Sakarya Büyükşehir Belediyesi’nden yapılan açıklamaya göre, Sakarya Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi (SASKİ), Sapanca Gölü’nün hem su seviyesini hem de kalitesini güvence altına almak için yeni bir projeyi devreye aldı.

Proje, Akçay Deresi havzasında yer alan İkramiye ve Fevziye mahallelerindeki su alma yapılarından başlıyor. Buradan alınan su, Balıkçı HES noktasından sisteme aktarılıyor ve isale hatları üzerinden Hacımercan HES tesisine yönlendiriliyor. Bu noktada türbinler aracılığıyla enerji üretilirken, taşırma sistemi sayesinde su Sarp Deresi üzerinden Sapanca Gölü’ne iletiliyor.

Hidroelektrik santrallerden geçerek enerjiye dönüştürülen su, Sarp Deresi üzerinden göle ulaştırılıyor. Üç ay sürecek bu çalışmayla Sapanca Gölü’ne toplam 3 milyon 240 bin metreküp su girişi sağlanacak.

Kocaeli ve Sakarya illerimizin paylaştığı Sapanca, günümüzde  ölüm listesinde ilk sıralarda. Binlerce yıldır can suyu olan Sapanca’ya eğer böyle giderse, biçilen ömür 50 yılı bile bulmuyor.

Gölün uzun dönem ortalama yüzölçümü 50 kilometrekareydi.  su havzasının alanı da 290 kilometrekareyi buluyordu.

Sapanca Gölü’nün su seviyesi 2025’in Ekim ayında 27 metre olarak ölçüldü; bu, kaydedilen tarihin en düşük değeri ve kritik eşik olan 29,4 metrenin hayli altında.

Bazı üniversitelerin yaptığı araştırmalara göre, kıyı şeridinde 50 metreye varan çekilmeler yaşandı, iskeleler susuz kaldı, kayıklar karaya oturdu. Gölün derinliği 61 metreden 28,66 metreye kadar geriledi ve son iki yılda 250 milyon metreküp su kaybı kaydedildi. Bu miktar, Sakarya’nın bir yıllık su tüketimine eşdeğer.

GÖL NEDEN YOK OLUYOR?

Sorun yıllar öncesine dayanıyor, tarım alanlarının plansız Sanayileşmeye açılması bu sonucu getirdi.  Göl çevresindeki özellikle otomotiv ve imalat sanayi hem su tüketimini artırıyor hem de endüstriyel atıkların göle karışma riskini yükseltiyor.

Yine yıllardır göl çevresi adeta yazlık cehennemine döndü. Göle yakın alanlarda kontrolsüz yapılaşma, doğal su toplama havzasını tahrip ediyor.

Sapanca Gölü, Adapazarı ve Kocaeli gibi büyük yerleşim yerlerinin içme suyu ihtiyacını karşılıyor. Nüfus artışıyla birlikte aşırı su çekimi, göl seviyesini kritik seviyelere düşürüyor.

Tarımsal Sulama: Çevredeki tarım arazilerinin sulanmasında gölden yoğun şekilde yararlanılması, su kaybını hızlandırıyor.

Gölün sadece suyu azalmıyor kirleniyor da.  Arıtma sistemleri çok yetersiz. Yağmur sularıyla göle taşınan kimyasallar, su kalitesini bozulmasına yol açıyor. Yol, otopark gibi geçirimsiz yüzeylerden gelen kirli sular, göle direkt karışıyor.

Ve elbette iklim değişikliği… Bölgedeki yağış miktarının azalması ve buharlaşmanın artması, gölün doğal beslenmesini olumsuz etkiliyor.

Çözüm zor ama imkansız değil diyen uzmanlar; su çekiminin kontrollü yapılması ve alternatif su kaynaklarının geliştirilmesi, atık suların tam arıtılması, yapılaşmanın sonlandırılması, kaçak yapıların yıkılmasını talep ediyorlar. Yoksa; elveda Sapanca Gölü…

Cengiz ERDİL

13 Ocak Pazartesi itibariyle etkisini gösteren yağmurlar sonrasında göl seviyesinde bir haftada 6,5 milyon metreküplük artış yaşandı. 30,13 seviyesinden 30,26 seviyesine yükselen gölün havzasında genişleme gözlendi.

Sakarya Büyükşehir Belediye Başkanı Yusuf Alemdar, “Yağışların bu oranda devam etmesiyle göl seviyesinin maksimum kapasiteye ulaşacağını düşünüyoruz. Büyükşehir Belediyesi olarak gölümüzü korumaya, güzelliklerimize sahip çıkmaya devam edeceğiz.” ifadelerini kullandı.

2024 yılının başında maksimum seviyede olan Sapanca Gölü için su seviyesi, 12 Kasım itibarıyla 30.06 metreye kadar geriledi.

Sapanca Gölü’nün su seviyesindeki düşüş tedirgin ederken, gölün altındaki bir yapı da çekilme ile birlikte ortaya çıktı. 

2008 yılında Sapanca’da su seviyesindeki düşüş ile birlikte ortaya çıkan yapıda Kocaeli Müze Müdürlüğü ekipleri tarafından yapılan incelemede, yapının tarihi bir kilise olduğu ifade edilmişti.

Sapanca Gölü’nün su seviyesindeki düşüş tedirgin ederken, gölün altındaki bir yapı da çekilme ile birlikte tekrar ortaya çıktı.

BATIK KİLİSE

2018’de TÜPRAŞ’tan alınan ekipman desteğiyle yapılan dalışlarda batık kilise olarak ihbarı yapılan mimari kalıntının tektonik çökme ile su altında kaldığının tahmin edildiğini belirten Tepeköy, kilisenin 3×4 metre boyutlarında düzgün kesilmiş yerel taştan yapılmış dikdörtgen bir mimariye sahip olduğunu bildirdi.

Göldeki tatlı su bitkileri arasında kalan mimari kalıntının iç kısmının dolu ve bitkilerle kaplı olması nedeniyle niteliği ve fonksiyonu hakkında yeterli bilgi elde edilemediğini aktaran Tepeköy, “Ancak kalıntının bulunduğu alanın kuzeyinde ve güneyinde su derinliğinin 8 metre olması ve kalıntının su yüzeyinden 1-2 metre aşağıda tespit edilmesi tektonik çöküntüleri belgelemesi ve kara-göl değişimlerini göstermesi açısından önemlidir” dedi.