük bir bölümünde kontrolü elinde bulunduran Husiler, Gazze’deki savaşta İsrail ve destekçilerine tepki olarak Suveyş Kanalı’nı kullanmak üzere Kızıldeniz’den geçmekte olan ticari gemilere saldırılar yapmaktaydı. Saldırılar insansız hava araçlarıyla veya füzelerle gerçekleştirilmekteydi. Bu süreç yüzünden bazı büyük uluslararası nakliyat şirketleri Asya ile Avrupa arasındaki güzergahta Kızıldeniz-Suveyş Kanalı rotasından vazgeçmişlerdi. ABD de Kızıldeniz’deki ticaret güvenliğini korumak amacıyla ortak bir deniz gücü oluşturmuştu. Kızıldeniz-Suveyş Kanalı rotası dünya ticaretinin %15’inin güzergahı olma niteliğini taşıyor.

Saldırı, İsrail Hamas savaşının genişlemesi olarak yorumlanıyor. İran saldırıyı kınadı. ABD Kızıldeniz saldırılarının arkasında olduğunu belirttiği İran’ı suçladı. Yemen’deki iç savaşta İran yanlısı Husilerle savaşan merkezi hükümetin destekçisi Suudi Arabistan, itidal ve savaştan kaçınma çağrısı yaptı. Rusya durumun Birleşmiş Millet Güvenlik Konseyi’nde ele alınması için acil toplantı talebinde bulundu.

Yemen basını: ‘Yemenlileri artık Evren öldürüyor!’ Ülkede, 24 saatte yıldırım düşmesi sonucu 13 kişi öldü, 21 kişi yaralandı.

Hacce kentinin çeşitli bölgelerinde yıldırım düşmesi sonucu 7 kişinin öldüğü, 8 kişinin yaralandığı belirtildi.

Amran kentinde ise bir cenaze sırasında düşen yıldırım sonucu 6 Yemenli kadın hayatını kaybetti, 13’ü ise yaralandı.

Birleşmiş Milletler (BM), 12 Ağustos’ta, Yemen’de şiddetli yağışlar ve sel nedeniyle 77 kişinin hayatını kaybettiğini duyurmuştu.

Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Çözümleri Ağı, dünyanın en mutlu ülkelerini sıraladı.

Listede Türkiye ilk 100 içerisinde yer alamadı.

10.yılına giren dünya mutluluk raporu, ekonomik ve sosyal verilerin yanı sıra insanların kendi mutluluklarına ilişkin değerlendirmelerine de dayanıyor.

Listede son dört yıldır ilk sırada yer alan Finlandiya bu yıl da zirveyi kaptırmadı. Ve böylece Kuzey Avrupalılar bir kez daha en üst sıralara hakim oldular. İlk sırada Finlandiya yer alırken, hemen arkasından da Danimarka, İzlanda, İsviçre ve Hollanda sıralandı.

Sıralamada ABD’nin 16. sıraya yükselmesi ve Fransa’nın da şimdiye kadarki en yüksek sıralaması olan 20. sırada yer alması dikkat çekti.

Dünya mutluluk tablosundaki en büyük düşüşler ise Lübnan, Venezuela ve Afganistan’da görüldü. Bulgaristan, Romanya ve Sırbistan ise refahta en büyük artışı kaydetti.

Yemen, Tanzanya, Haiti, Malawi, Lesotho, Botswana, Ruanda, Zimbabwe ve Afganistan ise son sıralarda yer aldı.

Oxford Üniversitesi profesörü Jan-Emmanuel De Neve, “Bu indeks, savaşın birçok kurbanına verdiği maddi ve manevi zararın net bir hatırlatıcısı” dedi.

Bu yıl araştırmacılar, insanların Covid-19 pandemisinden önceki ve sonraki duygularını karşılaştırmak için sosyal medyadan gelen verileri de kullandı. 18 ülkede endişe ve üzüntüde güçlü artışlar gözlemlerken, öfke duygusunda bir düşüş kaydettiler.

Raporun yazarlarından Jeffrey Sachs, “Dünya mutluluk raporunun yıllar boyunca verdiği ders, sosyal desteğin, birbirine cömertliğin ve hükümette dürüstlüğün refah için çok önemli olduğu. Dünya liderleri bunları dikkate almalı” dedi.

Türkiye listede ilk 100’e giremezken geçen yılki 104. sırasını da kaybetti; 8 basamak gerileyerek bu yıl 112. sırada yer aldı.

Sıralama şu şekilde oluştu;

1-Finlandiya
2-Danimarka
3-İzlanda
4-İsviçre
5-Hollanda
6-Lüksemburg
7-İsveç
8-Norveç
9-İsrail
10-Yeni Zelanda
11-Avusturya
12-Avustralya
13-İrlanda
14-Almanya
15-Kanada
16-Amerika Birleşik Devletleri
17-Birleşik Krallık
18-Çekya
19-Belçika
20-Fransa