Bu savaşın ilginç yanı her yerin cephe olmasıydı; gerillaların nereden çıkacağı belli değildi, ABD çaresizdi, bu yüzden savaşı komşu ülkelere de taşıdı.

ABD’nin savaşı yalanlar üzerine kuruluydu, bir gemisinin saldırıya uğradığı iddia ederek savaşı tırmandırır, sonra yalanlar savaş boyunca domino taşı gibi gelir. ABD’nin soyu tükenmeyen savaş teorisyenleri de DOMİNO ETKİSİ diye bir teori geliştirmişlerdi. Buna göre, Komünizm Rusya ve Çin’de sonra Çin Hindi Yarımadası’nı fethedecekti.  ABD’de 1960’dan 1975’e kadar dört başkanın masasında da Vietnam sorunu hep ilk sırada yer aldı.

Savaşın iki baş suçlusu var. Savunma Bakanlarından MC NAMARA ve Dışişleri Bakanlarından Henry Kissinger… ( Bizde de hayranları olan KIssinger, ŞİLİ’de kanlı faşist darbeyi örgütleyen kişidir) Mc Namara’nın PENTAGON BELGELERİ adı altında yalanları ortaya çıkınca, ABD kamuoyunu adeta şoka girdi. Vietnam dünya çapında savaş karşıtlığını büyüttü, 1968 gençlik hareketinin neredeyse ana nedenlerinden biri haline geliverdi.  Şu sloganı unutmuyorum mesela… “HO HO HO Şİ MİNH, İKİ ÜÇ DAHA FAZLA VİETNAM… ERNOSTO’YA BİN SELAM”

Vietnam Savaşıyla televizyon denen aletin iletişimin tahtına oturduğunu söyleyebiliriz, batı medyası bu savaşa önem verince, hiçbir şey gizli kalmadı.

Bu savaşın bizim mesleğimiz açısından tarihsel önemi şu; TV haberciliğinde devrim yaşandı, yepyeni kurgu ve yerinden anlatım tekniklerinin hayata geçirildiği yer Vietnam’dı.

SAVAŞ BİTİNCE NE OLDU? 

ABD 12 yıl boyunca bu savaşta 60 bin askerini kaybetti, binlerce yaralısı vardı. Savaştan dönenler de geçirdikleri travmalarla ülkenin yıllar süren sorunu haline geldi.

Bugün Vietnam, Çin’in de etkisiyle ekonomisi güçlü bir Asya ülkesi. Ancak Trump’ın gümrük vergisi uygulamaları Vietnam’ı da zorlayacak.

ABD savaş sırasında bu ülkeye milyonlarca ton bomba attı. İnsanlar, ormanlar ve tarım arazileri zehirlendi.  50 yıl geçmiş olmasına rağmen Vietnam hala sağlık sorunlarıyla boğuşuyor,  bazı bebekler sakat doğuyor, tarım alanları temizlenemiyor.

Şimdilerde Vietnam emperyalizmin yol açtığı yıkım nedeniyle bir açık hava müzesi.

Ülkenin her yerinde ABD saldırıları ve işkencelerinin izleri var. Müzeler bu acıları ziyaretçilerin yüzüne vuruyor.

Peki; bu ülkeyi en çok ziyaret edenler hangi ülkelerden diyeceksiniz; ilk sırada Amerikalılar var. Bir Amerikalı gezi defterine şuna benzer bir not düşmüş; “Biz vurduk, yıkıldık. Onlar dimdik ayakta kaldı.”

Cengiz ERDİL

Tarih, bu savaşla ilgili ağırlıklı olarak ABD’nin 1965 ile 1973 yılları arasındaki toplam 2 milyon 700 bin askerle dahil olmasını ardından da Amerikan askerlerinin onur kırıcı bir hezimetle ve yaklaşık 60 bin can kaybıyla ülkeyi terk etmesini yazar ve konuşur. 

Bu tarih içinde Amerikan askeri varlığının gerçekleştirdiği Vietnamlı sivil katliamları ve kimyasal silah kullanımı da önemli bir yer tutar. 

O kimyasal silahlar içinde de Agent Orange adlı kimyasal madde öne çıkar.

Vietnam savaşında ABD kuvvetleri, ülkenin yoğun bitki örtüsünü çok iyi kullanan Vietkong’la veya Kuzey Vietnam Ordusu’yla baş edebilmek için yaprak dökücü kimyasal kullanmaya karar verdi. 

Vietnam ormanlarına uçaklarla 72 milyon litre yaprak dökücü püskürtüldü. Bu karışımın yarısı Agent Orange adlı kimyasaldan oluşuyordu. Agen Orange’a ise kansere, sakat bebek doğumlarına ve çevresel hasarlara yol açan dioxin karıştırılmıştı.

Vietnam 50 yıldır Agent Orange’ın etkileriyle savaşıyor.

Agent Orange kullanımı yüzünden Vietnam’da nesiller boyu bebekler omurga bozuklukları veya sinir sistemi hastalıklarıyla, sakatlıklarla veya anomalilerle doğuyor. Söz konusu arazlar savaş sırasında Agent Orange’a maruz kalanlardan çocuklarına, torunlarına hatta torunlarının çocuklarına geçiyor. 

Bugün Vietnam’da Agent Orange’dan etkilenen kanserli, spastik, omur bozukluğundan muzdarip, sakat veya zeka özürlü çoğu da çocuk 3 milyon insan var. 

Vietnam bir yandan nesilden nesile aktarılan bu sağlık sorunuyla boğuşurken bir yandan da Agent Orange ile zehirlenen topraklarını temizlemekle uğraşıyor. Vietnam’daki 63 bölgenin 58’inde dioxinli alanlar bulunuyor. Buralara girilemiyor hatta yaklaşılamıyor.

3 milyon zehirlenmiş insanın sağlık sorunlarıyla mücadele etmenin yanı sıra zehirlenmiş toprakları temizlemek de çok zor ve çok pahalı bir uğraş. 

ABD, bıraktığı zehirli mirası telafi etmek için 1991’den beri sadece 155 milyon dolar harcadı. 

Donald Trump yönetimi bu “telafi” sürecini durdurdu. ABD harcamaları genellikle US AID üzerinden yapılıyordu ve bu kuruluş Trump yönetimi tarafından kapatıldı.

Vietnam’da emlak kraliçesi olarak tanınan Truong My Lan, ülkeyi ve devleti milyarlarca dolar dolandırmaktan yargılandığı davada ölüm cezasına çarptrıldı. Karar, finans suçu için verilen ölüm cezasıyla tarihe geçti.

67 yaşındaki kadın, kurduğu şirket aracılığıyla Vietnam’ı 12,5 milyar dolar dolandırmakla suçlanıyordu. Bu tutar Vietnam’ın yıllık gayri safi milli hasılasının %3’üne denk geliyor.

Lan’ın, devlete ait Saygon Ticari Menkul Kıymet Bankası’nı dolaylı yollardan kontrol ederek hortumladığı belirtiliyordu. Truong My Lan, bankaya 2,500 usülsüz kredi verdirerek Vietnam’ın önde gelen bu finans kuruluşunu 27 milyar dolar zarara uğratmakla suçlanmıştı.

Davada Vietnam Merkez Bankası eski başkanı da yargılanmaktaydı. Eski merkez bankası başkanı, Truong My Lan’dan 5,2 milyon dolar rüşvet almakla suçlanmıştı.

Vietnam’ın ünlü iş kadınının şirketi Van Thing Phat 1992 yılında kurulduktan sonra kısa sürede lüks konutlar residanslar, oteller ve alIş veriş merkezleri inşa ederek ülkenin emlak sektörünün en büük şirketi haline gelmişti.

Devlet medyasına göre, Truong My Lan’ın suçlanmasının ardından Vietnam’da 1,300 emlak şirketi battı ve sektör büyük sarsıntı geçirdi.

Vietnamlı bir adamın zina yaptığı , evcil papağanının hizmetçiyle olan gizli ilişkisini karısına açıklamasının ardından ortaya çıktı.

Vietnam basınında yer alan habere göre, aldatılan kadın, eşi ve evin hizmetçisi arasındaki ilişkiyi papağanından öğrendi.

Kadına göre, kendisi ve başarılı bir mobilya işi olan kocası yakın zamanda ev işlerine yardımcı olması için bir hizmetçi tutmaya karar verdiler.

Bir tanıdıklarının tavsiyesi üzerine bir hizmetçiyi işe aldıklarını söyleyen kadın, zamanla eşinin ve hizmetçinin hareketlerinden şüphelendiğini belirtti.

Bir gün karısı eve her zamankinden daha erken döndü ve hizmetçiye kapıyı açması için seslendi. Cevap alamayınca, özür dileyen ve çamaşır astığını söyleyen hizmetçiyi aradı. Alışılmadık zamanlamaya şaşıran kadın, hizmetçinin tipik olarak en iyi tazelik ve koku için güneş ışığının en yoğun olduğu saatlerde kıyafetleri astığını fark etti.

Eve girer girmez kocasının içeride beklediğini fark eden kadın, sanki bir şey saklıyormuş gibi yersiz bir yakınlıkla onu selamladı. Karısı zina yaptığından ve hizmetçiyle gizlice ilişkisi olduğundan şüphelenmeye başladı. Bu şüphelere rağmen, hizmetçiden daha çekici ve güçlü olduğu konusunda kendine güvence verdi.

Bir gün karısı yeni yıkanmış kıyafetlerini çatıya çıkardığında her şey değişti. Kapıyı açar açmaz papağanın garip ve müstehcen ifadeler taklit ettiğini duydu. Karısı, kocasının kuşa böyle bir dil öğreteceğine inanamadı ve papağanın bu cümleleri, çiftin hizmetçinin yatak odasında tekrarlanan boşboğazlıklarından öğrendiği sonucuna vardı. Böylece kocasının zina yaptığı ortaya çıktı.

Kadın, boşanma davası açmaya karar verdi.

Budizm’in Batı dünyasında popüler olmasına önemli katkıda bulunan ünlü Zen ustalarından Budist rahip Thich Nhat Hanh, 95 yaşında öldü.

Nhat Hanh’ın kurduğu Zen öğretim organizasyonu Plum Village, ünlü rahibin, gece yarısı Vietnam’ın Hue kentindeki Tu Hieu Tapınağı’nda “huzur içinde vefat ettiğini” açıkladı.

1926’da Hue kentinde dünyaya gelen Nhat Hanh, 16 yaşında rahip unvanı aldı.

1960’larda Vietnam Savaşı’na karşı çıkması nedeniyle sürgüne gönderilen Nhat Hanh, 1961’de ABD’ye giderek Princeton ve Columbia Üniversitelerinde bir süre karşılaştırmalı din dersleri verdi.

Budist rahip, sürgün edildikten sonra onlarca yıl Fransa’da yaşadı. Diğer Batı ülkelerine yaptığı ziyaretlerde, Zen Budizmi’nin tanıtımında ve popüler olmasında etkin rol oynadı.

40’tan fazla dile çevrilen 100’den fazla kitap yazan Nhat Hanh’ın, son kitabı Ekim 2021’de yayınlandı.

2014’te geçirdiği felcin ardından konuşamaz hale gelen Nhat Hanh, Ekim 2018’de ülkesi Vietnam’a döndü.

Kahve fiyatları, sene başından bu yana yüzde 90 civarında yükselerek 10 yılın zirvesine ulaştı.

Kahve fiyatları, Vietnam ve Brezilya’da baş gösteren sorunlar nedeniyle kilogram başına 5 doların üzerine çıktı.

Böylece emtia piyasasında kahve fiyatları 2012 Ocak ayından gördüğü en yüksek seviyeye ulaştı.
Arabica vadeli kontratları, Brezilya’daki üretimin azalmasıyla sene başından bu yana yüzde 90 civarında yükseliş gösterdi.

Yüksek gübre fiyatları ve tedarik maliyetleri, fiyatların yükselişinde rol oynarken Avrupa ve ABD gibi tüketici ülkeler Kolombiya ve Vietnam gibi üretici ülkelerden kahve tedarik etmek konusunda sıkıntı yaşadı.

Tedarik sorunları, kötü hava koşulları ve artan gübre maliyetleri ile koronavirüs vakalarının tekrar artması, teslimatların da gecikmesine sebep oldu.

Vietnam’da kahve göndermek için konteyner eksiği olduğu, koronavirüs pandemisinin Vietnam’da etkisini artırması ve sevkiyatların kesintiye uğraması, kahve fiyatlarını etkiledi. Ayrıca Brezilya’da bu yıl gerçekleşen sert rekolte kaybının Vietnam’da da görüleceği belirtildi.

Investing’e konuşan Chicago Borsası Vadeli İşlemler Grubu baş analisti Jack Scoville, “Piyasalar şu an için sıkışmış durumda ve kahve üreticileri tedarik güvenliğini sağlama konusunda geride kaldı” dedi.

Vietnam’ın Kamu Güvenliği Bakanı To Lam, beraberinde kalabalık bir grupla birlikte Londra Knightsbridge’de Eylül ayında açılan Nusret restoranına geldi.

Nusret Gökçe, Vietnamlı bakana kendi elleriyle 1450 Sterlin (yaklaşık 19 bin TL-1957 ABD doları) değerindeki altın kaplama bifteği yedirdi ve imzası haline gelen tuz serpmeyi de yaptı.

Nusret’in şovu TikTok’ta paylaşılır paylaşılmaz hızlıca silindi ancak çoktan viral olmuştu bile. Komünist bakana ülkesinde yaşayanlar ateş püskürüyor

Altın kaplamalı biftek videolarından binlerce Sterlin tutan faturalara kadar İngiliz medyasının gündeminden düşmeyen mekanın önünde, her akşam kuyruk oluyor.

Açıldığı günden bu yana Leonardo DiCaprio, David ve Victoria Beckham, Wayne Rooney gibi birçok ünlü ismi ağırlayan restoranın bu seferki konuğu, Vietnam’dandı.

Sosyal medya kullanıcıları komünist iktidarın bakanı Lam’a ateş püskürdü, “Maaşı bu yemeğe yetmez, parayı nereden buldu” ve “Milyonlarca insan koronavirüsten kıvranırken, sözün bittiği yer” gibi yorumlar yapıldı.