Çin, hak iddia ettiği Tayvan adası çevresinde iki günlük “cezalandırma” tatbikatına başladı. Adaya füze saldırısı provası yapıldığı, tatbikata katılan Çin savaş uçaklarının canlı füzelerle ve canlı bombalarla uçtukları bildirildi.

Çin’in tatbikatı “cezalandırma” olarak tanımlaması, Tayvan’daki seçimlerin ardından göreve gelen yeni devlet başkanı Lai Ching-te ve yeni yönetime tepkisinin bir ifadesi.

Çin devlet televizyonu CCTV’de yayımlanan habere göre, tatbikatta bombardıman uçakları da Tayvan’ın doğusundaki sularda donanmaya bağlı gemilerle koordineli olarak saldırı tatbikatı yaptılar.

Tayvanlı yetkililer, Çin Halkın Kurtuluşu Ordusu’nun tatbikatında üçüncü tarafa ait gemilere yönelik saldırı provaları yapıldığını bildirdiler.

Tayvan Ordusu da Çin’in tehditkar tatbikatına alarma geçerek yanıt verdi. Tayvan savaş uçakları da canlı füzeler ve canlı bombalarla devriye uçuşları yaptılar.

Bu arada ABD Donanması adına yapılan açıklamada, bölgedeki bütün aktivitelerin dikkatle izlendiği belirtildi. Bölgeden sorumlu 7’inci Filo’dan bir yetkili, donanmanın “bölgedeki saldırganlığı caydırma sorumluluğunu çok ciddiye aldığını bildirdi.

ABD, Tayvan’ı resmi olarak tanımıyor ancak adaya silah sağlıyor.

Çin, demokratik düzenle yönetilen Tayvan’ı kendi toprağı olarak görüyor ve yeni seçilen devlet başkanı Lai Ching-te’yi “ayrılıkçı” olmakla suçluyor. Çin Komünist Partisi, Devlet Başkanı Lai’nin Çin ve Tayvan’ın birbirine bağlı olmadığı yolundaki açıklamasını şiddetle eleştirmişti.

Tayvan’da merkez üssü Hualien kenti yakınlarında olan 7,2 büyüklüğündeki depremde son belirlemelere göre 10 kişinin ölmesi, ülkenin depreme hazırlıktaki başarısını gündeme getirdi.

Pasifik’teki iki tektonik plakanın kesiştiği yerde bulunan 23 milyon nüfuslu bu ada ülkedeki deprem direncinin yüksek düzeyde olması konusunda ajanslar ve haber kuruluşları “Tayvan nasıl deprem dirençli oldu?” sorusunun yanıtını veren yazılar, haberler yayımladılar. Bunların derlenmesinden ortaya çıkan durum şöyle:

Tayvan için 1999’da meydana gelen Jiji Depremi dönüm noktasıydı. Kimi ölçümlere göre 7,3 kimi ölçümlere göreyse 7,7 büyüklüğündeki depremde 2,415 kişinin ölmesi 11,000’den fazla kişinin yaralanması üzerine depreme hazırlık anlamında herşey sil baştan ele alındı.

Öncelikle 1999’dan itibaren bina inşaat yönetmelikleri tekrar ele alındı; her yıl gözden geçirildi ve giderek daha da katı hale getirildi.

Türkiye’deki 17 Ağustos depreminden kısa süre sonra 21 Eylül’de meydana gelen depremden sonra yıkılsın yıkılmasın bütün kamu binaları (4,600 kamu binası hasar görmüştü) gözden geçirildi. Kimi güçlendirildi kimi de yeniden yapıldı. Zaten katı olan bina inşaat yönetmelikleri kamu binalarında daha da katı hale getirildi.

Tayvan, 1999 depreminden sonra mevcut sismolojik ağını dünyanın en iyisi seviyesine getirdi.

Tayvan’ın depreme hazırlık anlamında sürekli gözden geçirdiği, güncellediği iyileştirdiği bir diğer alansa acil müdahele oldu. Nitekim iş günü sabah yerel saatle 8’de meydana gelen son Hualien depreminde müdahele için bütün ekipler 2 saat içinde hasarlı olduğu düşünülen binalarda iş başındaydı. Tayvan’da 24 saat hazır olan arama kurtarma ekipleri bulunuyor. Örneğin son depremde bunlar ekipmanları ve gerekli yardım malzemeleriyle 1 saat içinde uçaklara bindirilmişlerdi.

2018’de yine Hualien Depremi olarak anılan 6,4 büyüklüğündeki depremde 17 kişinin ölmesi üzerine acil müdahelede, yardımda ve iyileştirmede ülke çapında yerel otoritelerle merkezi hükümet unsurları arasındaki koordinasyon yeniden düzenlendi. Bu sayede son depremde yıkılmayan, öldürmeyen binalar artçı depremler yıkmasın diye çok kısa sürede boşaltılabildi.

Tayvan arama kurtarma ekipleri Türkiye’deki 6 Şubat depremlerinde de görev yapmışlardı.

Tayvanlılar, dünyanın önde gelen uzmanları tarafından yüksek düzeyde deprem bilincine sahip toplum olarak tanımlanıyorlar. Özellikle her yıl düzenli olarak yapılan tatbikatlar sayesinde evlerde, işyerlerinde, okullarda ve yerel yönetimlerde yüksek standartta hazırlık düzeyine ulaşıldığı belirtiliyor.

Son depremde dikkat çeken bir başka konuysa haberleşmenin çok büyük ölçüde kesintisiz olmasıydı. Mobil veya sabit internet haberleşmesi ayaktaydı. Bunda 2022’de faaliyete geçen iletişim ağlarının sağlamlığı sorumluluğunu üstlenen Dijital İşler Bakanlığı’nın varlığı önemli rol oynadı.

Tayvan’da meydana gelen 7,2 büyüklüğündeki depremde ölenlerin sayısı 9’a yükseldi. Yetkililer, 50 kişinin kayıp olduğunu bildirdiler. Yaralı sayısı ise 821 kişi oldu.

Depremin merkez üssü Tayvan adasının doğusundaki Hualien kenti yakınları. Dağlık bir alanda kurulu kentte tamamen çökmese de bazı binalar yan yattı. Merkez üssüne yakın bölgede bulunan ulusal parka giden bir otobüsteki 50 kişinin kayıp olduğu bildiriliyor.

Huailen kentinde enkaz altından kurtarma çalışmaları devam ediyor.

Depremin derinliği 15,5 kilometre olarak ölçüldü.

Hualien Depremi ülkede son 25 yılın en büyük depremi olarak kayıtlara geçti. Tayvan’da Jiji kentinde meydana gelen 7,3 büyüklüğündeki depremde 2,415 kişi can vermişti.

Çin Halk Cumhuriyeti parlamentosu Ulusal Halk Kongresi’nin açılışında bütçe sunumu yapan Başbakan Li Qiang’ın raporunda Tayvan’la barışçıl birleşme ifadesinin bu defa yer almadığı görüldü.

Çin, ülkenin doğu kıyılarının açıklarında yer alan Tayvan adasının kendi toprakları olduğunu savunuyor. Son zamanlarda Amerikalı siyasilerin, özellikle de Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosi’nin adayı ziyareti nedeniyle Çin-Tayvan ilişkileri gerginleşmişti. Pekin yönetimi önceleri Tayvan’la “barışcıl birleşme” hedefini vurgulamaktaydı. Son gelişmeler üzerine Çin yönetiminin parlamento açılışında bu defa bu ifadeyi kullanmaması dikkat çekti.

Bu yeni yaklaşıma karşılık, hükümet savunma harcamalarını %7,2 oranında artırmayı hedefledi. Bu oran Devlet Başkanı Xi Jinping’in 10 yılı aşkın görevi  süresince iki misli artan savunma harcamalarını daha da körükleyecek.

Strateji uzmanlarına göre Çin’in savunma harcamalarındaki ciddi yükselişler, ülkenin gelecek on yılda ordusunu, savaşmaktan başka seçeneği kalmazsa o savaşı kazanmaya hazır olduğu noktaya kadar büyütmek istemesinin işareti.

Tayvan’ın Türkiye’den aldığı 127 ton yumurtadan, kansere yol açabileceği yönünde tartışmalar bulunan yasaklı bir antibiyotik madde tespit edildi.

Tayvan Gıda ve İlaç İdaresi (FDA)  tarafından yapılan açıklamada, Türkiye’den gelen 127 ton yumurtada antibiyotik madde bulunduğu belirtildi.

Tayvan, ülkede yaşanan yumurta kıtlığı nedeniyle aralarında Türkiye’nin de bulunduğu 9 ülkeden yumurta ithal etmeyi kabul etmişti.

NowNews’in haberine göre, 1 Ocak ile 16 Temmuz arasında Tayvan’a toplam 12 bin ton yumurta girdi ve 5 parti Türk yumurtasının antibiyotik testi pozitif çıktı.

FDA, Türk ithalatında yumurtalarda ‘hiç bulunmaması gereken’ antibiyotik 3-amino-2-oksazolidinona ait  parçalar buldu.

Telegram’da yer alan habere göre, bu maddenin kanserojen etkilere sahip olup olmadığı yönünde tartışmalar sürerken, Tayvan, ABD ve Avrupa Birliği (AB) söz konusu maddeyi yasaklamış, Türkiye ise yasaklamamıştı.

Tayvan Tarım Konseyi (COA) Bakanı Chen Chi-chung ise, konuyla ilgili açıklamasında, hükümetin yasaklı maddeler içeren Türk yumurtaları için ‘sözleşme hükümleri uyarınca’ tazminat isteyeceğini söyledi.

Çin’in 2008’de ilişkileri normalleştirme yönünde jestle Tayvan’a hediye ettiği erkek panda geçen haftalarda hastalandı.

Çin’in topraklarının parçası saydığı Tayvan’la 2016’dan beri resmi teması olmamasına rağmen, Tuan Tuan’ın son günlerinde rahat etmesine yardımcı olacak veterinerlerin adaya geçişine izin verildi.

18 yaşındaki Tuan Tuan’ın beyin tümörü taşıdığı düşünülüyor.

Taipei Hayvanat Bahçesi yönetimi, Çin’den gelecek veterinerlerin en az 7 gün gözlem yapacağını açıkladı.

Hayvanat bahçesinin yöneticisi İv Vang “Gelip Tuan Tuan’ı bizzat görme arzularını dile getirdiler. Bence de bu çok anlamlı bir ziyaret” dedi.

Tayvan Anakara İşleri Konseyi, veterinerlerin vize işlemlerinin sürdüğünü duyurdu.

Tuan Tuan ve birlikte iki dişi yavru sahibi oldukları hayat arkadaşı Yuan Yuan’ın isimleri birlikte okununca “yeniden birleşme” anlamına geliyor.

Ada ülkesinin bağımsızlığını savunan Tayvan lideri Cai Yingven’in seçimi kazandığı 2016’dan bu yana Çin-Tayvan ilişkileri donuk vaziyette.

Çin, eskiden beri “panda diplomasisi” çerçevesinde çeşitli ülkelere sevimli hayvanları ödünç hediye olarak gönderiyor. Bu pandaların çiftleşmesi halinde yavruların Çin’e iade edilmesi gerekiyor.

Ancak Çin-Tayvan ilişkilerinin normalleşmesi adına Tuan Tuan ve Yuan Yuan bu kuraldan muaf tutulmuş ve ikili hem adada hem de anakarada büyük popülarite kazanmıştı.

GELİŞMELER, ONLARCA ‘3 DÜNYA SAVAŞI’ İHİMALLERİNDEN BİRİ OLARAK MI KALACAK? YOKSA TARİHE ‘PANDEMİ SONRASI BÜYÜK SAVAŞ’ OLARAK KAZINACAK MI?

BBC NEWS TÜRKÇE, durumu ve haberleştirdi.

“Çin, ABD Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosi’nin bugün gerçekleştirmesi beklenen Tayvan ziyareti öncesi Tayvan Boğazı’na savaş uçakları gönderdi.

Tayvan Savunma Bakanlığı, Çin’in askeri faaliyetlerinden haberdar olduğunu açıkladı.

Bölgede Amerikan savaş uçakları da bulunuyor.

Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Hua Chunying, “ABD, Çin’in egemenlik haklarından doğan güvenlik çıkarlarını hafife almanın bedelini ödeyecek ve sorumluluğunu taşıyacaktır” dedi

“Uluslararası camianın, kışkırtıcı adımlar atanın ABD olduğunu bildiğini düşünüyorum” diyen Hua, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Tayvan Boğazı’nda gerilim yaratan ABD, bu gerginliğin tüm sorumluluğunu da almalıdır. ABD Temsilciler Meclisi Başkanı, Tayvan’ı Amerikan askeri uçağı ile ziyaret ediyorsa, bu kesinlikle özel bir ziyaret olarak değerlendirilemez.

“ABD, Tayvan kartını oynamaktan tamamen vazgeçmeli, Amerikalıların verdikleri sözlerle yaptıkları aynı olmalı. ABD, Tek Çin prensibine de bağlı kalmalı.

ABD’de protokolde Başkan ve Başkan Yardımcısı’ndan sonra üçüncü sırada bulunan Pelosi’nin Asya turunun detayları güvenlik gerekçesiyle açıklanmadı.

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Tayvan’la birleşmeyi yeniden ana gündem maddeleri arasına almış ve geçen hafta video konferans yöntemiyle görüştüğü ABD Başkanı Joe Biden’ı, “Tayvan’ın bağımsızlığını destekleyerek ateşle oynamaması” yolunda uyarmıştı.

Rusya da ABD’yi, Pelosi’nin Tayvan ziyaretinin bölgede gerginliği artıracağı yolunda uyardı.

Beyaz Saray Sözcüsü John Kirby ise Tayvan’ı ziyaret etmesi halinde, Çin’in “askeri provokasyonlarda” bulunabileceğini ve gövde gösterisi yapabileceğini söyledi. Kirby, Çin’in bu durumda Tayvan yakınlarında füzeler atabileceğini ya da hava veya deniz kuvvetlerinin kapsamlı faaliyetlerde bulunabileceğini belirtti.

“ABD Temsilciler Başkanı’nın istediği yere gitme hakkı var” diyen Kirby, Çin’i, Pelosi’nin olası ziyaretini “krize çevirmemesi” yolunda uyardı.

ABD medyası, Asya turu kapsamında Malezya’ya giden Pelosi’nin bu akşam Tayvan’ın başkenti Taipei’yi ziyaret etmeyi planladığını bildirdi. Ancak henüz bu konuda resmi bir açıklama yapılmadı.

Çin daha önce Pelosi’nin ziyaretinin “ciddi sonuçları olacağı” uyarısında bulunmuş, Tayvan Boğazı’nda bir dizi askeri tatbikat yapacağını ilan etmişti.

Çin Tayvan’ı ayrı bir ülke olarak tanımıyor ve parçası olarak görüyor.

Pelosi’nin Asya turu resmi olarak Singapur, Malezya, Güney Kore ve Japonya’yı kapsıyor.

ABD, Tayvan’ın bağımsızlığına da Çin’in adayı zorla ele geçirmesine de karşı çıkıyor, öte yandan Tayvan hükümeti ile gayriresmi ilişkilerini sürdürüyor.”