Şam’ın doğusundaki Duveyla bölgesinde bulunan Mar İlyas Kilisesi’nde, IŞİD üyesi terörist üzerindeki bombayı patlattı.

Suriye devlet haber ajansı SANA, Sağlık Bakanlığı’nın verilerine dayandırdığı haberinde saldırıda ilk belirlemelere göre 9 kişinin hayatını kaybettiğini, 13 kişinin de yaralandığını duyurdu. Ancak güvenlik kaynakları ölü sayısının 15 olduğunu bildirdi.

Rusya devlet haber ajansı Tass’ın haberine göre, Kremlin’in gönderdiği heyet Şam’a ulaştı.

Heyette Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Mikhail Bogdanov ve Kremlin’in Suriye özel temsilcisi Alexander Lavrentiev yer alıyor. Heyet Şam’da Rusya’nın desteklediği ve Moskova’ya sığınma izni verdiği Beşar Esad’ı deviren HTŞ yönetimiyle temaslar yapacak. 

Rusya heyetinin görüşmelerde önceliği Suriye’de Tartus’taki deniz üssüyle Lazkiye Humeymim’deki hava üssünde faaliyetlerine devam edebilmek.

Suriye’nin yeni yönetimi 2025 Ocak ayında Tartus limanının yönetimi ve işletmesini yürüten Rus şirketiyle Esad döneminde yapılan sözleşmeyi iptal etmişti.

Suriye’de HTŞ yönetiminin geçici savunma bakanı Murhaf Ebu Kasra, Rusya ile iki ülke ilişkilerinin geleceğini belirleme konusunda görüşmeler yapıldığını bildirmişti. Kasra, devlet olarak geçmişte varılan mutabakatlara bağlı olduklarını ancak Suriye’nin çıkarlarını gözetecek bazı değişiklikler olabileceğini bildirmişti. 

Rusya, Suriye’de 2011’de başlayan ayaklanmaların en kritik döneminde Beşar Esad rejiminine siyasi desteğini askeri desteğe de dönüştürmüş ve iç savaşa özellikle hava gücüyle müdahele etmişti. 

Şam’ın merkezinde bulunan simgesel Emevi Meydanı’nda yüzlerce kişi toplanarak sloganlar ve pankartlarla Suriye’de demokratik, laik bir devlet talep ettiler. Gösteri, Esad rejiminin devrilmesinden sonra Şam’da yapılan ilk toplumsal talep toplantısı oldu. 

Göstericiler, yeni kabul edilen Suriye bayrağını sallayarak “Dini yönetime hayır”, “Laik” ve “Sivil anayasa” diye slogan attılar. Göstericiler ayrıca “Tüm Suriyeliler için Suriye” ve “Herkes için sivil demokratik bir devlet” yazılı pankartlar sergilediler. Toplantıya katılanlar kadınlara eşit haklar verilmesini de istediler.

Gösterinin yapıldığı Emevi Meydanı Şam merkezini birçok otoyol ve alanı birbirine bağlıyor. Meydan çevresinde Suriye Savunma Bakanlığı olmak üzere birçok önemli resmi binalar da yer alıyor. 

Suriye’de rejimi deviren muhalif güçlerin içindeki başat örgüt HTŞ ile görüşmek isteyen ve Şam’a giden batılı ülke heyetleri arasına Abd heyeti de katıldı. Biden yönetiminden yetkililerin yer aldığı heyette Abd Dışişleri Bakanlığı’nın Ortadoğu Masası Şefi, başkanlığın rehine işleri temsilcisi ve yine Dışişleri Bakanlığı’nın Suriye danışmanı bulunuyor. 

Delegasyonun, Ürdün’ün Akabe kentinde bir süre önce Suriye ile ilgili olarak yapılan, Arap ülkeleri ve batılı ülkeler dışişleri bakanlarının katıldığı toplantıda kabul edilen prensipleri HTŞ yönetimine ileteceği bildirildi. Türkiye’den Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın da katıldığı toplantıda Suriye’de kurulacak yeni rejimin ülkedeki bütün kesimleri kapsaması ve insan haklarına dayalı olması gerektiği belirtilmişti. 

Abd heyeti, görüşmelerde ayrıca 2012 yılında Suriye’ye giden ve kendisinden bir daha haber alınamayan Amerikalı gazetecinin akıbeti konusunu da gündeme getirecek.

Suriye Devlet Başkanlığı’nın resmi Telegram kanalından ülkeden ayrılmasına yol açan koşullar hakkında bir açıklama yapan Beşar Esad, “Suriye’den ayrılışım bazılarının iddia ettiği gibi planlı değildi ve çatışmaların son saatlerinde gerçekleşmedi. Tam tersine 8 Aralık Pazar günü sabahın erken saatlerine kadar Şam’da kaldım ve devlet başkanlığı görevimi sürdürdüm. Teröristler Şam’a girdiğinde, Rus müttefiklerle koordinasyon içinde ve askeri operasyonları izlemeye devam etmek amacıyla Lazkiye’ye gittim. 8 Aralık akşamı ise Rusya’ya uçtum” dedi.

Ajans iki üst düzey Suriyeli askeri yetkiliye dayandırdığı haberinde Esad’ın uçakla bilinmeyen bir yere gittiğini belirtirken, İngiltere merkezli Suriye İnsan Hakları Gözlemevi (SOHR), büyük ihtimalle Esad’ı taşıyan özel bir uçağın Şam Havaalanı’ndan kalktığını kaydetti. .

Muhalif güçlerin televizyondan yaptığı açıklamada, Şam’ın kurtarıldığı ve Beşar Esad’ın 24 yıllık rejiminin devrildiği ve tüm mahkumların serbest bırakıldığı duyuruldu.

Reuters haber ajansı, 27 Kasım’da başlattıkları operasyonda muhaliflerin Humus kentine girdiğini bildirdi. Ülkenin üçüncü büyük şehri Humus ile başkent Şam arası yaklaşık 160 kilometre.

Humus’un düşmesi, Esad’a desteğin güçlü olduğu ülkenin doğu kıyısı ile Şam arasındaki bağlantının kesilmesi anlamına geliyor.

Öte yandan Suriye’de silahlı muhalif güçlerin ülkenin en güneyindeki Dera bölgesinin büyük kısmında da kontrolü ele geçirdiği bildirildi.

BBC’nin ABD’deki ortağı CBS televizyonuna konuşan Amerikalı bir yetkili, Şam’ın “mahalle mahalle muhaliflerin kontrolüne geçtiğini” ileri sürdü. BBC henüz bu iddiaları bağımsız olarak doğrulamış değil.

BBC Ortadoğu Muhabiri Lina Sinjab, Şam’da belirsizliğin hakim olduğunu, birçok dükkanın kepenklerini indirdiğini, temel gıda malzemelerine erişimin zorlaştığını aktardı.

Kentin Alevi nüfusunda da İslamcı militanların ilerleyişine yönelik endişe hakim. Birçok kişinin “daha güvenli” gördükleri sahil şeridine doğru hareket ettiği bildirildi.

İsyancı grupların Şam’a doğru ilerleyişi sürerken Başkent’in kenar mahallelerinde Esad karşıtı protesto gösterileri de yapılıyor.

Sosyal medyada paylaşılan bir görüntüde, Ceremana mahallesinde toplanan kalabalığın sloganlar attığı ve bir kişinin Beşar Esad’ın babası Hafız Esad’a ait heykeli yıktığı görülüyor.

Cuma günü Hama’daki gösterilerde de Hafız Esad’ın bir heykeli protestocular tarafından parçalanmıştı.

BBC