Dört Ülkeden Ortak Kınama

R4 Grubu, havalimanında sivillerin ölümüne ve yaralanmasına, sivil altyapı ile tesislerin zarar görmesine yol açan Husi saldırılarını uluslararası hukukun açık ihlali ve hiçbir gerekçeyle kabul edilemeyecek tehlikeli bir tırmanış olarak niteledi. Ortak açıklamada Suudi Arabistan’ın güvenliğini, egemenliğini ve toprak bütünlüğünü korumak; tehdidi caydırmak ve saldırıların tekrarlanmasını önlemek amacıyla uluslararası hukuk çerçevesinde alacağı meşru tedbirlere tam destek verildiği bildirildi. Saldırıların sonuçlarından Husiler sorumlu tutulurken eylemlerin derhal ve koşulsuz sona erdirilmesi istendi.

Mekke Anlaşması Ne Öngörüyor? “Birimiz Hepimiz, Hepimiz Birimiz İçin”

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın 7 Ağustos 2026’da imzaladığı Mekke Ortak Savunma Anlaşması, üç devletten herhangi birine yönelik silahlı saldırının hepsine karşı yapılmış sayılmasını öngörüyor. Metin, kolektif caydırıcılığın güçlendirilmesinin yanı sıra savunma iş birliğinin bütün boyutlarıyla geliştirilmesini hedefliyor. Sonraki ortak çalışmalar kapsamında savunma sanayisi iş birliği, ortak teknoloji geliştirme, ortak üretim ve kuvvetlerin birlikte çalışabilirliğinin artırılması da anlaşmanın uygulama alanları arasında gösterildi.

Birine Saldırı Üçüne Saldırı Sayılacak

Anlaşmanın kolektif savunma hükmü, taraflardan birinin saldırıya uğraması halinde diğer iki ülkenin olayı ortak güvenliğe yönelmiş bir saldırı olarak değerlendirmesini gerektiriyor. Tarafların geçen hafta kolektif savunma taahhütlerini uygulama ve Suudi Arabistan’a kuvvet ve kabiliyetlerin hızlı intikalini sağlama konusunda uzlaştığı bildirilmişti. Bununla birlikte Ankara, şu aşamada asker göndermeyi ve saldırı amaçlı harekâta katılmayı dışlamış; desteğin ağırlıklı olarak savunma ve teknik alanlarda yürütüldüğünü belirtmişti.

Meclis Onayı Bekleniyor

Mekke Anlaşması’nın Türkiye açısından iç hukukta bağlayıcılık kazanması için anayasal onay sürecinin tamamlanması gerekiyor. Anayasa’nın 90’ıncı maddesine göre Türkiye adına yabancı devletlerle yapılan milletlerarası anlaşmaların onaylanması, kural olarak TBMM’nin bunu bir kanunla uygun bulmasına bağlı. Reuters’a göre pakt henüz Meclis tarafından resmen uygun bulunmadığı için Türkiye’nin Suudi Arabistan’a desteği şimdiye kadar büyük ölçüde ikili çerçevede yürütüldü; anlaşmanın önümüzdeki günlerde TBMM’ye sunulması bekleniyor.

Mekke Anlaşması’nın Perde Arkasında ABD mi Var?  

Resmî açıklamalar anlaşmanın herhangi bir ülkeyi hedef almadığını, bölgesel barış ve istikrar için kolektif caydırıcılık oluşturmayı amaçladığını savunuyor. Buna karşılık anlaşmanın perde arkasına ilişkin yorumlarda, ABD’nin bölgedeki güvenlik garantilerine yönelik kuşkular, İran ve İsrail merkezli gerilimler, Kızıldeniz ile Hürmüz Boğazı’ndaki riskler ve üç ülkenin birbirini tamamlayan kapasitesi öne çıkarılıyor. Bu okumaya göre Türkiye’nin askerî ve savunma sanayisi birikimi, Suudi Arabistan’ın finansal gücü ve stratejik konumu ile Pakistan’ın nükleer caydırıcılığı bir araya getirilerek bölgesel sahiplenmeye dayalı yeni bir güvenlik mimarisi kurulmak isteniyor. “İslami NATO” benzetmesi yapılsa da paktın kısa vadede NATO ölçüsünde kurumsallaşmış bir ittifaka dönüşeceği iddiası henüz yorum düzeyinde bulunuyor.

Yemen’deki Husiler ve Suudi Arabistan 

Husiler, Yemen’de Suudi destekli hükümete karşı 2014’ten beri savaşıyordu. 2022’de sağlanan ateşkes büyük ölçüde korunmuş, ancak çatışmalar 2026 yazında yeniden şiddetlenmişti. Eylül ayında Kızıldeniz kıyısında ilerleyerek stratejik bölgeleri ele geçirmişler, Suudi destekli karşı harekât ve hava saldırılarının ardından Suudi Arabistan’a füze ve insansız hava aracı saldırılarını yoğunlaştırmışlardı. Riyad’daki Kral Halid Uluslararası Havalimanı aynı hafta içinde art arda hedef alınmıştı; cumartesi günkü saldırıda 13 kişi yaşamını yitirmiş, 300’den fazla kişi yaralanmıştı. Pazar günü düzenlenen yeni saldırıda ise bir kişi ölmüş, yaklaşık 12 kişi yaralanmıştı.

Atatürk: “Arapların Anlaşmazlıklarına Karışmayın”

Atatürk’ün dönemin Hariciye Kâtibi Umumisi Numan Menemencioğlu’na not ettirdiği aktarılan dış politika stratejisi, komşu ülkelerin iç işlerine karışmamak, Rusya’yı tahrik etmemek, Araplarla iyi ilişkiler geliştirirken aralarındaki anlaşmazlıklarda taraf olmamak, sorulmadan akıl vermemek ve Batı’ya yakın dururken emperyalist emellere araç olmamak şeklinde özetleniyor. Bu öğütler, “Yurtta sulh, cihanda sulh” anlayışıyla birlikte tam bağımsızlık, devletlerin eşitliği, toprak bütünlüğüne saygı, gerçekçilik ve uyuşmazlıkların diplomasi yoluyla çözümü ekseninde değerlendiriliyor.

Suudi Arabistan’da yaşanan değişimler, hız kesmeden devam ediyor. 

Alkol konusunda attığı adımlarla konuşulan ülke, bu defa farklı dünlere yönelik bayramlarla gündeme geldi. Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed Bin Selman, Suudi Arabistan’da 2021 yılında ilk kez  gerçekleştirilen Noel ve yılbaşı kutlamaları hakkında konuştu. 

“İSLAM DİNİNİN GÜNCELLENMİŞ VERSİYONUNA SAHİBİZ”

Bunun daha önce mümkün olmadığını söyleyen Selman, “Eskiden Noel’i ve diğer Pagan bayramları kutlamayı yasaklıyorduk.

Ancak şimdi İslam dininin, şeyhlerin ve din alimlerinin benim kişisel tavsiyelerimle hazırladığı yeni ve güncellenmiş bir versiyonuna sahibiz.” dedi. 

“ELİMİZDE KUTLAMAYA İZİN VEREN FETVALAR VAR“

Atılan adımlar sonrası ülkede daha özgürlükçü bir ortam oluştuğunu öne süren Selman, şunları kaydetti:

Artık yeni vizyonumuz uyarınca Hristiyan ve Yahudi dini bayramlarını ve etkinliklerini kutlayabiliriz.

Elimizde kutlama ve eğlenceye izin veren hazır fetvalar var.

ALKOLSÜZ BİRA REKLAMLARI GÜNDEME GELMİŞTİ

Son zamanlarda birçok alanda yeniliğe giden Suudi Arabistan’da 1952 yılından bu yana uygulanan alkol yasağı, geçtiğimiz aylarda kaldırılmıştı.

Kararın ardından satış yapmasına izin verilen barlar, alkolsüz biralarını niqap giymiş kadınlarla tanıttı.

El Maktum Uluslararası Hava Limanı alanında meydana gelen olayda düşmez anında alevler içinde kalan uçağın pilotu hayatını kaybetti. 

Hindistan yapımını Tejas savaş uçağı, gösteri yapılan alanın üzerinde uçuş yaparken tırmanıp 360 derece dönüş yaparken pilotun kontrolü kaybetmesi üzerine yere çakıldı.

Tejas Hindistan’ın ilk yerli üretim 4,5. nesil çok amaçlı savaş uçağı. Hindustan Aeronatics Limited adlı kuruluş tarafından üretilen Tejas savaş uçakları yapılan anlaşma uyarınca 2027’den itibaren Hindistan Hava Kuvvetleri’ne teslim edilmeye başlanacaktı. 

Düşen uçak prototiplerden biriydi. 

Suudi Arabistan, 1952 yılından bu yana yürürlükte olan alkol yasağını gevşetmeye hazırlanıyor. Ülkede, 73 yıl aradan sonra ilk kez belirli koşullar altında alkol satışına izin verileceği açıklandı. Yeni düzenleme, yalnızca diplomatik misyonlar ve belirlenmiş özel bölgelerle sınırlı olmak kaydıyla yürürlüğe girecek.

Alkol satışı konusunda getirilen sınırlı izin kapsamında, alkol satış noktalarının sıkı denetim altında tutulacağı ve sadece lisanslı kişilere satış yapılacağı bildirildi. Yapılan açıklamaya göre yaklaşık 600 mekan, alkol servisi yapabilecek.

Suudi yönetiminin bu kararı, yaklaşan iki dev organizasyonla da doğrudan ilişkili: Expo 2030 ve 2034 FIFA Dünya Kupası. Her iki etkinliğin ülkeye milyonlarca ziyaretçi çekmesi bekleniyor.

Bu adım, Veliaht Prens Muhammed bin Selman’ın öncülüğünü yaptığı Vizyon 2030 projesi kapsamındaki kültürel ve ekonomik reformların bir parçası olarak değerlendiriliyor. Ülke, son yıllarda kadınların araç kullanma hakkı, sinema salonlarının açılması ve turizme yönelik yatırımlar gibi birçok toplumsal değişime imza atmıştı.

Reformla birlikte ön plana çıkan bazı iş alanları şöyle:

Lüks otelcilik: VIP konuklara özel içki servisi sunmak için oteller yeni hizmet modellerine yönelecek.

İthalat ve dağıtım: Alkollü içeceklerin kontrollü ithalatı için yasal çerçeveler oluşturulacak.

Etkinlik ve turizm yönetimi: Expo ve Dünya Kupası’na yönelik seyahat paketleri, özel turlar ve prestijli mekanlarda düzenlenecek etkinliklerin sayısı artacak.

Ne değişmeyecek?

Reform kapsamı hala sınırlı olacak. Alkol satışı süpermarketler, alışveriş merkezleri veya halka açık alanlarda yapılmayacak. Ayrıca, 2034 Dünya Kupası maçları sırasında statlarda alkol servisi olmayacağı da kesinleşmiş durumda.

Görüşmeler vesilesiyle Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelenskiy de Suudi Arabistan’a gidiyor. 

Bir zamanlar müttefik ve dost olan iki ülke heyetleri arasındaki görüşmeler Suudi Arabistan’da yarın başlayacak. 

Amerikalı yetkililer, Ukraynalılarla yapılacak görüşmelerde iki ülke ilişkilerinin yanı sıra Ukrayna’daki savaşın da ele alınacağını bildirdiler. ABD’li yetkililere göre, Amerikan heyeti görüşmelerde Ukrayna’nın barış için maddi tavizler vermeye hazır olup olmadığını da belirlemeye çalışacak.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelenskiy, görüşmelere katılmayacak. Ukrayna Devlet Başkanı Suudi Arabistan’da ülkenin fiili lideri prens Muhammed Bin Salman’la görüşecek. 

Zelenskiy, X’te yaptığı paylaşımda “Biz yapıcı diyaloğa tam anlamıyla bağılıyız ve gerekli kararlar, adımlar üzerinde tartışıp anlaşmayı umuyoruz” dedi. Ukrayna Devlet Başkanı’na göre, masada gerçekçi teklifler var ve hızlı, etkili hareket etmek anahtar niteliğinde. 

Zelenskiy, en son 2024 Haziran ayında Suudi Arabistan’da temaslar yapmıştı. Kapak fotoğrafı o ziyaret sırasında Cidde’de gerçekleşen Zelenskiy-Muhammed Bin Salman görüşmesinden. 

Suudi Arabistan’da yapılan deve güzellik yarışmasında 40’tan fazla hayvan, botoks iğneleri yapılması ve diğer bazı estetik müdahaleler nedeniyle diskalifiye edildi.

Güzellik yarışması, Kral Abdülaziz Deve Festivali’nin en önemli etkinliği ve 66 milyon dolar para ödüllü.

Yarışmada develerde aranan başlıca özellikler uzun, sarkık dudaklar, büyük bir burun ve biçimli bir hörgüç.

Suudi Haber Ajansı (SPA); jüri üyelerinin, develer üzerinde şimdiye kadar görülmemiş düzeydeki estetik müdahaleleri ortaya çıkartmak için “ileri teknolojiler” kullandığını bildirdi.

SPA, tüm adayların önce dış görünümlerinin ve hareketlerinin uzmanlarca incelendiği bir alana götürüldüğünü belirtti.

Daha sonra da develerin başları, boyunları ve karın bölgelerinin röntgen cihazları ve üç boyutlu ultrasonla gözden geçirildiği, genetik analiz ve diğer testler için de örnekler alındığı kaydedildi.

SPA, 27 devenin estetik müdahale, 16’sının da botoks nedeniyle diskalifiye edildiğini duyurdu.

Yarışmanın organizatörü Deve Kulübü, “develerin güzelleştirilmesine yönelik tüm müdahaleler ve aldatmacaları durdurmaya kararlı olduklarını” belirtti, “manipülatörlere ağır cezalar verileceğini” vurguladı.

Açıklamada, develerin kaslarını gevşetmek için dudaklarına, burunlarına, çenelerine ve kafalarının başka yerlerine botoks iğneleri yapıldığı, dudaklarını ve burunlarını büyütmek için kolajen dolgular ve kas büyütmek için de hormonlar verildiği kaydedildi.

Ayrıca, vücutlarının belli kısımlarını olduğundan daha büyük hale getirmek adına kan akışını kısıtlamak için plastik bantlar kullanıldığı ifade edildi.

BBC Türkçe

Suudi Arabistan‘ın, 12 yıl aradan sonra Şam’a büyükelçi atadığı belirtildi.

Suudi Arabistan haber ajansı SPA’ya göre, Faysal bin Suud el-Micfil, Şam’a büyükelçi olarak atandı.

Micfil, atamadan ötürü Suudi Arabistan Kralı Selman bin Abdulaziz ile Veliaht Prens Muhammed bin Selman’a teşekkür etti.

Böylelikle Micfil, Suriye ile Suudi Arabistan arasında diplomatik ilişkilerin yeniden tesis edilmesinin ardından Şam’a atanan ilk büyükelçi oldu.

SUUDİ ARABİSTAN-SURİYE İLİŞKİLERİ

Suudi Arabistan, 2011’de Suriye’de iç savaşın patlak vermesinden yaklaşık 1 yıl sonra Şam’daki büyükelçiliğini kapatmıştı.

Şam yönetiminin 7 Mayıs 2023’te Arap Birliği’ne geri dönmesine karar verilmesinin ardından 9 Mayıs 2023’te Suudi Arabistan ile Suriye, diplomatik ilişkilerinin yeniden tesis edildiğini duyurmuştu.

Suriye’deki Beşar Esad yönetimi de 11 yıl aradan sonra 6 Aralık 2023’te Suudi Arabistan’a büyükelçi atamıştı.

Suudi Arabistan, Kızıldeniz Moda Haftası’nda çığır açan ilk mayo defilesiyle tarih yazıyor!

Yaklaşık 10 yıl öncesine kadar kadınların abaya giymek zorunda olduğu Suudi Arabistan’da ülke tarihinde mayolu modellerin yer aldığı ilk defile düzenlendi.

Faslı tasarımcı Yasmina Qanzal’ın çalışmalarının yer aldığı havuz başı defilesinde çoğu modelin omuzları açıkta, bazılarının göbekleri görünüyordu.

Defile, Kızıldeniz Moda Haftası’nın ikinci gününde Suudi Arabistan’ın batı kıyısında yer alan St Regis Red Sea Resort’ta gerçekleşti.

2017’de tahtın ilk sırasına geçen Prens Muhammed, Vahhabi görüşün baskın olduğu ülkenin sert imajını yumuşatmak için bir dizi köklü sosyal reform başlattı.

Değişiklikler arasında, kamusal alanlarda erkekleri namaz kılmak için kovalayan eli sopalı din polislerinin görevine son verilmesi, sinemaların yeniden açılması ve karma müzik festivallerinin düzenlenmesi gibi aktiviteler yer alıyor.

Etkinliğe katılan Fransız influencer Raphael Simacourbe, AFP’ye yaptığı açıklamada “Bugün bunu yapmak onlar için çok cesurca. Bunun bir parçası olduğum için ben de çok mutluyum.” sözleriyle hissiyatını anlattı.

Suudi Arabistan’ın Vizyon-2030 projesi nedir?

Vizyon 2030, Suudi Arabistan’ın ekonomik ve sosyal yapısını dönüştürmeyi amaçlayan bir reform programı olarak öne çıkıyor.

25 Nisan 2016’da Veliaht Prens Muhammed bin Selman tarafından başlatılan program, ülkenin petrol bağımlılığını azaltmayı, ekonomik çeşitliliği artırmayı ve kamu hizmetlerini geliştirmeyi hedefliyor.

Eski bir istihbarat görevlisi, İngiliz kamu yayın kuruluşu BBC’ye verdiği demeçte, Suudi Arabistan’da inşa edilen futuristik çöl şehri için arazi açmak amacıyla yetkililerin öldürücü güç kullanılmasına izin verdiklerini iddia etti.

İddianın sahibi Albay Rabih Alenezi, İngiltere’de sürgünde yaşıyor. Alenezi, görev yaptığı sırada kendisine Neom adlı söz konusu projenin bir parçası olan The Line’a yer açmak için Körfez eyaletinde bulunan köylüleri tahliye etmesi emri verildiğini direnenlerin öldürülmesi yetkisinin de bu emirde yer aldığını söyledi. Alenezi’nin anlatımına göre, bir köylü tahliyeyi protesto ettiği için vurularak öldürüldü.

Suudi Arabistan’da bir ekoloji bölgesi olarak tanımlanan Neom, ülkenin körfeze yakın güney kesiminde 500 milyar dolarlık bir bütçeyle inşa ediliyor. Suudi Arabistan’ın fiili yöneticisi Prens Muhammed bin Selman’ın önderlik ettiği projenin en dikkat çekici unsuru The Line adı verilen yapı. The Line (kapak resmindeki temsili görüntü), doğu-batı ekseninde 170 kilometre uzunluğunda, 200 metre genişliğinde ve 500 metre yüksekliğinde olacak. Neom projesi, Suudi krallığının ekonomisini petrolden uzaklaştırmayı amaçlayan Suudi Vizyon 2030 stratejisinin bir parçası.

Sürgündeki eski Suudi istihbaratçısı Rabih Alenezi’nin “direnenler için ölüm emri verildi” iddiası Neom Projesinde yer alan söz konusu The Line adlı yapıyla ilgili. Bu yapıya yer açmak için köyler yıkıldı. BBC uydu görüntülerini analiz etti ve evler, okullar ve hastanelerin haritadan silindiğini belirledi.

Ölüm emri iddiasının sahibi Alenezi’ye göre, yıkılan köylerde nesillerdir Huwaitat kabilesi yaşıyordu. Alenezi, Nisan 2020’de verilen emirde, Huwaitat kabilesindeki “isyancılardan” tahliyeye direnmeye devam edenlerin öldürülmesi gerektiğinin belirtildiğini anlattı.  Suudi istihbaratçının iddiasına göre, Huwaitat kabilesinden Abdul Rahim el-Huwaiti, tapu komitesinin mülküne değer biçmesine izin vermeyi reddetti ve bir gün sonra, tahliye görevi sırasında Suudi yetkililer tarafından vurularak öldürüldü. Bu kişi daha önce sosyal medyada tahliyeleri protesto eden çok sayıda video yayınlamıştı.

BBC, haberi yayımlamadan önce Suudi hükümeti ve Neom projesi yönetimine iddiayı sordu. Her iki kesim de yorum yapmayı reddetti.

Stratejik Ortak, BAY DNO

Yıl 2024 ve Suudi Arabistan’da kadınlar ‘insan’ yerine koyuluyor, toplumsal hayatta kendilerine yer veriliyor. Tek başına araç kullanmalarına izin veriliyor, üst düzey devlet bürolarında (kısıtlı kadrolarla da olsa) boy gösteriyor. Türkiye’de ilk kez 1934’te elde edilen kadınların seçme ve seçilme hakkı, Suudi Arabistan’da çok değil, 9 yıl önce 2015’te tanındı.

İslam dinini kendi için eviren, Vahhabi anlayışına göre kalıplara sokan Suudilere ne oldu? Bu değişimin öncüsü rolündeki Veliaht Prens Selman gerçekleri çok güzel itiraf ediyor. Selman, kadınlara uygulanan baskıcı yönetimin İslam ile ilgili olmadığını, kelime aralarında Vahhabi anlayışı ile ideolojik bir mesele olduğunu söylüyor.

Selman’a göre Suudi Arabistan, “Soğuk Savaş döneminde müttefiklerin talebiyle komünizme karşı Vahhabiliği yaydık” diyerek ilk gerçeği dile getiriyor. İkinci ve en etkili olay ise İran’daki İslam Devrimi’nin (1979) yarattığı korku. “Aman bu akım ülkemize gelmesin” diye katılaşarak bu süreci geçirdiğini dile getiren Selman, baskıcı kanunların ortadan kalkacağını söylüyor. Aslında bu, Selman’ın ifadesiyle “Suudi Arabistan’ın 1980 sonrası geçirdiği olağanüstü hal durumunu normalleştirilmeyle” ilgili bir mesele.

Peki her şey Selman ile mi başladı? Tabi ki hayır. İlk kadınlara yönelik hakların tanınması 1980 öncesi, “Filistin için Batı’ya meydan okuyan ve sonrasında suikast ile öldürülen” Kral Faysal döneminde oldu. Özellikle de İstanbul doğumlu, Türk kökenli kralın eşi Kraliçe İffet ile birlikte. Kadın haklarını ilk gündeme getiren kişi Faysal’ın Türk kökenli eşi oldu. Faysal sonrası İran’da İslam Devrimi yaşanmış ve 1983 yılı itibariyle kadınlara yönelik yasaklar başlamıştı

Veliaht Prens Selman değişim rüzgarını başlatmadı, değişimini sırtlayan isim oldu. Çünkü ilk ateş Arap Baharı ile yakıldı. Din adamları, “kadınların tek başına araba kullanmasının hiçbir zaman günah olmadığını” belirterek önceki fetvalarını güncelledi. Muhalefet eden katı Vahhabi hocaların sesi kesildi.

Suudilerde kadınlara dair iyi şeyler oluyor. Vahhabiliği de bir kenara bırakırlarsa hem onlar hem de İslam dünyası adına çok iyi olacak. Ama zor, çok zor.

BAY DNO

Stratejik Ortak
https://is.gd/Kl93Vy