Freud’un bilinçdışı kavramı, sanat ve edebiyat üzerinde etkisini gösterir, sanatsal ve edebî yaratımların anlaşılmasında da önemli bir rol oynar. 

Özellikle edebiyatta, Freud’un psikanalitik kuramı karakter analizlerinde kullanılır. James Joyce, Franz Kafka ve Virginia Woolf gibi yazarlar, bilinç akışı tekniğiyle karakterlerinin iç dünyasını taramaya koyulurlar. Freud’un rüya analizi ve bastırılmış arzular teorisi, edebi eserlerde semboller ve metaforlar aracılığıyla kendini gösterir. 

Sanatta psikodinamik yaklaşım, sanat terapisi alanında önemli bir yer tutar. Sanatçılar, bilinçdışı duygularını resim, heykel veya performans yoluyla dışa vurabilirler. Psikodinamik sanat terapisi, kişinin kendi dünyasını yansıtmasına ve çatışmalarını anlamasına olanak tanır. 

Bu yaklaşımın tiyatroya etkisi de büyüktür. Oyuncular, karakterlerinin bilinçdışı motivasyonlarını anlamak için psikodinamik tekniklerden faydalanmışlardır. Stanislavski sisteminde, oyuncuların karakterin psikolojik durumunu anlamaları için “Duygusal hafıza” tekniğiyle, oyuncuların kendi geçmiş deneyimlerinden yararlanarak sahnedeki duyguları daha gerçekçi bir şekilde ifade etmelerine yardımcı olması gibi veya Meisner tekniğinde oyuncuların anlık tepkilerine odaklanmasını teşvik eden tekrarlama egzersizleriyle, bilinçdışı duyguların ortaya çıkmasını sağlayarak sahnedeki doğal etkileşimi güçlendirmeye çalışmak gibi örneklemeler yapılabilir. Keza Lee Strasberg’in metod oyunculuğunda da Freud’un bilinçdışı kavramlarından ilham alarak, oyuncuların karakterin zihinsel gel gitlerini çözümleyip hissetmelerini amaçlar. Oyuncular, karakterin psikolojik durumunu kendi deneyimleriyle birleştirerek sahnede daha yoğun bir performans sergiler. Yine Michael Chekhov tekniğinde, bilinçdışı imgeler ve fiziksel hareketler aracılığıyla karakterin psikolojik çözümlemesine odaklanılır. Oyuncular, karakterin iç dünyasını fiziksel jestler ve sembollerle ifade eder.

Psikodramada da oyuncuların, bilinçdışı eğilimleri sahne üzerinde deneyimlemesine yardımcı olur. Jacob Moreno tarafından geliştirilen bu teknik, terapötik bir yaklaşım olarak da kullanılır.

Psikodinamik bakış açısı, karakterlerin yalnızca yazılı metinlerle değil aynı zamanda bu metinlerin ardında yatan bilinçdışı çatışmalar, savunma mekanizmaları ve benlik mücadelelerinin de analiz edilebileceğini ortaya koyar. 

Psikodinamik teorinin tiyatroda uygulaması, öncelikle Freud’un id, ego ve süper ego kuramıyla başlar. Freud’a göre, bireyin davranışları, bilinçdışında yatan dürtüler, arzular ve travmalar tarafından belirlenir. Bu çerçevede, bir karakterin derinliği, onun bilinçaltındaki çatışmaların sahneye yansımasıyla ortaya çıkar. Örneğin; Shakespeare’in Hamlet oyununda, “To be or not to be, that is the question” repliği varoluş kaygısı, kararsızlık ve bastırılmış duyguların dramatik bir örneğini sunar. İzleyici karakterin nuanslı psikolojisine davet edilir. Bu sahne Freud’un “bastırılmış arzu” kavramının tiyatroda yeniden yorumlanması gibidir. Hamlet, bu sözleri söylerken yaşamı sürdürme isteğiyle ölüm arzusunun arasında gidip gelmenin ötesinde, bilinçdışı düzeyde, varoluş yüklerinin, bilişsel çelişkilerin ve bastırılmış duyguların yarattığı gerilime de temas eder. 

Psikanalitik açıdan bu replik, Hamlet’in iç dünyasında Eros (yaşam dürtüsü) ile Thanatos (ölüm dürtüsü) arasında mücadele ettiğini, denge kurmaya çalıştığını gözler önüne serer. Hamlet’in bu monoloğu, geleceğe dair belirsizlik ve ölümün getirdiği bilinmezlik korkusunu da açığa vurur. İzleyici, karakterin hem bilinçli hem de bilinçdışı motivasyonlarını, bastırılmış umutsuzluk ve umudun bir arada var oluşuna dair ipuçlarını fark eder.

Bu ve aşağıda Arthur Miller ve Tennessee Williams’ın oyunlarındaki örneklemelerden hareketle, analitik psikolojinin kurucusu olarak bilinen Jung’un kolektif bilinçdışı ve arketip teorilerinin de tiyatroda karakter inşasında önemli bir yer tuttuğunu görebiliriz. Jung, insan ruhunun evrensel imgeler ve mitolojik yapı taşlarıyla donatıldığını savunur. Bir karakterin, kahramanlık ya da gölge yanlarını sergilemesi, izleyiciye hem bireysel hem de evrensel bir deneyim sunar. Bu durum, tiyatroda karakterin evrensel temsillerini oluşturarak, seyircinin kendi iç dünyasındaki benzerlikleri sorgulamasına neden olur. “Bir karakterin gerçek derinliği, yüreğinde taşıdığı bastırılmış duyguların sahneye yansımasıdır,” sözü, Jung’un arketip anlayışının tiyatro oyunculuğundaki yansımalarını özetler niteliktedir.

Arthur Miller’ın Satıcının Ölümü oyununda, Willy Loman’ın “I am not a dime a dozen!” (Ben sıradan biri değilim şeklinde çevrilebilecek) repliği ele alınabilir. Bu ifade, Willy’nin toplumsal beklentilere karşı geliştirdiği savunma mekanizmasını gözler önüne serer. Willy Loman, toplumun kendisine biçtiği değer ölçüsüne ve kendi benlik algısına dair sürekli bir mücadele içindedir. Kendisini evrensel olarak değersiz, sıradan biri olarak görme korkusuyla, toplumsal beklentilerin ve kendi idealize ettiği benlik algısının arasında sıkışıp kalmıştır. Bu replikte kullandığı vurgu ve ton, aslında onun derinlerde sakladığı güvensizlik, yetersizlik hissi ve sürekli kendini kanıtlama çabasıyla ilişkilidir. Psikodinamik bakış açısıyla incelendiğinde, Willy Loman’ın bu sözü, övünme ihtiyacı ve aynı zamanda bastırılmış öfke ve kıskançlık duygularının bir yansıması olarak yorumlanabilir. Bu cümle, onun kendisini ifade etme çabasıyla, aynı zamanda bastırılmış öfke, yetersizlik hissi ve değersizlikle yüzleşme arzusunu da simgeler. Çocukluk döneminden süregelen “benlik değeri” eksikliği ve toplum baskısına karşı oluşturduğu savunma mekanizmasının bir yansıması olduğu söylenebilir. Willy, dış dünyaya karşı yaratmak istediği maskeyi korumaya çalışırken, aslında kendi benliğiyle de sürekli bir çatışma içindedir, bu da onun trajedisinin temelini oluşturur.

Tennessee Williams’ın Arzu Tramvayı oyununda ise Blanche’ın “Her zaman yabancıların iyiliğine güvendim” repliği, karakterin geçmişte yaşadığı duygusal travmalar ve terk edilme korkusu ile nasıl başa çıkmaya çalıştığını ortaya koyar. Blanche, yaşamı boyunca deneyimlediği hayal kırıklıkları ve yalnızlık hissiyle, kendini korumak amacıyla başkalarının merhametine sığınma ihtiyacı hisseder. Bu savunma mekanizması, onun aslında kendi değerini ve kimliğini sürekli sorgulamasına neden olur. Blanche’in bu repliğiyle, bastırılmış acı ve terk edilmişlik duygusuna bir gönderme yapıldığına, çocukluk ve gençlik dönemine ait duygusal yaraların, yetişkinlikte yeniden gündeme gelerek bağımlılık biçimine dönüştüğüne ulaşılabilir. Böylece, Blanche’in sözleri yalnızca yüzeysel bir nezaket ifadesi değil, aynı zamanda varoluşsal bir sancının, geçmiş travmaların ve duygusal boşlukların sahneye yansımasıdır.

Yukarıdaki örnekler, tiyatro metinlerinde yer alan repliklerin nasıl birer psikolojik gösterge olabildiğini ortaya koyar. Hamlet’in varoluş krizi ve sorgulayışları, Willy Loman’ın iç muhakemeleri ve Blanche’in savunma mekanizmaları, oyuncuların seslendirdiği sözlerin arkasında, bilinçaltının ince dokusunu sergileyen ipuçları barındırır. Her bir replik, karakterin geçmiş deneyimlerinin, bastırılmış duygularının ve ruhsal çekişmelerinin bir yansıması olarak değerlendirilir. Bu yönüyle tiyatro, sadece bir hikâye anlatımı değil, aynı zamanda bilinç katmanlarına dair çözümlemeler yapma imkanı sunan zengin bir laboratuvara dönüşür. 

Tiyatro metinlerinde yer alan bir şeye işaret eden replikler aracılığıyla yapılan psikodinamik tespitler, karakterlerin sadece sözlü ifadeleriyle değil, aynı zamanda duygusal yapılarına ve bilinçdışı çatışmalarına dair geniş bir ipucu verir. Bu tür analizler, geleneksel dramatik yapıların ötesine geçerek, seyirciye karakterlerin özbenlik gerilimlerini ve mücadelelerini anlama fırsatı yaratır. Dolayısıyla, tiyatronun gücü, metinlerin ve repliklerin ardında yatan insanî dramı çözümleme kapasitesinde yatar. Bu da hem performansa hem de izleyicinin deneyimine “gerçeklik” katmasını sağlar. 

Hatice GÖRGEÇ

Ersin Umut Güler’in rejisiyle sahnelenen oyun, 22 Mayıs’ta Trump Sahne’de, 29 Mayıs’ta ise Leyla Gencer Opera ve Sanat Merkezi’nde İstanbul seyircisiyle buluşacak.

Aysa Prodüksiyon organizasyonuyla sahnelenecek oyununun biletleri Türkiye’nin etkinlik biletleme platformu Biletinial’da satışta.

‘My Othello-Ruhun Karanlık Gecesi’ oyunu 3 Haziran Pazartesi günü saat 20.30’da İstanbul’da Kadıköy Eğitim Sahnesi’nde gala yapacak.

“Teni kara diye ötekileştirilen, sadece köleliğe layık görülen bir adamdan ölüme diz çöktüren bir komutan yaratılabilir mi?” sorusunu merkezine alan oyun, Shakespeare’e de bir selam gönderiyor.

Momentum Tiyatro tarafından sahnelenen oyunun proje tasarımı ve yönetmenliğini Nesimi Kaygusuz üstleniyor. Othello karakterine ise Yaşar Bayram Gül hayat veriyor.

Esin kaynağı William Shakespeare olan oyunun yazarları Canan Şakar, Ömür Güner ve Taha İkbal.

Müziklerde Ufkum Kalaoğlu’nun, afiş tasarımında ise Özgür Onur Damar’ın imzası bulunuyor.

Özgür Onur Damar, Ataberk Erkılıç, Dilara Sarıgül ve Naz Eker ise asistan olarak görev yapıyor.

Oyunun biletleri Biletix ve Biletini Al’da satılıyor.

İzmir Tiyatroları Derneği’nin İzmir Büyükşehir Belediyesi desteği ile düzenlediği  “Tiyatro Günleri”  24 Şubat’ta başlıyor.

3 Mart’ta son bulacak tiyatro günlerinde 8 oyun, bir panel ve workshop yer alıyor.

Dernek üyelerinin oyunlarını seyirci ile buluşturacak program 3 Mart’ta sona erecek.

Etkinlikte 8 oyun ücretsiz sahnelenecek.

Program kapsamında bir panel ve bir de workshop yer alacak.

Tiyatro Ege “Birlikte Oynayalım” adlı çocuk oyunuyla, Han Tiyatrosu “Tartuffe”, Tiyatro Amare  “Ölümcül Çocuk Parkı Yaraları”, Özgür Tiyatro “Aşkın Vatanı Yoktur”, İzmir Halk Sahnesi “İskenderiyeli Hypatia”, İzmir Bizim Tiyatro “Anlatmam Lazım”, Öykü Tiyatro “Gönderilmeyen Mektuplar”, Zarfsız Kuşlar “Müsveddeler” ve “Kendisizler” oyunlarıyla tiyatro günlerinde sahnede olacak.

Ücretsiz gösterimler, panel ve atölye Han Tiyatrosu’nda olacak.

25 Şubat Pazar günü saat 19.00’da düzenlenecek panelde de İzmir’de tiyatronun sorunları ele alınacak.

Moderatörlüğünü Özgür Başkaya’nın yapacağı panelin katılımcıları ise Burcu Aksakal (İzmir Devlet Tiyatroları), Yücel Erten (İzmir Şehir Tiyatroları), Prof. Dr. Semih Çelenk (İzmir 9 Eylül GSF Tiyatro Anasanat Dalı), Rüçhan Gürel (Özel Tiyatro), Orkun Kocabıyıkoğlu (Çocuk Tiyatrosu) olacak.

“Göstermeci Oyunculuk“ başlıklı atölyede ise Özgür Başkaya, göstermeci üslup oyunculuğunun inceliklerini anlatacak.

İTD Tiyatro Günleri programı şöyle:

24 Şubat Cumartesi 

Tiyatro Ege- “Birlikte Oynayalım” (Çocuk Oyunu) Saat 15.00 

Han Tiyatrosu- “Tartuffe” Saat: 20.00 

25 Şubat Pazar 

Panel: İzmir Tiyatroları Derneği “İzmir’de Tiyatronun Sorunları” Saat: 19.00

26 Şubat Pazartesi 

Atölye: Göstermeci Oyunculuk(Özgür Başkaya) 

27 Şubat Salı 

Tiyatro Amare “Ölümcül Çocuk Parkı Yaraları” Saat: 20.30

 
28 Şubat Çarşamba 

Özgür Tiyatro  “Aşkın Vatanı Yoktur” (Oyun) Saat: 20.30

İzmir Tiyatroları Derneği-Acıyı Bal Eyledik-Hasan Hüseyin Korkmazgil Anısına Saat: 21.30 

29 Şubat Perşembe

İzmir Halk Sahnesi – “İskenderiyeli Hypatia” Saat: 20.00

1 Mart Cuma

İzmir Bizim Tiyatro – “Anlatmam Lazım” Saat: 20.30

2 Mart Cumartesi

Öykü Tiyatro – “Gönderilmeyen Mektuplar” Saat: 20.30

3 Mart Pazar

Zarfsız Kuşlar – “Müsveddeler” Saat 15.00 

Zarfsız Kuşlar – “Kendisizler” Saat 18.00

Lozan Barış Antlaşması’nın 100. yılı onuruna “Lozan” oyunu Eskişehir, İstanbul ve Ankara turnesine çıkıyor.

Lozan 9 Ekim’de Eskişehir’de, 10 Ekim’de İstanbul’da, 11 Ekim’de Ankara’da sanatseverlerle buluşacak.

Ataol Behramoğlu’nun yazdığı, dramaturgluğunu ve yönetmenliğini Haluk Işık’ın yaptığı, müzikleri Timur Selçuk’a ait oyun, 24 Temmuz’dan bu yana, Tire ve Ödemiş turneleriyle birlikte 7 kez izleyiciyle buluştu.

Oyun önümüzdeki günlerde Eskişehir, İstanbul ve Ankara’da sahnelenecek.

Osmanlı İmparatorluğu’nun son günlerinden Lozan’ın imzalanmasına ve sonrasına uzanan bir süreci, tarihsel belgeler ışığında ve insani öykülerle anlatan 2 bölümlük müzikal oyun, Lozan’ın 100. yılında ülkemizde sahnelenen ilk ve tek sanatsal çalışma olma özelliği de taşıyor.

Lozan, İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından Cumhuriyet’in 100. yılı onuruna armağan edildi.

16 Temmuz’a kadar sürecek Şenlik, Manisa Salihli’deki Sardes Antik Kenti’nde düzenlenecek.

Efeler Belediyesi Şehir Tiyatrosu da Sardes 8. Uluslararası Dionysos Şenliği ve Tiyatro Eğitim Kampı’na katılacak.

Ekip, atölye çalışmaları ve sahneye koyacağı oyunlarla şenliğe renk katacak.

Şenlik kapsamında ücretsiz eğitimler, sahne performansları ve sanat etkinlikleri düzenlenecek

Ülkenin dört bir yanından tiyatro ekipleri, yönetmenler, eğitimciler, öğrenciler ve yazarların katıldığı sanat şöleninde alanında uzman isimler; yazarlık, sanat eleştirisi, oyunculuk, drama, yönetmenlik, fotoğraf, pantomim gibi alanlarda ücretsiz eğitim verecek.

Şenlik boyunca sahne performansları, söyleşiler ve çeşitli sanat etkinlikleri de düzenlenecek.

Şenliğin eğitim programları kapsamında Efeler Belediyesi Şehir Tiyatrosu sanat yönetmeni dramaturg-yazar Serkan Fırtına, ” Oğuz Atay’ın Eserlerinde Oyun Kavramı ve ‘Oyunlarla Yaşayanlar’ Adlı Oyunun Dramaturjik İncelemesi” atölyesini ve şehir tiyatrosu oyuncu ve eğitmenlerinden Mehmet Emektar da “Oyunculukta Amaç ve Engeller” atölyesini gerçekleştirecek.

Şenlik kapsamında 7 Temmuz Cuma “Doğaçlama Tiyatro Gösterisi”, 8 Temmuz akşamı ise “Hamdi’nin İşleri” adlı ortaoyununu sanatseverlerin beğenisine sunacak.

Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü’nün yaz ayları için hazırladığı “Açık Hava Yaz Oyunları” projesi, “Keşanlı Ali Destanı” oyunuyla 6 Temmuz Perşembe günü Ankara’da başlayacak.

‘Açık Hava Yaz Oyunları’ projesi kapsamında, Bursa Devlet Tiyatrosu yapımı “Keşanlı Ali Destanı”, 6 Temmuz Perşembe  Macunköy Açık Hava Sahnesi’nde tiyatroseverlerle buluşacak.

Haldun Taner’in yazdığı, müziklerini Yalçın Tura’nın yaptığı ve Bora Özkula’nın yönettiği, Türk tiyatrosunun eşsiz klasikleri arasında yer alan oyun 7 ve 8 Temmuz’da da sergilenecek.

Tarık Buğra’nın yazdığı ve Sabri Özmener’in yönettiği, Antalya Devlet Tiyatrosu yapımı “İbiş’in Rüyası” 13, 14 ve 15 Temmuz’da, Oktay Arayıcı’nın yazdığı ve Zafer Algöz’ün yönettiği, İstanbul Devlet Tiyatrosu yapımı “Rumuz Goncagül” de 20, 21 ve 22 Temmuz’da sanatseverlerle buluşacak.

Ödüllü Tiyatro Yönetmeni ve Yazar Demet Bozkurt ile yazıp yönettiği ‘Güzel Günler İçin’i,  oyunun sahnelenme aşamalarını, ve projelerini konuştuk. İyi okumalar.

Geçtiğimiz yıl Türk tiyatrosunun önemli senaryo yazarlarından Oktay Arayıcı’nın  yazdığı,  sizin yönettiğiniz ‘Rumuz Goncagül’ isimli müzikal oyun ile Aliağalı tiyatroseverlerin karşısına çıkmış; hem siz hem de oyuncular  izleyenlerden tam not almıştı. Bu yıl ise sizin yazıp yönettiğiniz  ve  yine  Aliağa Belediyesi Tiyatrosu (ALBET) oyuncuları tarafından sahnelenen  ‘Güzel Günler İçin’ müzikali tiyatroseverler tarafından büyük beğeni topladı. İzleyicilerin karşısına yine müzikal bir oyunla çıkmanızın sebebi izleyicinin müzikal oyuna daha fazla ilgi göstermesi mi?

Evet 2 senedir müzikal oyunlarla seyircimizin karşısına çıkmaktayız. Müzikal oyunlar benim üniversiteden beri çok sevdiğim bir oyun türü. Hatta yazdığım ve Kültür Bakanlığı tarafından kitap haline getirilen ‘Canevi’ ve ‘Mutlu Köyü’ adlı çocuk oyunum da bir müzikal. Bu anlamda yazıp sahnelenen ilk müzikal oyunum ‘Güzel Günler İçin’ değil. Müzikal oyunları bir yönetmen olarak tercih etmemin sebebi, bu tarz oyunların seyirciyi her zaman yüksek bir noktada ve dinamik tutmasını söyleyebilirim. Müzikal oyunların kendi içinde müthiş bir ahengi ve rengi var. Ayrıca dans, müzik, diyalog gibi, tiyatronun temel taşlarını oluşturan ana unsurlardan her birinin, müzikallerde çok iyi kullanılıyor olması bir yönetmen olarak hem beni cezbediyor hem de yaratıcı yorumumu daha iyi ortaya koymamı sağlıyor. Ve elbette ki kalabalık kadrolu tiyatro guruplarına da müzikal oyunlar daha iyi çalışma imkanı sunuyor. Seyirci açısından da düşünecek olursak, biraz gülümseyebildiğimiz ve eğlenebildiğimiz, geniş kapsamlı açık hava tiyatroları için, seyircinin dikkatinin kolay dağılmayacağı ve illüzyona eşlik edebileceği oyunları tercih ediyoruz.

‘Güzel Günler İçin’in konusundan bahseder misiniz?  Oyunun oyuncu kadrosu  30 kişiden oluşurken 8 kişilik Makedon orkestrası da oyuna eşlik ediyor. Bu kadar kalabalık bir topluluğu bir araya getirip yönetmek zor olmadı mı?

‘Güzel Günler İçin’ oyunu bize gezici bir tiyatro kumpanyasının hikayesi anlatır. Etnik birçok kimliği bünyesinde barındıran bu kumpanya, her şeye rağmen dostluğu ve sevgiyi hatırlatır bizlere. Tiyatronun birleştirici gücü altında verdiğimiz ‘Tiyatro İyidir’ mesajı, oyunun her yerinde kendini hissettirir. Bu mesaj bize umudu, aşkı, yarınları, iki kalas üzerindeki hevesimizi, tiyatronun meşakkatli yollarına rağmen pes etmemeyi ve bütün farklılıklara rağmen sanatla bir arada olmayı hatırlatır.

Evet Güzel Günler İçin adlı oyunda çok kalabalık bir kadroyla çalıştık. Teknik ekiple birlikte 32 ve orkestrayla birlikte toplamda 42 kişiyiz. Bir oyun için oldukça geniş bir kadro. Ve bir müzikal olduğu içinde aynı senkronizasyonu, aynı oyuncu ritmini tutturmak oldukça zor. Bu da yorucu mesai saatleri demek. Ama ben işimi çok severek yapıyorum. Eğer iyi bir şey çıkacağına inancım tamsa bu zorluklar beni asla umutsuzluğa düşürmüyor. Kapalı gişe oynamamız ve seyircimizin müthiş geri dönüşleri de bizim motivasyonumuzu her zaman arttıran şeyler. Emeğimizin karşılığını aldığımızı düşünüyorum. Yönetmen olarak benim amacım, ALBET’ten (Aliağa Belediye Tiyatrosu’ndan) her zaman iyi oyunlar çıkacağının bilinmesi.

Yazılmış bir tiyatro  oyununu sahneleyip yönetmek mi sizin açınızdan daha iyi, yoksa kendi yazdığınız oyunu yönetip, sahnelemek mi? Soruma ilave edeyim.  Yazar yönünüze değil de yönetmen tarafınıza sorayım senaryo oyuncuya göre yazılır mı?

Yazılmış bir oyunu yönetmektense kendi yazdığım bir oyunu yönetmek her zaman daha avantajlı benim için. Çünkü kendi yazdığım bir oyunda yaratıcılığımı sınırlamama gerek kalmıyor. Daha özgür olabiliyorum. Reji aşamasında sahneye uygunluk açısından bir müdahalede bulunmam gerekiyorsa hemen bulunabiliyorum ya da değiştirmem gerekiyorsa değiştiriyorum. Ama başka yazarların oyunlarını çalıştığımızda süreç farklı işliyor. Her ne kadar Dramaturg tarafımı kullansam da, yazarların oyununda ana izlekten ayrılmak, yazarın bütünlüğünü bozmak ve telif hakkı gibi hassas sebeplerden dolayı bu kadar özgür olamıyorum ne yazık ki.

Diğer ek sorunuza gelirse senaryo, tiyatro terimiyle tekst, oyuncuya göre yazılmamalıdır. Oyuncu tekste ayak uydurmak zorundadır. Ama ben bu oyunda bir istisna yaptım. Çünkü bu bir kural değildir. Olmaz diye bir durum yoktur. Her oyuncumun yeni ya da eski, bir sahne deneyimi yaşayabilmesi için bu oyunda ufak da olsa bir rolünün olmasını istedim. Yazdığım oyun bir nevi onların yapabilirliğini az çok bilerek yazılmış bir metindi. Burada yönetmen olarak oyuncuyu sahneye atma ve ilk deneyimini yaşamasına izin verme düşüncesi içerisinde oldum. Her emek harcayan oyuncunun bir şekilde bu hakka sahip olması gerektiğine inandım.

Aliağalısınız ve  Aliağalılar sizi yakından tanıyor. Yine de şunu sormak isterim. Demet Bozkurt kimdir diye sorduğumda cevabı ne olur. Kimleri okur, kimleri dinler?

Demet Bozkurt kimdir derseniz; Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi, Sahne Sanatları Bölümü, Dramatik Yazarlık / Dramaturgi Ana Sanat Dalı’ndan mezunum. Yıllardır profesyonel anlamda yazarlık ve sanat yönetmenliği yapıyorum. Uluslararası ve yurtiçi olmak üzere bir çok alanda ödüllerim var. Mesleğimi ayrıca doğup büyüdüğüm Aliağa’da ve 1995’te kurulan, kurucu üyelerinden biri olduğum ALBET’te Yönetmen olarak devam ettiriyor olmak benim için çok değerli.

Demet Bozkurt ne okur ne dinler derseniz, öncelikle benim işim elbette tiyatro metni okumak. Ama tiyatro metni okumak sanıldığı kadar keyifli bir şey değildir. O yüzden başka tür olarak klasikleri, psikolojik ve otobiyografik kitapları çok severim. Ve nostaljik bir yanımla şiir okumak benim için her zaman ayrı bir keyif olmuştur. Gençliğimden beri Vedat Türkali’nin, Yusuf Atılgan’ın, Murathan Mungan’ın dilinden çok etkilendim. Meltem Gürle’yi de çok severim. Keşke daha çok şey yazsaydı diye hayıflanırım. Mina Urgan ve Ayşe Kulin’in Otobiyografik kitaplarını çok severim. Didem Madak, Birhan Keskin, Ahmet Telli, Özdemir Asaf  ve yine Murathan Mungan şiirde beni etkileyen isimlerdir. Müziğe gelince müziğin evrensel bir dil olduğuna inanarak kulağıma hoş gelen her şeyi dinlerim. Ama öncelik sıraya girecekse klasik müzik, opera benim seçimlerimin başında gelir. Nostaljik müzikleri severim. Sıkı bir Freddie Mercury hayranıyım.

‘Güzel Günler İçin’ oyunu Aliağa Belediyesi Sanatevi (ASEV) eğitmen ve kursiyerleri tarafından hazırlanan yıl sonu etkinliklerinde seyirciyle buluşmuştu. Oyun izleyemeyenler için ve bir kez daha izlemek isteyenler için yine sahnelenecek mi?

Evet! Oyunumuzu izlemeyenler için müjdemiz olsun bu, oyunumuz tekrar seyircisiyle buluşacak. Aliağa Belediye Başkanımız Sayın Serkan Acar, oyunumuza büyük bir destek sağlayarak, seyircimizle tekrar buluşmamız için bize büyük öncülük etti. Kendisine ayrıca çok teşekkür ediyoruz. Yeni oyun tarihimizi sosyal medya hesaplarımızdan takip ederek seyircilerimiz öğrenebilirler.

Ufukta yeni oyun, kitap ya da başka bir proje var mı?

Ufukta yeni bir oyun yeni kitaplar ve yeni yazılar her zaman var. Bir yazar olarak bu benim yaşama biçimim. Hazır olunca bunu sizlerle paylaşacağım mutlaka.

Klasik sorumdur. Elinizde sihirli bir değnek olsaydı ne yapmak isterdiniz? Ve sizin oyununuz üzerinden bir soru daha ilave edeyim güzel günler için ne gerekiyor?

Elimde sihirli bir değnek olsaydı ya da sorduğunuz gibi, güzel günler için  ‘incelikler’ gerekiyor. İnceliğin olduğu yerde özde olan sevgi, kucaklaşma, paylaşma hepsi bir arada yer alıyor.

Sorularıma verdiğiniz yanıtlar için çok teşekkür ederim. Siz bir şey eklemek ister misiniz?

Böyle güzel bir sohbet ve göstermiş olduğunuz ilgi için ben teşekkür ederim. Sanatın var olduğu her alanda güzel insanlarla, sanatseverlerle, incelikler içinde her daim birlikte olmak tek arzumuz. Bizi takip eden, destekleyen, yolculuğumuzda ışık olan herkese sonsuz teşekkür ederiz. Sanatla kalın.

Türkiye İstatistik Kurumu, 2022 yılına ilişkin “Sinema ve Gösteri Sanatları İstatistikleri” bültenini yayınladı.

Bilgilere göre : Türkiye’de Sinema;

Sinema salonu sayısı 2022 yılında bir önceki yıla göre yüzde 1,3 azalarak 2 bin 366 oldu. Bu dönemde sinema salonlarındaki koltuk sayısı yüzde 0,3 azalarak 284 bin 204 oldu.

Sinema seyirci sayısı ise bir önceki yıla göre yüzde 187,9 artarak 35 milyon 754 bin 644 kişi oldu. Yerli film seyirci sayısı yüzde 476,9 artarak 18 milyon 834 bin 898 kişi olurken, yabancı film seyirci sayısı yüzde 84,8 artarak 16 milyon 919 bin 746 kişi oldu.

Gösterilen yerli film sayısı yüzde 159,2 arttı. Aynı dönemde gösterilen yerli film sayısı yüzde 159,2 artarak 25 bin 869 olurken, gösterilen yabancı film sayısı yüzde 76,9 artarak 29 bin 187 oldu.

Türkiye’de Tiyatro;

Tiyatro salonu sayısı geçen sezona göre yüzde 104,3 artarken tiyatro salonu koltuk sayısı yüzde 112,9 arttı. Aynı sezonda tiyatro salonu sayısı 817 olurken tiyatro salonu koltuk sayısı 332 bin 141 oldu.

Tiyatro seyirci sayısı 2021/’22 sezonunda yüzde 662,6 artarak 5 milyon 451 bin 627 oldu. Tiyatro salonlarında oynanan eser sayısı geçen sezona göre yüzde 402,6 artarak 8 bin 368 oldu. Tiyatroda telif eser seyirci sayısı geçen sezona göre yüzde 674,7 artarken çeviri eser seyirci sayısı yüzde 624,8 arttı.

Tiyatro salonlarında oynanan çocuk eseri gösteri sayısı ise yüzde 718,5 arttı. Yetişkin eseri gösteri sayısı da yüzde 398,7 arttı. Aynı sezonda çocuk eseri seyirci sayısı yüzde 979,7 artarken yetişkin eseri seyirci sayısı yüzde 558,3 arttı. Tiyatro salonlarında oynanan çocuk eseri sayısı yüzde 704,1 artarken oynanan yetişkin eseri sayısı yüzde 285,8 arttı.

Türkiye’de Opera ve Bale;

Türkiye genelinde 2021/’22 sezonunda Opera ve Bale Genel Müdürlüğü’ne bağlı opera ve bale gösterisi 6 ilde yapıldı. Opera ve bale seyirci sayısı bir önceki sezona göre yüzde 1405,4 artarken gösteri sayısı yüzde 327,9 arttı.

Orkestra, koro ve topluluk gösteri sayısı ise yüzde 148,4 arttı.

Ahmet Hamdi Tanpınar’ın ölümsüz eseri ‘Saatleri Ayarlama Enstitüsü’nü sahneye Serdar Biliş uyarladı.

Oyunun prömiyeri 12 Nisan’da yapılacak.

Doğu ve batı, eski ve yeni, geleneksel ve modern kutupları arasında salınıp duran Ahmet Hamdi Tanpınar’ın zamansız eseri “Saatleri Ayarlama Enstitüsü”, sinema ve tiyatronun iç içe geçtiği çağdaş bir uyarlama ile sanatseverlerle buluşuyor.

Serdar Biliş’in yönetmenliğinde sahneye uyarlanan oyunda Tuluğ Tırpan canlı piyano performansı ile hikayeye eşlik ediyor.

Serkan Keskin, güçlü prodüksiyonun içinde tek başına onlarca surete büründüğü oyunculuk performansıyla tiyatroseverlerin karşısına çıkacak.

Tiyatro ve sinema arasında hibrid bir dünyanın tasarlandığı oyunun görüntü yönetmenliğini  Ahmet Sesigürgil, sahne ve dekor tasarımını ise Gamze Kuş üstleniyor.

Saatler Kolektif’in yapımını üstlendiği “Saatleri Ayarlama Enstitüsü” oyunu 12 Nisan’da Maximum Uniq Hall’da sahnelenecek.

Meraklısı için;
Saatleri Ayarlama Enstitüsü
Sesli Kitap / Radyonun Tiyatrosu