Holanda’nın Lahey şehrinde bulunan Uluslararası Adalet Divanı (UAD), İsrail’in, işgal ettiği Filistin topraklarındaki uygulamalarının hukuki sonuçlarına ilişkin kararını açıkladı.

İşgal altındaki Filistin toprakları parçalanmış ayrı bölgeler değil, tek bir bölgesel birimdir

İsrail, Filistin’i uzun süredir işgal ediyor. İşgalci, egemenlik hakkını kullanamaz

İsrail, Doğu Kudüs ve Batı Şeria’da işgalcidir

İsrail’in işgal ettiği toraklardaki yerleşim politikaları Cenevre Sözleşmesini ihlal etmektedir

İsrail’in işgal ettiği topraklarda Filistinlilere ait doğal kaynakları kullanması uluslararası hukuka aykırıdır

İsrail, Batı Şeria ve Doğu Kudüs’teki yerleşimleri ile uluslararası hukuku ihlal etmektedir

İsrail’in işgal ettiği topraklardaki uygulamaları buralarda kalıcı olarak yerleşme amacı taşıdığını gösteriyor

İsrail, hiçbir şekilde işgal ettiği Filistin toprakları üzerinde egemenlik hakkına sahip değildir

İsrail, Filistin topraklarındaki işgaline en kısa sürede son vermelidir

Tüm Devletler, İsrail’in işgal ettiği Filistin topraklarındaki varlığını hukuki olarak tanımama, yardım veya destek sağlamamakla yükümlüdür

İsrail, işgal ettiği topraklarda haksız uygulamalarından doğan tüm zararları tazmin etmelidir

Birleşmiş Milletler’in en üst yargı organı Uluslararası Adalet Divanı, oybirliği ile aldığı kararda İsrail’in Gazze’de gecikmeksizin insani yardım akışını sağlamak zorunda olduğuna hükmetti.

Lahey Adalet Divanı olarak da bilinen yüksek mahkemenin kararında Gazze’nin bütününü kapsayan kıtlığın yaklaştığı belirtildi. Kararda BM gözlemcilerine göre 27’si çocuk 31 kişinin yetersiz beslenme ve susuzluktan öldüğü de vurgulandı.

Uluslararası Adalet Divanı, İsrail’in “Birleşmiş Milletler ile tam işbirliği içinde, gecikmeksizin, geniş ölçekte engelsiz yardım akışı için gerekli ve etkili tüm önlemleri alması” gerektiğini belirtti.

Uluslararası yüksek mahkeme ayrıca, BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk’ün geçen hafta yaptığı açıklamaya da atıfta bulundu. Avusturyalı diplomat Türk, Gazze’deki açlık ve kıtlığın İsrail’in kısıtlamalarının, insanların yerlerinden edilmesinin ve alt yapının tahrip edilmesinin bir sonucu olduğunu belirtmişti.

Volker Türk kısa süre önce BBC’ye verdiği demeçte, İsrail’in Gazze’de açlığı bir savaş silahı olarak kullandığına dair “makul” belirtiler bulunduğunu niyetin kanıtlanması halinde bunun bir savaş suçu anlamına geleceğini söylemişti.

Uluslararası Adalet Divanı’nda
Mahkeme, Güney Afrika Cumhuriyeti’nin talebine yeşil ışık yakarken, İsrail’in talebine ise ret yanıtı verdi.

Öte yandan ihtiyati tedbirlerin alınması konusunda divan davaya bakma yetkisi olduğuna karar verdi.

İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırılarında 1948 tarihli Birleşmiş Milletler (BM) Soykırımın Önlenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesi’ni ihlal ettiği gerekçesiyle Güney Afrika Cumhuriyeti tarafından açılan davadaki ihtiyati tedbir talebine ilişkin karar duruşması başladı. Bugüne kadar hiçbir devlet Uluslararası Adalet Divanı’nda suçlu bulunmamıştı.

Uluslararası Adalet Divanı’nın ara kararı açıklanırken şu ifadeler kullanıldı:

“İsrail’in herhangi bir ihlalinin olup olmadığının söz konusu davanın esasının incelenmesiyle ortaya çıkacaktır. Fakat an itibarıyla ihtiyati tedbir talepleri görüşülmektedir. Mahkemenin görüşüne göre, G. Afrika’nın iddialarının bir kısmının sözleşmenin maddeleri içerisine girebileceği tespit edilmiştir. Mahkeme bu davayı ele almaya yetkili olduğuna karar vermiştir.

İsrail’in mahkemenin bu dosyayı reddetme talebini mahkeme reddetmektedir. Mahkeme telafisi olmayan sonuçları engelleme niyetindedir. Mahkeme, G. Afrika tarafından ortaya konan ve taleplerin bir kısmının haklılığına ve uygulanması gerektiğine hükmetmiştir.”

Karar, TSİ 15.00’te açıklanacak.

Uluslararası Adalet Divanı (UAD), Güney Afrika Cumhuriyeti’nin İsrail aleyhine açtığı “soykırım” davasında ihtiyati tedbir talebine ilişkin kararını bugün açıklayacak.

UAD’den yapılan yazılı açıklamada, İsrail’in, Gazze’ye yönelik saldırılarında 1948 tarihli Birleşmiş Milletler (BM) Soykırımın Önlenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesi’ni ihlal ettiği gerekçesiyle Güney Afrika  Cumhuriyeti tarafından açılan davadaki ihtiyati tedbir talebine ilişkin kararın, TSİ 15.00’te açıklanacağı bildirildi.

Güney Afrika’nın, “Filistin halkının Soykırım Sözleşmesi kapsamındaki haklarına daha fazla, ciddi ve telafisi mümkün olmayan zararın gelmesini önlemek” amacıyla Divan’dan talep ettiği ihtiyati tedbirlerin kabul edilmesi durumunda, bu karar İsrail için bağlayıcı olurken davanın esasına ilişkin sürecin uzun yıllar alması bekleniyor.

Bugün ne olacak?

UAD, Güney Afrika’nın tedbir talebine ilişkin kararı, yarın kamuya açık oturumda canlı ilan edecek.

Karar okunurken Divan’ın 15 daimi hakimi ve İsrail ile Güney Afrika’nın bu dava özelinde atadığı ad hoc hakimlerle birlikte 17 hakim, duruşma salonunda hazır bulunacak.

Divan’ın kararını ilk olarak Divan Başkanı ABD’li Yargıç Joan E. Donoghue İngilizce okuyacak, daha sonra Divan Başkatibi Philippe Gautier’in kararın Fransızca özetini okumasıyla oturum sona erecek.

Kararın ilan edileceği oturumlarda
davanın tarafı olan ülkeler herhangi bir sunum veya beyanatta bulunmazken tarafların avukatları kararı, Divan salonunda hazırda bulunarak dinleyecek.

Uluslararası Adalet Divanında Güney Afrika tarafını, Uluslararası İlişkiler ve İşbirliği Bakanı Dr. Naledi Pandor’un temsil etmesi bekleniyor.

– Tedbir kararı ne anlama geliyor

Divan’ın vereceği karar, İsrail’in Soykırım Sözleşmesi’ne aykırı hareket edip etmediğine ilişkin olmayıp sadece muhtemel soykırım tehlikesine karşısında oluşacak zararların önüne geçmek için davada nihai karar verilinceye kadar  tarafların uyması gereken geçici önlemler anlamına geliyor.

Divan, tedbir taleplerine ilişkin yaptığı incelemede Güney Afrika’nın “makul” gerekçeler sunmasını yeterli bulurken, Gazze’de soykırımın gerçekleşip gerçekleşmediğine ilişkin incelemesini davanın esasına ilişkin safhada gerçekleştirecek.

Divan’ın ihtiyati tedbirler konusunda, soykırımın işlendiğine ilişkin “kesin” sonuçlar istemeyip “makul” gerekçeleri yeterli bulması sebebiyle Güney Afrika’nın talepleri doğrultusunda karar vermesi daha muhtemel.

Divan, Güney Afrika’nın tüm taleplerini kabul etmese de İsrail’in Gazze’deki askeri operasyonlarında uluslararası hukuku kurallarının gözetilmesi için gerekli tedbirleri almasına ve özellikle yerlerinden edilenlerin evlerine dönerek yeterli gıda, su, yakıt, tıbbi ve hijyen malzemeleri, barınak ve giysi dahil olmak üzere insani yardıma erişiminin sağlamasına ilişkin tedbirler hükmetmesi bekleniyor.

-Tedbir kararı bağlayıcı mı?

Divan Şartı’nın 59. maddesi uyarınca UAD’nin aldığı kararlar, taraflar için bağlayıcı durumda iken üçüncü ülkeler için kararın bağlayıcılığı bulunmuyor.