Gazzelilerin kullandığı içme ve kullanma suyunun bir kısmı küçük çaplı tuzdan arındırma tesislerinden elde ediliyor. 

Bölge halkının büyük kısmı ise lağım sularıyla ve yıkıntı molozlarındaki kimyasallarla kirlenmiş kuyu sularını kullanmak zorunda kalıyor. Acı su katmanında yer alan kuyulardaki bu suların koli bakterisi ve hepatit virüsü içerdiği de biliniyor.

Daha derindeki katmanlardan su çekilen artezyen kuyularıysa elektrik olmadığından ve jeneratörleri çalıştıracak yeterli yakıt bulunamadığından işlevsiz durumda. 

Ayrıca İsrail’in ağır bombardımanları yüzünden Gazze’deki su arıtma tesislerinin tamamı çalışamaz ve kısa sürede onarılamaz durumda. 

Gazze’nin yer altı su dağıtım hatları ise yine bombardıman yüzünden zaten paramparça.

Uluslararası yardım kuruluşu Oxfam önlenebilir ve tedavi edilebilir su kaynaklı hastalıkların Gazze’de %150 arttığını açıkladı. 

Birleşmiş Milletler’in standartlarına göre kişi başı içme, kullanma suyu miktarı günlük en az 15 litre olmalı. Gazze’de ise günde kişi başına 3 ila 5 litre su düşüyor. 

İsrail’de ise günlük su kullanım miktarı kişi başı 247 litre.

Dünya okyanuslarla kaplı ama içme suyu kaynakları, toplam gezegen suyunun sadece yüzde dördünü oluşturuyor. Bir milyar insan halen içme suyu sıkıntısı yaşıyor ve susuz nüfus her geçen gün artıyor.

Su kıtlığını yaşayan ülkeler malum… Afrika, Asya ve Güney Amerika’da… Kaderleri ilerleyen yıllar da değişmeyecek. Su savaşları ve göçler dünyanın bu bölgelerini yakın gelecekte cehenneme çevirecek.

Türkiye iklim değişikliği ve yanlış çevre politikaları yüzünden su sıkıntısı orta seviyede yaşıyor, ancak kırmızı çizgiye az kaldı. Kısacası; Türkiye’nin de su fakiri olduğunu unutmayın, bu ilerleyen yıllarda açlığına dönüşecek.

Gezegenin Kuzey Yarım Küresi su konusunda daha şanslı denilebilir. Gelişmiş ülkelerin olduğu kuzeyin su şirketleri kendi ülkelerinde fazla para kazanamıyor. Bu şirketlerin gözleri de gezegenin güneyinde.

Örneğimiz Güney Amerika ülkeleri Bolivya ve Peru’dan…

Amerikan damgalı su şirketleri bu ülkelerde su kaynaklarına el koydu. Damacana ve pet şişe sularını tüm kıtada pazarlamaya başladı. Halklar su için ayaklandı, grevler başladı. Ayrıca su kaynaklarını kirleten maden şirketlerine karşı çıkıldı, protestolar büyük çatışmalara ve işgallere yol açtı.

Uluslararası sermaye bu durumda yerli ortaklar aradı ve buldu da…”Merak etmeyin suyunuz artık milli oldu” hikayesi!

Şunu da hatırlatayım gelişmiş ülkelerde damacana su satışı yok denecek kadar az. Ev ve işyerlerindeki musluklardan kana kana su içebilirsiniz. Bizde ise musluk sularına uzun zamandan beri kuşkuyla bakılıyor. Hatta uzmanlar bile “ kaynatın için” uyarısında bulunuyor.

ÜLKEMİZDE DURUM

Yapılan hesaplara göre, artan nüfusla birlikte kişi başına düşen kullanılabilir yıllık su miktarının 2030 yılında bin 200, 2040 yılında bin 116, 2050 yılında ise bin 69 metreküpe kadar düşmesi bekleniyor.

Rakamlar su kıtlığı çeken bir ülke durumuna geleceğimizi gösteriyor.

Su şirketlerinin bir derneği var. Artık bir endüstriye dönüşen bu alanda son paylaştıkları veriyi aktarayım…

“2023 yılında Türkiye’de su pazarı hacminin yaklaşık 10,7 milyar litreye ulaşması, bu hacmin 5,5 milyar litresinin damacana satışından, 5,2 milyar litresinin de PET satışından gelmesi ve sektördeki toplam cironun yaklaşık 23,6 milyar TL’ye ulaşması beklenmektedir. Ambalajlı su sektöründe mevcut endüstriyel kapasite kullanım oranının %32 seviyelerinde olduğu göz önüne alındığında, Türkiye’de ambalajlı su tüketiminin artması durumunda sektör mevcut kurulu kapasite ile bu ihtiyacı rahatlıkla karşılayabilecek durumdadır.”

Bir damacana suyun maliyeti çok düşük… Halka 50- 70 liradan satılan bir damacananın kaynağında maliyeti sadece bir buçuk lira… Bunu su derneklerinin başkanından öğreniyoruz(zamlardan önceydi bu durum)

Şimdi doğal su kaynaklarımız nasıl işletiliyor, bu kaynaklar nasıl ihaleye çıkıyor, şirketler doğal su kaynakları için nasıl yatırımlar yapıyorlar?

Su zamlarından önce bunları sorgulamak lazım.

Sudan para kazanmanın yollarını bizde öğrenelim…

Cengiz ERDİL/Gazeteci

CengizERDİL/kentekrani

Youtube Abone Olmak İçin Tıklayınız

www.kentekrani.com 1 Ekim 2023

Yazarın Tüm Yazıları

Yaşadığımız bu coğrafya inanılmazdır. vahşi hayvanların evcilleştirildiği, avcılık ve balıkçılığın başladığı, buğday tohumunun filizlendiği yani tarımın başladığı, yazının bulunduğu, inançların ortaya çıktığı bir coğrafya.. Yüzlerce uygarlığın ayak izi var… Konumuz Mezopotamya…

Dicle kıyılarındaki Musul Barajı’nda sular çekildi tarih ortaya çıktı. Yapılan kazılarda Mitanni uygarlığa ait bir kent bulundu. Dünya Zaktuki kentini konuşuyor. Bizim gündemimiz ise malum.

Anadolu’da Hititlerin olduğu dönemde Mezopotamya’da da Mitaniler vardı. yani üç bin 500- 4 bin yıl önceden söz ediyoruz.

Önce baraj sularından başlayalım… Irak dünyada küresel ısınmanın sancısını çeken ülkelerin başında geliyor… Güney’de Basra’da çağları aşan bir kuraklık yaşanıyor. Kuzey’de de yağış az, üstelik Basra’ya buradan su pompalanıyor… Tarihi buluntuların çıkmasını sağlayan da küresel ısınma oldu.

Burada Alman ve Iraklı arkeologlar kazılarını 10 yıldan beri sürdürüyorlardı. karşılarında bir kentin surlarını görünce şaşırdılar, kazıları hızlandırıldı, çünkü Dicle sularının yükselme ihtimali vardı.

Kısa bir zamanda, araştırmacılar kenti büyük oranda haritalamayı başardı. Burası antik Zaktuki kentiydi. Asıl büyük olay ise çivi yazısı tabletten meydana gelen bir arşivi barındıran Asur dönemine ait seramik kapların keşfedilmesiydi.

Harfler içeriyor olabilecek kimi kil tabletler, hâlâ kilden yapılma zarflarında duruyorlar. Uzmanlara göre,  “pişirilmemiş kilden yapılan çivi yazısı tabletlerin su altında onca yıl sağlam kalması neredeyse bir mucize”

Mitanniler milattan önce 1200’lü yıllarda hüküm sürmüşler. Komşularıyla bir barışmışlar, bir savaşmışlar(bu durum Ortadoğu’nun genlerinde var demek ki!)

Sonra tarihten silinen kavimler topluluğuna onlar da katılmış. Asur hakimiyetine girmişler… Bu uygarlığın kenti sular çekilince çıktı dedik ya, geldik zurnanın zırt dediği yere…

ORTADOĞU’DA SU SORUNU

Ortadoğu’da su sorunu çok eskilere dayanıyor. İşin uzmanları yılarca uyardılar… “Ortadoğu’da savaşlar petrol değil su yüzünden çıkacak” şeklindeydi bu uyarılar…

Küresel ısınmanın en fazla hissedildiği ülkelerden biri olan Irak; susuz kalınca, çareyi Türkiye ve İran’ı suçlamakta buldu. Petrolünün yanı sıra suyunu da har vurup harman savuran Irak, işi o boyuta götürdü ki; “Ticari ilişkilerimizi keseriz” diyerek üst perdeden açıklama yaptı. Açıklamayı yapan da Irak Parlamentosu Birinci Başkan Yardımcısı Hakim El Zamili idi.

Hakim El Zamili’ye göre, Türkiye Dicle ve Fırat sularının yüzde 80’i kesiyor, sadece yüzde 20 oranında suyu Irak topraklarına bırakıyor. Irak su ihtiyacının tamamının bu nehirlerden karşılıyor, nehirlerin ülke içindeki bölümünde su seviyesi yüzde 60’a kadar düştü.

Türkiye ve İran ile 36 milyar doları bulan ticaret hacmine ulaştıklarını anlatan Zamili, Irak’a su verilmemesi durumunda ticari ilişkilerin gözden geçirileceğini belirtiyor. Ancak çuvaldızı Türkiye ve İran’a batırırken, kendilerine iğne bile değdirmiyor.

İSRAİL ÖRNEĞİ

Yıllarda petrolünü silahlanmaya harcayan, ülkesini savaşlara sokan Saddam yönetimi su ve toprak kullanımı konusunda yatırımı yapmadı. Irak’ta bu sorun devam edip gidiyor…Diğer Ortadoğu ülkeleri de benzer sorunları yaşıyor… İsrail hariç…

İsrail susuz çölleri yeşertti… Nasıl mı? Örnek Arava bölgesi… İsrail burayı ağaçlandırdı. Kavundan karpuza, üzümden hurmaya, domatesten biber patlıcana kadar her şeyin yetiştirildiği çiftliklerde üretilen ürünlerin yüzde 90’ı Avrupa ve Amerika pazarına ihraç ediliyor.

Sadece bu bölgede 800 bin ton yaş sebze ve meyve üretiliyor. Güneş enerji panellerinde üretilen elektrikle çıkarılan su arıtılarak tarım kullanılıyor. Her bir güneş enerjisi panelinin, günlük ürettiği elektrik enerjisi ile 3 bin litre tuzlu su arıtılıyor. Sulamanın tamamı ise damla sulamayla gerçekleştiriliyor, vahşi sulama yok. Buna da artık şapka çıkarılmazsa…

Cengiz ERDİL/Gazeteci

CengizERDİL/kentekrani

Youtube Abone Olmak İçin Tıklayınız

www.kentekrani.com 17 Temmuz Haziran 2022

Yazarın Tüm Yazıları