Oğuz HAKSEVER

Avrupa’da, Rusya’ya yönelik yaptırımların, Rus kültürüne dair sanat etkinliklerinin iptal edilmesinin, hatta Rus sanatçıların iş akitlerinin feshedilmesinin ardından tepki içerikli yeni bir seri uygulama başladı ve yayılıyor.

Avrupa ülkeleri başkentlerindeki Rusya büyükelçiliklerinin bulunduğu sokak, cadde veya meydanların isimleri Ukrayna’ya destek çağrışımlı isimlerle değiştiriliyor.

LİTVANYA İLE BAŞLADI

İlk uygulama Litvanya’da olmuştu. Vilnius Kenti’ndeki Rusya Büyükelçiliği’nin bulunduğu caddeye “Ukrayna Kahramanları” adı verilmişti.

Bu kararın ardından Norveç’in Başkenti Oslo Kent Konseyi harekete geçti. Oslo’da Rusya Büyükelçiliği’nin bulunduğu kavşağa “Ukrayna Meydanı” adı verildi.

Eski SSCB cumhuriyetlerinden biri olan Baltık’taki Letonya’nın Riga kentinde bulunan Rusya Büyükelçiliği’nin yer aldığı sokağın adı “Ukrayna Bağımsızlık Yolu” oldu.

Arnavutluk’un başkenti Tiran’daki Rusya Büyükelçiliği’nin resmi adresinde de “Özgür Ukrayna Caddesi” ifadesi yer alacak.

Birleşik Krallık’ın Başkenti Londra’da da hareketlilik var. Parlamentonun Avam Kamarası’nda Londra’daki Rusya Büyükelçiliği’nin bulunduğu caddenin adının değiştirilmesi için lobi faaliyeti başladı. Sonuç alınırsa Rusya Büyükelçiliği’nin bulunduğu sokağın adı “Zelensky Caddesi” olacak.

Danimarka’nın başkenti Kopenhag Belediye Meclisi de, Rusya diplomatik misyon şefliğinin bulunduğu Kristianiagade caddesinin adını “Ukraniegade” olarak değiştirmek üzere konuyu gelecek hafta ele alacak.

FAHRETTİN PAŞA SOKAK VE ZEYTİN DALI CADDESİ

Benzer uygulama Ankara’da da yapılmıştı. 2017 yılında Birleşik Arap Emirlikleri ile ilişkilerin gergin olduğu dönemde emirlik büyükelçiliğinin bulunduğu caddenin adının Fahrettin Paşa Sokağı olarak değiştirilmesi girişimi başlatılmıştı. O dönemde BAE Dışişleri Bakanı Şeyh Abdullah bin Zayed, 1. Dünya Savaşı sırasında Arap Yarımadası’nda görev yapan Fahrettin Paşa ve Cumhurbaşkanı Erdoğan hakkındaki bir tweeti paylaşmıştı. Bir Iraklı tarafından Twitter’da paylaşılan mesajda Fahri Paşa adlı Türk subayının araplardan para ve el yazması eser çaldığı iddia ediliyor, “Bunlar Erdoğan’ın ataları ve onların araplarla geçmişi” deniliyordu. Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararıyla söz konusu sokağın adı 2018 yılında “Fahrettin Paşa Sokağı” olarak değiştirilmişti. Sokağın bağlı olduğu caddenin adı da “Medine Müdafii Caddesi” olmuştu.

Yine 2018 yılında ABD’nin Suriye’de YPG/PKK’ya verdiği destekten ötürü Birleşik Devletler Büyükelçiliği’nin bulunduğu Nevzat Tandoğan Caddesi‘nin adı o dönem Türkiye’nin Suriye’deki Zeytin Dalı Operasyonu’ndan esinlenilerek “Zeytin Dalı Caddesi” olarak değiştirilmişti.*

FAHRETTİN PAŞA SOKAĞI ADI NE OLDU?

Birleşik Arap Emirlikleri ile bozuk ilişkilerin son zamanlarda hızlı bir şekilde tersine dönmesi nedeniyle bu haber hazırlanırken BAE Büyükelçiliği’nin bulunduğu sokağın adı kontrol edilmeliydi. Birleşik Araph Emirliği yönetimini utandırmak amacıyla sokağa adı verilerek onurlandırılan Medine Müdafii Fahrettin Paşa’nın hatırası oradan sessizce kalkmış. Büyükelçiliğin bulunduğu sokağa eski adı geri verilmiş. Medine Müdafii Caddesi  ise şehir kayıtlarından çıkarılmış; yerine ülkücü camianın önde gelen gazeteci yazarının adı gelmiş.

Galip Erdem Caddesi / 613. Sokak….

Zayed El Nahyan Caddesi / Abu Dhabi Sokak olabilir miydi?

*ABD Büyükelçiliği’nin pek işlemeyen kapısının geçtiği ve orijinal adı Nevzat Tandoğan Caddesi olan sonra adı Zeytin Dalı olarak değiştirilen caddenin adı Google Haritasında artık Ballı Sokak olarak geçiyor.

Oğuz HAKSEVER

Ne zaman insanlığın karşısına kibir, despotizm vesaire çıksa Carl Sagan‘ı (1934-1996) anarım.

Carl Sagan, gençliğimde hayran olduğum bir biliminsanıydı. Aynı adı taşıyan belgeseli (Kozmos) ve kitabıyla (Kozmos Evrenin Sırları) bana evrenin tahayyül edilemeyecek çokluklarını, özelliklerini, niteliklerini ve niceliklerini, galaksileri, güneşleri, gezegenleri tanıtmıştı.

Orijinal adı “Cosmos A Personal Voyage” olan belgeselini -TRT yayımlamıştı- izleyen 60 ülkedeki 500 milyon kişiden biriydim.

SON BİR KARE VE “SOLUK MAVİ NOKTA”

Sagan’ın, “Kozmos Evrenin Sırları” başta olmak üzere bütün kitaplarını o arada da “Soluk Mavi Nokta” “Pale Blue Dot” kitabını soluksuz okumuştum.

Ve bu kitaptaki bir bölümde çakılıp kalmıştım.

Söz konusu kitabın adı -Soluk Mavi Nokta- Carl Sagan’ın güneş sistemimizin uzak kuşağını ve uzayın derinliklerini incelemek üzere 1977 yılında fırlatılan Voyager 1 uzay aracının ekibine yaptığı bir ricadan ve bu arzunun yerine getirilmesi sonucu elde edilen bir görüntüden esinlendi.

Carl Sagan, NASA ekibinden Voyager güneş sistemimiz dışına çıkarken uzay aracının son bir kez dünyaya dönüp gezegenimizin olabildiğince net bir fotoğrafını talep etmişti. Zor da olsa 14 Şubat 1990 yılında  adeta bir vasiyet niteliğindeki bu arzu yerine getirildi. Sagan, 4 yıl sonra kanserden vefat etti.

HIRSIN, KİBİRİN, AÇ GÖZLÜLÜĞÜN, AHMAKLIĞIN NE KADAR YERSİZ VE SAÇMA OLDUĞUNUN GÖRSEL KANITI

Carl Sagan fotoğrafa baktığında tarihe geçecek cümleler kaleme aldı.

Fotoğrafa her baktığımda ve cümleleri her okuduğumda veya ana fikri hatırladığımda tüylerim diken diken olur.

O NOKTA YUVAMIZ EVİMİZ

Carl Sagan’ın, Türkçe çeviride sadece 300 küsur kelimeyle geçmişi, bugünleri, bugünün basiretsiz liderlerini, despotlarını acı acı ama sakince yerin dibine batırdığı, her şeyimizle bize ayna tutan o cümleler şöyle:

“Bu uzak gözlem noktasından, dünya pek ilgi çekici bir yer olarak görünmeyebilir. Ancak bizler için durum farklıdır.

O noktayı tekrar değerlendirin. O burası; o yuvamız. O biziz.

Üzerinde sevdiğiniz herkes, tanıdığınız herkes, duyduğunuz herkes, gelmiş geçmiş bütün insanlık hayatlarını yaşadı.

Bütün mutluluk ve kederlerimiz, binlerce kendinden emin dinler, ideolojiler ve ekonomik doktrinler, bütün avcılar ve toplayıcılar, bütün kahramanlar ve korkaklar, bütün medeniyet kuranlar ve bütün medeniyet yıkanlar, bütün krallar ve köylüler, bütün aşık genç çiftler bütün anne ve babalar, umutlu çocuklar, mucitler ve kaşifler, bütün ahlak öğretmenleri, bütün yozlaşmış politikacılar, bütün süperstarlar, bütün büyük liderler, türümüzün tarihindeki bütün azizler ve günahkarlar, orada, güneş ışığına asılı toz zerresinde yaşadılar.

Dünya muazzam kozmik alanda küçücük bir sahnedir.

“ANLIK EFENDİLER, GENERALLER, HÜKÜMDARLAR, DÖKÜLEN KANLAR, FARKLIYI YOK EDEN ZORBALAR”… İŞTE BOYUNUZUN ÖLÇÜSÜ…

Küçük noktanın yalnızca bir bölümünde anlık efendiler olan; şeref ve zafer içerisindeki tüm o generaller ve hükümdarlar tarafından dökülen kan ırmaklarını düşünün.

Bu küçük pikselin bir köşesinin sakinlerinin, diğer bir köşenin farkları zorlukla ayırt edilebilen sakinlerine yaptıkları bitmek bilmeyen zorbalıkları düşünün. Anlaşmazlıkları ne kadar da olağandı. Başka birini öldürürken ne kadar da heveslilerdi. Düşmanlıkları ne kadar ateşliydi. Afra tafralarımızın, hayali ben merkeziyetçiliğimizin, evrende ayrıcalıklı bir pozisyonda olduğumuza dair yanılgımızın boyunun ölçüsü, bu soluk ışıklı nokta tarafından alındı.

YALNIZ BİR ZERREDEYİZ

Gezegenimiz, onu çevreleyen, saran azametli kozmik karanlığın içindeki yalnız bir zerredir.
Bu muazzamlıkta anlaşmazlığımızı, belirsizliğimizi yaşarken bizi kendimizden kurtarmak için herhangi bir yerden yardıma dair bir işaret gelmeyecek.
Dünya bilinen tek yaşam barınağı. En azından yakın gelecekte türümüzün göç edebileceği başka bir yer yok. Ziyaret? Evet… Yerleşmek? Henüz değil…

Beğenin veya beğenmeyin, bu zamanda ayakta kalabildiğimiz tek yer dünyadır.
Gökbilimin mütevaziliği ve karakteri geliştiren bir deneyim olduğu söylendi. Muhtemelen insanlığın kibirinin ahmakça oluşunun, bu küçük dünyamızın uzaktan elde edilmiş görüntüsünden daha iyi bir kanıtı yoktur.

Bana göre bu görüntü, birbirimizle ilişkilerimizi daha nazikçe kurmamızın ve “soluk mavi nokta”yı koruyup ona değer vermemiz sorumluluğumuzun altını çizmekte. Şimdiye kadar bildiğimiz tek yuvayı.

Buyrun…

SOLUK MAVİ NOKTANIN FOTOĞRAFINI ZİHNİNİZİN DUVARINA ASABİLİRSİNİZ

Dünyada, evimizde, içerde; ülkemizde veya dışarda olmak üzere….

Ne zaman despotizm, kibir, adaletsizlik, vahşet, acımasızlık, ayrımcılık, ırkçılık, dinsel yobazlık, dışlamacılık, ve daha bir sürü yanlışlık, nobranlık, afra tafra gördüğünüzü, yaşadığınızı düşünürseniz bunları yapanların evrenin bir köşesindeki o küçücük nokta üzerinde yaşadığını veya gelip geçtiğini içinize söyleyin. 

Eğer mümkünse teselli niyetine…

Oğuz Haksever

UKRAYNA’DA DURUM VE “UKRAYNA’NIN GİZLİ SİLAHI”

“Putin rakibini yanlış değerlendirdi ve askeri avantajlarını boşa harcadı“…

Oğuz HAKSEVER

Başlık bu olunca yaygın ve haklı olarak Putin’in başarısızlığa uğraması umudunu okşadığı için ilgi çekiyor.

Yazan, David Ignatius. Washington Post’un dış politika yazarı. Biraz daha tanıtırsak veya hatırlatırsak, ünlü One Minute olayında yani Davos’taki oturumda kendisine yeterince söz hakkı vermediği için dönemin başbakanı Recep Tayyip Erdoğan’ı sinirlendiren kişi.

Ignatius, ABD Genelkurmay Başkanı General Mark A. Milley’in Ukrayna’daki savaş sırasında Avrupa’ya yaptığı iş gezisine katılan gazetecilerden biri olarak bir seri yazı kaleme aldı. Ukrayna’da “işlerin” Putin için iyi gitmediğini vurgulayan başlık da o yazılardan birinin tabelası.

ATEŞKESLERİN ÖBÜR YÜZÜ

Ignatius, Ukrayna’da insani koridor için kararlaştırılan ateşkeslerin Rusya’nın hızlı ve kolay zafer umutlarının yanlışlığını da ortaya koyduğu görüşünde. Ignasius’a göre, Ruslar, geçici ateşkesler sayesinde Ukrayna direnişinin ivmesini de yeniden gözden geçiriyorlar. Yazar, zaman geçtikçe -8 Mart itibarıyla 13 gün oldu- Ukrayna ve Ukraynalıların psikolojik ve moral üstünlük elde ettiğini belirtiyor; Ukraynalıların Rusya’nın askeri üstünlüğünü cesaret, karizmatik liderlik -Volodimir Zelensky, Ukrayna’nın gizli silahı- ve güçlü müttefiklerle telafi ettiğini vurguluyor.

SAVAŞ ALANINDAKİ KARARSIZLIK

Yazar’a göre, Putin ve komutanları, Ukrayna’nın direncinin 1 haftada biteceği, Kiev’in 1 günde izole edileceği 3 günde de alınacağı beklentisi içindeydiler.

David Ignatius, NATO yetkililerinin değerlendirmelerine de yer veriyor. Buna göre, Rusya sadece Ukrayna’nın “beklenmedik” direncinden ötürü değil, savaş alanındaki kararsızlıklarından ötürü de sıkıntı çekiyor. Büyük rus askeri konvoyunun Kiev yakınlarında durup beklemesi bu “kararsızlığa” kanıt olarak gösteriliyor. Ayrıca, Ukrayna hava savunması Rusya’nın hava üstünlüğünü de zorluyor.

Yazıda, savaş ortamlarında harekata girişen liderlerin, komutanların klişe bir deyişi de hatırlatılıyor. “Her şey plana göre ilerliyor”… Putin de demişti : “Özel harekatın kesinlikle plana göre ilerlediğini belirtmek isterim“…

Aslında insanlık tarihinde plana göre ilerleyen savaş pek görülmedi. Zaferle sonuçlansa bile harekat planları genellikle aksadı. Yazıda “hakikaten!” dedirten hatırlatmalar var.

İkinci Dünya Savaşı’nda Müttefikler Haziran 1944’te Normandiya’ya çıkarma yaparak askeri ve lojistik üstünlükleriyle bir iki haftada Paris’e ulaşmayı planlıyorlardı. Paris’e Ağustos ayında girebildiler; yine 1944’te Müttefiklerin Ren Nehri’ni geçme planları tek bir köprüdeki Alman direnişiyle süründü durdu…

UKRAYNA KRİZİNDE OLASILIKLAR VE APTALLIKLAR AÇISINDAN DÜNYA TARİHİ

Bu satırların yazarı David Ignasius’un mealini verdikten sonra kendisine dönerse eğer yazının devamı şöyle:

Hasılı Rusya’nın ya da Putin’in Ukrayna saldırısı 13. gününü doldurdu.

Olasılıklar muhtelif.

Rusya, Ukrayna direnişi yardımlarla güçlenir de ağır; soyutlayıcı ekonomik yaptırımlar Moskova’yı bezdirirse ve kendileri açısından onurlu bir çıkış yolu aramaya başlarsa diplomasi devreye girer.

Veya bir aşamada Putin “hedefimiz buydu” der; uzun süren bir ateş kes dönemine girilir, diplomatik yılan hikayesi başlar.

Ya da Rusya, elindeki bütün imkanlarla çılgınca bastırır bir ülkeyi perişan edip, de facto bir sürece girilir ki tarihe zaten başlamış bir yeni bir soğuk savaşın tabelası asılır.

Bunlar yaygın kanaatlerde dile getirilen olasılıklardan bir kaçı… Diğer olasılıkları düşününce, zihindeki ihtimaller çorbası kaynamaya başlıyor, çorbanın elementleri birbirine karışıyor. Yazar durmalı yani…

Ayrıca Ukrayna krizi yaygın kanaatlerin dışında bir sonuca varırsa eğer, büyük olasılıkla tarihin sandığı eşelenir bir örnek vaka bulunup çıkarılır nasıl olsa.

Bu köşenin yazarı ne tarihçi, ne de jeopolitik uzmanı.

Hasbelkader gazeteci.

Ve meraklı.

İçinde savaşların olduğu tarihi olaylarla ilgili bilgi sahibi olmaya çalışırken düşünmüştü; yeri geldi; şuraya yazmalı:

“Dünya tarihini hep büyük, başarılı liderler mi yazar? Basiretsizliklerin de, aptallıkların da eşit değerde rolü yok mudur?”

Sonuç olarak Ukrayna krizi bu yaklaşımla da izlenebilir.

Şu günlerde dünyanın acı çeken kadınları arasında öne çıkan Ukraynalı kadınları hatırlatarak;

Dünya Kadınlar Günü Kutlu olsun!

Oğuz Haksever

MASKELERİN GERİSİNDEKİ ARSIZLIK!

Günümüz savaşlarının incelenmesi sadece tarih biliminin değil, uluslararası ilişkilerin de temel uğraşısı olacaktır. Hastalık, kötülük ve yoksulluk karşıtı yapılanlar hariç, savaş; barış yolu ile çözülemeyen sorunlarla ulusal güçlerin tamamı veya bir kısmı ile yapılan mücadeledir ve güç kullanmayı içerir.
Temel nedeni ekonomiktir. Emperyal bir amacı vardır.
Siyasi bir otoritenin kararı gibi gözükse de mutlaka bir lider inisiyatifi taşır.
Hiçbir ülke ve insan yoktur ki, açıktan barış karşıtı olsun, savaş çığlığı atsın.
Düşünce dilleri savaş dili iken, barış dilini konuşuyorlarmış gibi yaparlar çoğu zaman.
Bu nedenle akıllarda süren savaşların, sahaya yansımış şiddetinden bahsedilemez.
Genelde güçler eşit değildir. Hak, hakikat ve hakkaniyet de kimsenin umurunda olmaz.
Ne demokrasiden, ne insan haklarından ne de özgürlükten bahsedilemez.
Savaş; realizmin idealizmi yendiği, çok pahalı, insana ait yüz kızartıcı bir SUÇTUR.

MELOSLULAR DİYALOĞU

Yunanlı Thukididis’in M.Ö 416 yılında yaşanan Peloponnessos Savaşları’na ait tarih kitabının en önemli yeri, Melian Dialogue (Meloslular Diyaloğu) günümüz dünyasına ışık tutan ve güncelliğini hiç yitirmeyen önemli bir öğretidir.
Atina ve Sparta savaş halindedir. Güçsüz Meloslular Sparta kolonisine bağlı olup, Melos adasında yaşamaktadırlar. Savaşta tarafsızdırlar, Sparta’nın yanında, Atina aleyhine hiçbir eylemde bulunmamışlardır. Kendi açılarından Atinalılara karşı idealisttirler. Atinalılardan bu davranışları nedeniyle takdir beklerler.
Oysa Atina yanlarında olmalarını ister, tarafsızlıklarını reddeder. Tercihlerini kabul etmez.
Güçlü olan her zaman haklıdır ilkesinden hareketle Meloslulara;
‘’Kendi yanlarında olmayan herkesi düşmanları kabul edeceklerini ve Melos ‘a acı çektireceklerini’’ bildirirler.
Sonuç; Atinalıların gücünü bilmelerine rağmen onurlarıyla direnen Melos ’un sonudur.
İdealizm, realizme yenilmiştir.

DÜN MELOSLULAR; BUGÜN?

İçinde bulunduğumuz yüz yılda da haklı olmak yetmiyor. Güçlü olan hep haklı oluyor, dayatıyor ve payın daima en büyüğüne çöküyor. Kafalarındaki kirli savaşa rağmen maskelerinde arsızca barış yazıyor. Ve Dünya’da ne yazık ki buna inanıyor! Ne demokrasi, ne insan hakları, ne de gelişmişlik çare olmuyor, olamıyor. Son yüz yılda dünya farklı kutuplarda şekillenirken, sözde barış adına söylenenler, insan hafızasının fabrika ayarlarına dönmesini engelliyor. İnsanlığın tepkisizliği nedeniyle de dünya yaşanılası bir yer olmaktan hızla çıkarken, şiddet her alanda çözümün tek kaynağı oluyor.

Ve kerameti kendinden menkul, sabıkaları bini aşmış emperyalist ülkeler; utanmadan, yüzleri hiç kızarmadan hala yalan söylüyor ve midemizi bulandırmaya devam ediyorlar.
Sebep oldukları kirli savaşlarında ve haksız işgallerinde boğulurlar inşallah!
Kaybedilen canların tüm lanetleri üzerlerine olsun!…
Saygı ve sevgiyle,

Kemal YALNIZ/İktisatçı

Kemal YALNIZ/kentekrani

Youtube Abone Olmak İçin Tıklayınız

www.kentekrani.com 27 Şubat 2022