“Yazarken kendimi unutup kahramanlarımın psikolojisine bürünüyorum”

Öykü ve romanlarıyla  Türk Edebiyatı’nın  son dönemdeki başarılı isimleri arasında gösterilen Eğitimci/Yazar Salim Nizam’ın  ‘Son Kazak’ adlı romanı yenilenmiş baskısıyla okuyucuyla buluştu. Romanda 1954 yılında İstanbul’da yaşanan boğazın  donduğu meşhur kışta ele alınmış. Kendisiyle keyifli bir röportaj gerçekleştirdik.  İyi okumalar.

“Son Kazak” kitabınız yeni baskısıyla okuyucuyla buluştu. Kitabın ana kahramanı da Ruslan.  Merak edenler için sorayım Ruslan’ın hayatını yazma fikri nasıl gelişti? Kitabın yeni baskısında okuyucuyu bekleyen bir sürpriz var mı?

Evet, kitabımız henüz çok taze, çiçeği burnunda. Aslında bu kitabın ilham kaynağı annemden ve babamdan duyduğum hikayeler. Köyümüzün hemen yanında Manyas Gölü kıyısında Don Kazaklarının yaşadığı Kocagöl köyü vardı. Don Kazakları, 1700’lerde Rus Çarı Deli Petro’nun sakallarını kesmelerini istemesi ve İngiliz kıyafetleri giydirmek istemesi sonucu Çar’a karşı ayaklanıp Osmanlı İmparatorluğu’na sığınan ve 33 yıl süren savaşlarda Osmanlı ordusunda savaşan bir halk. Dönemin padişahı onları Manyas Gölü kıyısına yerleştiriyor ve burada yaklaşık 300 yıl yaşıyorlar.1962 yılına gelindiğinde Amerika-Rusya arasında süren soğuk savaş, Kazakların evlenememe, Papazlarının göçe zorlaması gibi sebeplerle 1962 Eylül’ünde Rusya’ya göç ediyorlar. Ruslan (Valedo) işte bu göçte gitmeyen ve Kocagöl’de eşi Katya (Anna) ve çocuklarıyla yaşayan Son Kazak. Yıllarca Kocagöl’de değirmencilik yapardı ve çocukluğumda onun değirmenine un öğütmek için giderdik. Romanın yeni baskısı biraz daha genişletildi ve gerçeküstü kurgularla yeni varyant kazanmış oldu

Romanın kahramanı meşhur İstanbul kışıyla da karşılaşıyor. 1954 Şubat’ında İstanbul zemheri kışını yaşamakta. Tuna’dan kopup gelen buz kütleleri Boğaz’ın her tarafını kaplamış, vapurlar çalışmıyor.  İnsanlar da denizin ortasında hatıra fotoğrafları çektiriyor. Masalsı bir olay bu. Siz İstanbul’un meşhur 1954 kışıyla ilgili bilgilere nasıl ulaştınız ve okuyucularınızdan bu konu hakkında ne gibi yorumlar aldınız?

Aslında yıllardır basından takip ettiğim bir olaydı 1954 İstanbul kışı. Tuna’dan kopup gelen buzlar Boğaz’ın ağzını kapatıyor ve İstanbul’da günlerce vapurlar çalışmıyor. İşte, kahramanımız Ruslan da Doğu Expresi’yle Kars’tan İstanbul’a geliyor ve Bandırma’ya giden Tirhan Vapuru çalışmadığı için geceyi Karaköy’deki Paris Palas Oteli’nde geçirmek zorunda kalıyor. Bu otelde Ruslan’ın altınları çalınıyor ve roman daha karmaşık bir hal alıyor. Özellikle romanda geçen 1954 kışı bölümleri okurlarım tarafından oldukça sevildi ve olumlu yorumlar aldım. Özellikle Paris Palas Oteli’nde geçen sahneler oldukça heyecan verici bulundu.

Türk Edebiyatı’nın yeni Ömer Seyfettin’i olarak nitelendiriliyorsunuz ? ‘Ben Gönen’de Doğdum’ , romanında Ömer Seyfettin’in hayatını anlattınız ve 2022 ESKADER Yılın Roman Ödülü’nü kazandınız. Peki, yazarlık kariyerinizdeki  hedefiniz ne ? Adınızı daha nerelerde göreceğiz?

Evet, Yeni Ömer Seyfettin adı ilk defa bana, 2006 yılında “Köy Saatçisi” adlı hikayemle Ömer Seyfettin Öykü Yarışması birinciliğimden sonra ulusal basında ve TRT’de katıldığım programlarda telaffuz edildi. Bugün Gönen’de beni görenler Gönen’in İkinci Ömer Seyfettin’i ya da Yeni Ömer Seyfettin diyorlar. Önceleri bu sıfat çok hoşuma gitti, bu beni onurize ediyor; ancak artık yoluma kendi tarzım, çizgim ve üslubumla devam etmek istiyorum.

‘Ben Gönen’de Doğdum’ romanımın ünlü eleştirmen Doğan Hızlan tarafından Hürriyet gazetesindeki köşesinde, son yılların en iyi romanı olarak nitelendirilmesi ve romanımın yılın romanı seçilmesi de beni kıvançlandırdı. Bundan sonraki hedefim romanlarımın başka dillere çevrilmesi ve dünya yazarı olmak. Bunu çok istiyorum ve başaracağımdan da adım gibi eminim.

Kısaca kendinizden bahseder misiniz? Şu an üzerinde çalıştığınız bir roman var mı? Sizi en iyi hangi sözcük ifade eder. Başucu kitaplarınız neler. Bizimle paylaşır mısınız?

Evet, ben de Gönen’de doğdum. Kendini edebiyata adamış bir edebiyat öğretmeniyim. Şu an Bandırma Palas romanını yeni tamamladım ve yayınevine teslim ettim. Ayrıca iki yıldır üzerinde çalıştığım gerçeküstü bir roman da var. Haçlı Savaşlarını da konu aldığından bunun için Venedik’e gidip etüt çalışması yapmam gerekecek. Beni en iyi tarif eden sözcük “Yazmaya Tutkun Adam” olabilir. Çünkü yazarken kendimi unutup kahramanlarımın psikolojisine bürünüyorum.

Başucu kitaplarım: Öncelikle Türk edebiyatından Yaşar Kemal, Ömer Seyfettin, Peyami Safa, Refik Halit Karay, Kırgız edebiyatından Cengiz Aytmatov ve Rus edebiyatından Tolstoy, Dostoyevski, Puşkin, Gogol, Çehov sayılabilir. İran edebiyatından Şehname, Kör Baykuş; İtalyan edebiyatından İlahi Komedya sayılabilir.

Hikayelerinizin birçoğunun ödüllü olduğunu biliyorum. Ben Gönen’de Doğdum romanı da 2022 ESKADER Yılın Roman Ödülü’nü kazandı. Ben Gönen’de Doğdum ve Son Kazak romanlarında çıtayı oldukça yükselttiğiniz görülüyor. Okurlarınızdan bu romanlarla ilgili güzel yorumlar alıyorsunuz. Peki, bu çıtanın altına düşmek okurlarınızda nasıl bir etki yapardı?

Aslında edebi çevrelerde hikâye ödüllerimle tanındım. Ancak 2011 yılından itibaren romana geçiş yaptığımdan beri hikâyeyi çok sevmeme rağmen çok fazla bu türde yazamıyorum. Yoluma romanla devam ediyorum. Senin İçin Enginar Sakladım, romanım, Ege ve Marmara okuru tarafından çok sevildi, özellikle kadın okurlarımdan çok olumlu tepkiler aldım. Okur kitlemi oldukça genişlettiğim bir roman oldu diyebilirim. Son Kazak romanımın ayrı bir okur kitlesi var, hangi romanı çıkarsam bu kitaptan vazgeçemiyorlar. Ben Gönen’de Doğdum, romanım akademik çevrelerce çok sevildi, kurgusu takdir aldı. Bandırma Palas romanıyla artık bu uluslararası bir çizgiye gidecek diye düşünüyorum. Son dönemlerde gerçeküstü romanlar yazıyorum ve yoluma bu türde gidiyorum diyebilirim.

Romanlarınız öyle bir kurguya sahip ki senaryoya çok yakın ve bir sinema perdesi gibi gözümüzün önünde canlanıyor. Eserleriniz sinemaya alınsa bunu hangi yönetmenden isterdiniz?

Ülkemizde birçok iyi yönetmenimiz var, onlara saygı duyuyorum. Ancak, beni romanlarımı en iyi Çağan Irmak sinemaya aktarabilir diye düşünüyorum. Senin İçin Enginar Sakladım, romanım oldukça duygusal ve Çağan Irmak’a çok yakışır diye düşünüyorum. Bir de Ömer Seyfettin ve Son Kazak adlı dönem kitaplarımı da Kulüp dizisiyle seyircinin beğenisini kazanan yine Gönenli Yönetmenimiz Zeynep Günay’ın sinemaya başarıyla aktaracağını düşünüyorum. Eserlerimin yaşarken sinemaya alınmasını görmeyi çok isterim ve yönetmenlerimizden gelecek tekliflere de açığım.

Peki, biraz da falınıza bakalım: Orhan Pamuk’tan sonra Nobel size gelecek diyebilir miyiz? Orhan Pamuk romanlarını Boğaz’da yazıyor, peki siz nerede yazıyorsunuz?

Ah Nobel ödülü, bu çok şık olurdu. Romanlarımın uluslararası çizgide olduğunu biliyorum ve bu ödül bana hiç de uzak olmasa gerek. Onu alacağımdan eminim.

Orhan Pamuk, romanlarını Boğaz’da yazdığı için çok şanslı olabilir ancak benim de romanlarımı yazmak için bir kaçış noktam var. Marmara Denizi ve Manyas Kuş Gölü arasında Paşaçiftlik köyünde doğduğum ev olan Sarı Ev’de yazıyorum. Sarı Ev’in bahçesinde açık havada yazıyorum genellikle. Sarı Ev, edebi çevrelerce yakından tanınıyor. Bandırma Palas, Nobel Edebiyat Ödülü’nü alırsa hiç şaşırmam.

Klasik sorumu da sormalıyım. Elinizde sihirli bir değnek olsaydı ne yapmak isterdiniz?

Elimde sihirli bir değnek olsa Türk ve Dünya edebiyatının duayen yazarlarını ve kahramanlarını tekrar ete kemiğe büründürebilmek olurdu sanırım.

‘BU BİR VEFA ROMANIDIR’

Salim Nizam
Ben Gönen’de Doğdum / Ömer Seyfettin

Kendisine has üslubu ve özgün tarzı ile geniş bir okur kitlesine ulaşan yazar Salim Nizam, kendisi gibi Gönenli olan Türk Edebiyatı’nın önemli ismi  Ömer Seyfettin’in  hayatını  son kitabında kaleme aldı . Nizam’la yeni kitabını, Yeni Ömer Seyfettin benzetmesini  ve projelerini konuştuk.  İyi okumalar.

Yazmaya nasıl başladınız?

İlkokul öğretmenim güzel resim yaptığım için ressam olmamı isterdi. Ortaokulda Türkçe öğretmenim şiirlerimi beğenirdi ve mutlaka şair olmalısın derdi. Lise yıllarımda kompozisyonlardan hep yüksek not alırdım ve edebiyat öğretmenin Sevgili Ali Uygun çok beğendiği bir hikâyemden sonra “Sen yazar olmalısın,” dedi bana. Babamın şair bir kişiliği vardı ve güzel resim yapardı. Belki de tüm yeteneklerimi babamdan almıştım. İlk roman denememi üniversite yıllarımda İzmir’de yaptım. Sisli Göl romanım 90’ların başında yazıldı.

Kaç eseriniz var? En beğendiğiniz eseriniz nedir?

Pervin Hanım’ın Arabası, Kavala Kurabiyecisi, Nerden Çıktı Bu Lemurlar? Bostan Korkuluğu olmak üzere dört çocuk romanım var. Ödüllü hikayelerimi üç kitapta topladım: Köy Saatçisi, Leylekli Konak, Elma Kuşları… Romanlarım: Sisli Göl, Ömrüm Uzaklarda Azalmasın, Senin İçin Enginar Sakladım, Son Kazak Kocagöl, Kırmızı Minibüs ve Ben Gönen’de Doğdum / Ömer Seyfettin Biyografik romanı…Eserlerim çocuklarım gibi, birbirinden ayırmak çok zor ancak okurlarımın bazıları Ömrüm Uzaklarda Azalmasın’ı, bazıları Son Kazak Kocagöl’ü çok başarılı buluyor. Egeli kadın okurlarımsa Senin İçin Enginar Sakladım romanımı çok sevdi. Ömer Seyfettin romanım yeni çıktı ve okurlarımdan nasıl bir tepki alacağını ben de çok merak ediyorum. Bana sorarsanız ustalık eserim Ben Gönen’de Doğdum romanı oldu. Çünkü bu romanda Ömer Seyfettin’in yaşamı kadar, savaşlar, işgaller, mitingler, uçmanın tarihi, tramvayın tarihi, ilk sinema gibi döneme damgasını vuran önemli konular var.

Peki, Salim Nizam kimdir diye sorsam ?

Ünlü hikâyecimiz Ömer Seyfettin gibi ben de Gönen’de doğdum. Çocukluk ve ilk gençliğim bu şehirde geçti. İzmir Dokuz Eylül Üniversitesi, Buca Eğitim Fakültesi Türkçe öğretmenliği ve Anadolu Üniversitesi Türk dili ve edebiyatı bölümlerinden mezun oldum. Ardahan, Bartın ve Balıkesir’de öğretmenlik yaptım. Halen Balıkesir Mirciler Mesleki ve Teknik Lisesinde Türk dili ve edebiyatı öğretmenliği yapmaktayım. Evli ve iki çocuk babasıyım.

Size neden Gönen’in Yeni Ömer Seyfettin’i diyorlar? Bu sıfatla anılmak nasıl bir duygu?

İlk olarak bu sıfat 2006 Yılında Ömer Seyfettin Hikâye Yarışması birinciliğimden sonra gerek ulusal basın gerek yerel basının beni bu şekilde haber yapmasıyla başladı. Daha sonra TRT’de ve özel kanallarda katıldığım programlarda sunucuların beni bu şekilde tanıtmasıyla da bu unvan pekişmiş oldu. Aslında önceleri ben de şaşırdım bu duruma ama zamanla alıştım. Gönen sokaklarında beni her gören “Gönen’in Yeni Ömer Seyfettin’i” diyor. Hoşuma da gidiyor bu durum. Ancak Ömer Seyfettin 36 yıllık kısa ömrüne şiir, hikâye ve makale olmak üzere bine yakın eser sığdırmış. Ben 51 yaşındayım ve onun kadar eserim yok. Ömer Seyfettin peş peşe savaşlara rağmen üretken bir yazar. Ben de sürekli yazıyorum ama Ömer Seyfettin dilimizde devrim yapan fikir ve dava adamı olup Türkçemizin Kristof Kolomb’udur. Yeni Ömer Seyfettin olarak anılmak çok güzel, ancak ben yoluma, yine de kendi çizgim ve üslubumla devam etmek istiyorum.

İskender Pala, Beşir Ayvazoğlu, Alev Alatlı gibi önemli yazarların elinden ödül almış bir kişisiniz. Sizin için “Bol Ödüllü Yazar” da diyorlar ve otuza yakın ödülünüz var. Peki, en prestijli ödülleriniz nelerdir?

İlk ödülüm Köy Saatçisi adlı hikâyemle 2006 yılında Ömer Seyfettin Öykü Yarışması birinciliğimdir. Bunu Minyatür İstanbul adlı hikâyemle, 2010 Yılı Avrupa Kültür Başkenti İstanbul Senin İstanbul’un Düzyazı kategorisi birinciliğim ve Leylekli Konak adlı hikâyemle Çorum Mahmut Tunaboylu Öykü yarışması birinciliğim takip etti. 2014 yılından sonra kitaplarım çıkmaya başladı ve ben yarışmalardan çekildim.

Ömer Seyfettin romanı fikri nasıl gelişti? Gönen’in Yeni Ömer Seyfettin’i olarak Türk edebiyatında herkesçe bilinen bir yazarın hayatını yazmak sizi için zor olmadı mı?

Ömer Seyfettin romanı fikri Sarıyer Belediyesi’nde katıldığım bir panelde Gönenli dostlarım tarafından ortaya atıldı. O gün Ömer Seyfettin panelinin de heyecanıyla teklifi hemen kabul ettim.2020 yılının Ömer Seyfettin Yılı olması için Gönenliler olarak çok çaba gösterdik. Hatta Gönen’de 2018 sonbaharında konuyla ilgili bir çalıştay bile  yapıldı. Ömer Seyfettin’le ilgili çalışmalarıyla tanınan Prof. Dr. Hülya Argunşah, Prof. Dr. Nazım Hikmet Polat, Prof. Dr. Recep Duymaz gibi birçok akademisyen bu çalıştaya davet edildi. Sinemadan tiyatroya, makaleden romana, Ömer Seyfettin bestesine kadar birçok çalışmalar yapılması istendi. Belki sinema olmadı, başaramadık ancak Ömer Seyfettin’in hayatının filme alınmasını çok isterdim. Pandemi nedeniyle tiyatro da yapamadık. Ancak Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi, Kars Kafkas Üniversitesi vb. üniversiteler internet üzerinden canlı panel ve sempozyumlar gerçekleştirerek katkıda bulundular. Ömer Seyfetttin bestesi yapıldı. Ömer Seyfettin romanını 2020 yılına yetiştirmek istememe rağmen ancak 2022’de dört yılda tamamlayabildim ve Ötüken Neşriyat bastı. Evet, herkesçe bilinen bir yazarı kaleme almak hiç kolay olmadı. Tahir Alangu’nun 25 yılda yazdığı biyografiyi benim 2 yılda yazma isteğim deli cesaretiydi. Ancak şanslıydım. Birçok akademik isim- Prof. Dr. Hülya Argunşah, Prof. Dr. Nazım Hikmet Polat, Prof. Dr. Salim Çonoğlu, Prof. Dr. Ali Duymaz – beni başından sonuna destekledi. Yazarın yaşadığı şehirlere- Gönen, İnebolu, İstanbul, Ayancık, Edirne, İzmir, Selanik- gittim ve incelemelerde bulundum. Pandemi nedeniyle Balkanlardaki birçok şehre gidemedim ve onları Google map üzerinden yazdım. Şu an Yunanistan’ın her yerini adım adım biliyorum. Kısacası, Ömer Seyfettin hakkında bilinenler, bilinmeyenler ve yanlış bilinenleri yazdım. Ve ben bu romanı layıkıyla başardım.

Ömer Seyfettin’in hayatının sinemaya aktarılmasını istediğinizi söylediniz. Biliyorum ki okurlarınız da bunu çok istiyordur. Peki, hangi yönetmenin filme almasını isterdiniz?

Okurlarımdan bu yönde çok sayıda olumlu tepki alıyorum. Senin İçin Enginar Sakladım mutlaka filme alınmalı bunu Çağan Irmak çekmeli diyorlar. Hocam, Son Kazak Kocagöl tam sinemalık, hatta on bölüm dizi bile olabilir diyorlar. Hülya Argunşah hocam bir panelinde Ömer Seyfettin romanı film olmalı dedi. Hülya Hoca’ma ben de katılıyorum. Dönem olaylarını hem romanda okuyup hem de beyazperdede izlemek çok güzel olurdu. Gönenli Yönetmenimiz Sevgili Zeynep Günay Tan, dünyaca ünlü bir yönetmen olma yolunda ilerliyor. Kulüp dizisi çok başarılı ve Gönenli yazarımız Ömer Seyfettin’i en iyi o sinemaya aktarabilir, diye düşünüyorum. Ben yazdım, Zeynep Hanım da mutlaka filme almalı.

Bundan sonraki projeniz nedir?

İlyada, Kalevala, Şehname gibi dünya destanlarını okumayı çok seviyorum. Bundan sonraki çalışmam gerçeküstü bir roman olacak. Aslında Kırmızı Minibüs, Ömrüm Uzaklarda Azalmasın romanlarımda gerçeküstü romana giriş yaptım. Hatta okurlarım Ömer Seyfettin romanımda bile gerçeküstü imgelere rastlayacak. Bu romanımı yarıladım diyebilirim. Bu yaz bitirmeyi planlıyorum.

Yeni romanınız “Ben Gönen’de Doğdum” basında oldukça ilgi görüyor. Son olarak eserinize, Üstat Doğan Hızlan bir yorum yazdı. Bu konuda ne düşünüyorsunuz?

Benim için sürpriz oldu. Türkiye’nin en ünlü eleştirmeninin romanımı okuyup beğenmesi, köşesine taşıması ve son zamanların en iyi biyografik romanı olarak belirtmesi gerçekten kıvanç verici ve takdire şayan. TRT 2’deki karalama Defteri programına davet etmesi de büyük bir jest.

Sosyal medyanın yaygınlaşmasıyla beraber son yıllarda çok fazla genç yazar ortaya çıktı. Bu yazarlar hakkında ne düşünüyorsunuz?

Genç yazarlar şiir yazmadan, hikâye yazmadan roman yazmayı deniyorlar. Yine bunları liseliler yazıp liseliler okuyor. Bu romanların bazılarında, çok sayıda cinsel öge, şiddet ve değerlerimize aykırılık var. Bazı yayınevleri de sırf ticari olarak onları destekliyor. Hiçbir edebiyat ödülü almamış, dünya edebiyatını tanımamış, sırf popüler olmak için kitap yazmış bu yazarların çalışmalarını doğru bulmuyorum. Tabii gençleri teşvik etmeliyiz. Ancak, popüler olmak için niteliksiz eserleri yazmadan önce önce iyi bir eğitim alsınlar. Bana göre, Wattpad yazarları saman alevi gibi, bir anda parlayıp bir anda sönüyorlar. Kalıcı olan yine edebiyat oluyor.

N. K