Trump’tan Tahran’a Sert Ret: “Kabul Edilemez”

ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın ABD tarafından sunulan barış planına verdiği yanıtı “yetersiz ve kabul edilemez” olarak nitelendirerek geri çevirdi. Beyaz Saray’dan yapılan açıklamada, Trump’ın İran’ın şartlarını bir “vakit kazanma stratejisi” olarak gördüğü belirtildi. Trump, Tahran yönetimi nükleer programı ve bölgesel askeri faaliyetleri konusunda somut adımlar atmadığı sürece herhangi bir anlaşmanın mümkün olmayacağını vurguladı.

Gerilimin Perde Arkası: Bugüne Nasıl Gelindi?

İki ülke arasındaki kriz, geçtiğimiz aylarda Basra Körfezi’ndeki karşılıklı askeri hareketlilik ve ABD’nin uyguladığı ağır ekonomik yaptırımlarla yeni bir evreye evrilmişti. Washington yönetimi, İran’ı bölgedeki istikrarı bozmakla suçlamış ve kendi şartlarını içeren kapsamlı bir barış paketi sunmuştu. Tahran ise bu pakete, yaptırımların derhal kaldırılmasını şart koşan bir karşı teklifle yanıt vermişti.

Diplomatik Kanallarda Tıkanıklık

Trump’ın reddine ilişkin gelen ikincil bilgilere göre, ABD yönetimi sadece diplomatik değil, ekonomik baskıyı da artırma kararı aldı. Üst düzey yetkililer, İran’ın yanıtının “ciddiyetten uzak” olduğunu ve mevcut teklifin müzakere dahi edilemeyecek maddeler içerdiğini ifade ediyor. Bu durum, bölgedeki askeri teyakkuz halinin bir süre daha devam edeceği sinyalini veriyor.

Petrol Piyasalarında “Savaş” Alarmı

Barış umutlarının yerini belirsizliğe bırakmasıyla petrol piyasaları sarsıldı. Trump’ın açıklamasının ardından Brent petrolün varil fiyatı son dönemin en yüksek seviyelerine ulaştı. Analistler, Hürmüz Boğazı’ndaki olası bir çatışmanın enerji arz güvenliğini tehlikeye atacağı endişesiyle fiyatlardaki yükselişin sürebileceğini öngörüyor.

Petrol ve Çatışma Döngüsü

Geçmişte yaşanan benzer krizlerde de petrol fiyatları, Orta Doğu’daki askeri hareketliliğe doğrudan tepki vermişti. İran ile yaşanan gerilimlerin tırmandığı her dönemde küresel piyasalar arz kesintisi korkusuyla dalgalanmış, enerji maliyetlerindeki bu artış dünya ekonomisi üzerinde enflasyonist baskı yaratmıştı. Özellikle 10 Mayıs’taki saldırı iddiaları, piyasalardaki kırılganlığı en üst noktaya taşımıştı.

Trump’ın Çin Temasları ve İran Denklemi

Başkan Trump’ın Çin ziyareti de bu krizden bağımsız ilerlemiyor. Edinilen bilgilere göre, Trump’ın Pekin’deki temaslarında İran meselesi en önemli gündem maddelerinden biri olacak. ABD, Çin’in İran’dan petrol alımını tamamen durdurması için baskı yaparken; Pekin yönetimi ise bölgedeki savaş tamtamlarının küresel ticarete zarar vereceği konusunda Washington’ı uyarıyor. Trump’ın Çin ile yürüteceği bu diplomasi trafiğinin, İran üzerindeki izolasyonu derinleştirip derinleştirmeyeceği merakla bekleniyor.

Alman Haber Ajansı’na (dpa) göre 16 yıl başbakanlıktan sonra siyasete veda eden Merkel’e BM Genel Sekreteri Guterres’den küresel kamu mallarıyla ilgili üst düzey bir kurula başkanlık etmesi teklifi geldi.

Alman Haber Ajansı (dpa), BM kaynaklarına dayanarak, BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’in Merkel’e küresel kamu mallarıyla ilgili üst düzey bir danışma organına başkanlık etmesi teklifi götürdüğünü duyurdu.

Haberde danışma kurulunun çalışmalarının kapsamını aktarılmadı, ancak bu tür uluslararası kurulların ozon tabakası, havacılık güvenliği ve dünya ticareti gibi küresel konularla ilgilendiği kaydedildi.

Dpa, Guterres’in kişisel mektupla teklifi ilettiği Merkel’in henüz resmi yanıt göndermediğini, ama görevi kabul etmesi ihtimalinin düşük olduğunu yazdı. BM de Merkel de haberle ilgili yorum yapmadı.

2005-2021 arası Almanya’yı 16 yıl boyunca yöneten ve Almanya’nın ikinci en uzun süre görevde kalan başbakanı olan Merkel, bu süre boyunca AB’nin de facto lideri konumundaydı. Diplomatik ve uzlaşmacı kişiliğiyle tanınan Merkel’in adı BM Genel Sekreteri seçimi kampanyasına da karışmıştı. BM ile ilgili haberler yapan PassBlue sitesine Şubat 2021’de konuşan Merkel’in sözcüsü, kadın liderin Guterres’in yerine BM Genel Sekreteri olmakla ilgilenmediğini söylemişti.

En üst düzey BM pozisyonları genellikle eski devlet başkanları ve kıdemli politikacılara ayrılmış durumda. Nasıl Guterres eski Portekiz başbakanıysa BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Michelle Bachelet Şili’de iki kez cumhurbaşkanlığı yapmış bir isim.

Rusya’da bazı milletvekilleri, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nin (SSCB) dağılmasının resmi anlamda 20. yüzyılın en büyük felaketi olarak belirlenmesi için kolları sıvadı.

Rusya Liberal Demokrat Partisi’nden (LDPR) milletvekillerinin Duma’ya sunduğu teklifin ardından, Rus vekiller 20. yüzyılın en büyük felaketini oylayabilir.

SPUTNİK’İN haberine göre, teklifte, “Duma bir kez daha 30 yıl önce gerçekleşen, siyasi, toplumsal ve ekonomik sorunlara yol açan olaylardan tarihi dersler çıkarılmasının önemine dikkat çekiyor, Sovyetler Birliği’nin dağılmasını 20. yüzyılın en büyük jeopolitik felaketi olarak değerlendiyor.

Bu olay toplumsal yaşamın farklı alanlarında çözülmeye, ekonomik ve siyasi krizin alevlenmesine ve ulusal topraklarımızda krizlerin ortaya çıkmasına yol açtı” ifadeleri kullanıldı.

Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nin (SSCB) varlığı, 25 Aralık 1991’de 1985’ten beri lideri olan Mihail Gorbaçov’un artık devlet başkanı olarak görev yapmayacağını açıklamasının ardından son buldu. Nitekim Rusya Federasyonu’nun ilk Devlet Başkanı Boris Yeltsin, Belarus ve Ukrayna liderleri ile birlikte 8 Aralık’ta Belovej Anlaşmaları’nı imzalamış, SSCB’nin resmen dağıldığını duyurmuştu.