Rusya Taganrog’daki konserde, Kubilay Kan’ın Besteleri Rus Genç Yeteneklerin tarafından icra edildi.

Türk müziğini uluslararası platformlarda başarıyla temsil eden besteci ve piyanist Kubilay Kan, Rusya’nın tarihi ve kültürel liman şehri Taganrog’da özel bir projenin konusunu oluşturdu.

Kan’ın piyano için bestelediği eserler, Besteci Pyotr İlyiç Çaykovski’nin anısını yaşatan Tchaikovsky Music School (Çaykovski Müzik Okulu) bünyesinde Rus Piyanist – Besteci Zhanna Janna direktörlüğünde düzenlenen özel bir konserle dinleyiciyle buluştu.

Bestelerinde newage, caz, popüler ve klasik öğeleri ustalıkla harmanlayarak çıkardığı albümleriyle de tanınan Kubilay Kan, Kent Ekranı’na konuştu:

“Eserlerimin, Çaykovski’nin ruhunun dolaştığı bu topraklarda ve geleceğin Rus piyanistleri tarafından icra edilmesi benim için tarif edilemez bir onur. Rus piyano ekolünün disipliniyle yetişen gençlerin, benim bestelerimdeki Anadolu ruhuna kattıkları yorum, müziğin hiçbir pasaporta ihtiyaç duymadığının en büyük kanıtıdır.”

ABD İran savaşı nedeniyle şişen enerji fiyatlarını düşürmek için Rus petrolüne uyguladığı yaptırımları hafifletti. Washington yönetimi, hali hazırda yüklenmiş ve nakil amacıyla denizde bulunan Rus petrol ürünlerinin satın alınmasına izin verdi. 

Birleşik Devletler, Ukrayna’daki Rus işgali nedeniyle bölgede savaşın başlamasından kısa süre sonra Rusya’dan petrol alan ülkelere yaptırım uygulamaya başlamıştı. 

Piyasalar hala telaşlı.

ABD’nin yaptırımdan muafiyet vermesine rağmen petrol piyasasının ateşi hala yüksek. Brent petrolünün fiyatı saat 13 itibarıyla varil başına 101 dolara yükseldi. Asya borsaları da baskı altında. 

İran ve İsrail arasındaki savaş ikinci haftasını doldururken küresel ekonomi sarsılıyor. ABD stratejik rezervlerini kullanmasına rağmen fiyat artışını durduramıyor. Beyaz Saray, arz açığını kapatmak için Rusya ile dolaylı kanallardan temas kuruyor. Rus petrolünün piyasaya sürülmesi, Batı’daki enflasyon baskısını azaltmanın tek yolu olarak değerlendiriliyor. Analistler, enerji arzındaki bu tıkanıklığın küresel bir resesyona yol açmasından korkuyor.

Süreç, şubat ayı sonunda ABD ve İsrail’in İran’a yönelik başlattığı hava saldırılarıyla fitillenmişti. İran yönetimi, bu saldırılara Hürmüz Boğazı’nı kapatma tehdidiyle karşılık vermişti. Bölgedeki Amerikan üslerine yönelik füze saldırıları düzenlenmişti. Petrol üretim tesislerinin zarar görmesiyle birlikte enerji piyasalarında büyük bir boşluk oluşmuştu. Geçmişte uygulanan yaptırımlar nedeniyle Rusya ve İran, enerji alanında alternatif ittifaklar kurmuşlardı.

Savaşta Taraflar Geri Adım Atmıyor

Savaşın on dördüncü gününde taraflar mevzilerini tahkim ediyor. İran Devrim Muhafızları yeni protestolara karşı halkı sert dille uyarıyor. İsrail Başbakanı Netanyahu, operasyonun hedeflerine ulaşana kadar süreceğini belirtiyor. ABD ise bir yandan askeri desteğini sürdürürken diğer yandan ekonomik yıkımı önlemeye çalışıyor. Diplomatik kanallar açık tutulsa da sahada gerilim düşmüyor. Piyasalar, Rusya’dan gelecek olumlu bir üretim haberini bekliyor.

ABD ile Rusya arasında, stratejik nükleer silahların sınırlandırılmasını öngören “Yeni START” anlaşmasının uzatıldığı ileri sürüldü.

Rusya’nın Ukrayna’yı işgale kalkışması ve Vladimir Putin’in nükleer silah kullanma tehdidi önemli bir kırılma noktası olmuştu. 

Çin’in nükleer cephaneliğini genişletme kararı da tabloyu daha karmaşıklaştırdı.

Nükleer silaha sahip Kuzey Kore ile bu kapasiteye yaklaştığı belirtilen İran’ın Rusya ve Çin’e yakınlaşması, denklemi daha da riskli hale getiriyor.

ABD’nin Sovyet Rusya ile 1991’de ve Rusya ile 1993’te imzaladığı anlaşmaların uzantısı niteliğindeki ¨Yeni START¨ anlaşması, 2010 yılında imzalanmış ve 2011’de yürürlüğe girmişti. 

Anlaşma, konuşlandırılmış stratejik nükleer savaş başlıklarını 1.550 ile, bunları taşıyan kıtalararası balistik füzeleri, denizaltı konuşlu balistik füzeleri ve ağır bombardıman uçaklarını 700 ile sınırlandırıyordu. 

Bu düzenleme yalnızca sayısal bir kısıtlama değil, karşılıklı denetim mekanizmaları sayesinde öngörülebilirlik sağlayarak yanlış hesaplama riskini azaltıyordu.

Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI) verilerine göre, 2025 itibarıyla Rusya 5.459, ABD ise 5.177 nükleer savaş başlığıyla dünyada en fazla nükleer silaha sahip iki ülke. 

Hiçbir zaman stratejik silah sınırlandırmalarına taraf olmayan Çin’in savaş başlığı sayısı yaklaşık 600 olarak tahmin ediliyor; ancak bu sayının 2035’te 1.500’ü aşabileceği öngörülüyor. 

İngiltere, Fransa, Hindistan, Pakistan, İsrail ve Kuzey Kore’nin cephanelikleri ise görece daha küçük.

Çin gibi diğer ülkelerin taraf olmadığı bir denklemde, yenilenen silah kontrol mekanizmasının sürdürülebilirliği belirsiz. 

Tüm bu gelişmeler, klasik ABD–Rusya eksenli silah kontrol modelinin artık yetersiz kalabileceğini gösteriyor. 

ABD’nin İran’a yönelik savaşı gündemden düşürmeyen sert söylemleri, küresel ölçekte çifte standart eleştirilerini beraberinde getiriyor.

Güvenin aşındığı bir dönemde yeni bir silah kontrol mimarisi inşa edilebilir mi? Ve de liderlerin duyarsızlığında nasıl gerçekleşecektir?

Anlaşmanın yalnızca bir yıllığına uzatılması, Soğuk Savaş sonrası nükleer istikrar anlayışının bu yüzyılda erozyona uğradığını gösteriyor. 

Soğuk Savaş döneminde bile taraflar arasında şeffaflık vardı; bugün ise iki büyük nükleer güç, kapsamlı ve işler bir denetim rejimi olmaksızın karşı karşıya. 

İran dosyası, Ukrayna savaşı, NATO–Rusya gerilimi, Çin’in yükselişi… 

Tüm bu başlıklar arasında en kritik olan, sessizce çözülen ya da çözüldüğü düşünülen nükleer denge. 

Dünya yeni bir silahlanma yarışına mı sürükleniyor, yoksa büyük güçler daha kapsamlı bir diplomasiye mi yönelecek?

Sorun yalnızca ABD, Rusya ve Çin değil; tüm insanlığın güvenliğidir.

Son sözse: Denetim olmadan caydırıcılık, caydırıcılık olmadan istikrar sürdürülemez.

İsmet HERGÜNŞEN

Diplomatik girişimlerin sonuçsuz kalması, tarafları askeri çıkmazın daha da derinleştiği bir noktaya sürüklerken; barış arayışları sahadaki gerçeklik karşısında henüz somut bir karşılık bulabilmiş değildir.

“Ukrayna’sız Barış Planı” olarak adlandırılan taslak plan, özellikle Avrupa’da ciddi soru işaretlerine yol açmıştır.

Ukrayna’nın egemenliği konusunda bazı ülkeler net kırmızı çizgiler çizerken, Kiev yönetiminin temkinli açıklamaları tarafların ortak bir uzlaşma zemininden hala uzak olduğunu göstermektedir.

Sızan bilgilere göre söz konusu planda öngörülen belli başlı hususlar şunlardır:

Kırım’ın statüsünün tanınması,

Rus askerlerinin kontrolündeki bölgelerin Rusya’ya bırakılması,

Ukrayna’nın NATO üyeliğinden vazgeçmesi,

Ukrayna Ordusu’na sınırlamalar getirilmesi,

Seçimlerin yapılması,

Ukrayna’nın yeniden inşası.

Bu başlıklar, barışın bedeline ilişkin tartışmaların önümüzdeki dönemde daha da sertleşeceğine işaret etmektedir.

Savaşın; siyaset ve ekonomiyi de içine alan çok boyutlu yapısı, yalnızca bölgesel dengeleri değil, küresel güvenlik mimarisini ve ticareti doğrudan etkilemektedir.

Türkiye’nin Montrö Boğazlar Sözleşmesi’ni titizlikle uygulaması, hem tarafsızlığın korunmasını sağlamış hem de bölgesel istikrara önemli katkılar sunmuştur. 

Bu dengeli yaklaşım, Ankara’nın diplomatik manevra alanını genişletmiştir.

Karadeniz’in güvenliği, yalnızca kıyıdaş ülkeler için değil; küresel ticaretin ve tedarik zincirlerinin sürekliliği açısından da hayati öneme sahiptir.

Tahıl koridoru ve seyrüsefer güvenliği, kırılgan dengenin temel unsurları haline gelmiştir.

Ancak son dönemde Türk MEB’i ve Türk sahipli ticaret gemilerinin de dahil edildiği saldırılar, Karadeniz’in ne denli hassas bir güvenlik alanına dönüştüğünü bir kez daha gözler önüne sermektedir.

Denizde seyreden ya da limanlarda bulunan gemilere yönelik bu saldırılar, gemi adamları için ciddi riskler oluşturmakta; bölge ülkelerini olduğu kadar küresel ticareti de doğrudan etkilemektedir.

Her iki taraftan gelen bu tür eylemler, yalnızca askeri bir gerilim değil; aynı zamanda savaş hukuku ve savaş ahlakı açısından da sorgulanması gereken bir tablo ortaya koymaktadır.

Son olarak Türk hava sahasına yaklaşan bir İHA’nın Türk F-16’ları tarafından düşürülmesi de dikkate alındığında, savaşın Karadeniz’e yayılma eğiliminin olasılık dahilinde olduğu görülmektedir.

Türkiye’nin atması gereken adım ise cılız söylem de bulunmak değil, her iki tarafa net bir NOTA vermesidir.

Aksi takdirde, önümüzdeki günlerde çok daha endişe verici olayların yaşanması ihtimali göz ardı edilemez.

Gelinen aşamada her iki tarafın da tükenme noktasına yaklaştığı görülmektedir.

2026 yılında savaşın büyük ölçüde sona ereceği öngörülse de sürecin; sınırlı çatışmaların yanı sıra siyasi ve ekonomik sonuçlar üretmeye devam edeceği açıktır.

ABD’nin 1NSS’yi açıkladığı bir dönemde, AB ülkelerinin Ukrayna’yı ayakta tutacak kaynakları ve gerekli endüstriyel kapasiteyi nasıl ve hangi süreklilikle yaratacağı ciddi bir soru işareti olarak ortadadır.

Bu tablo, Avrupa güvenliğinin geleceğinde Türkiye’nin oynayabileceği rolü daha da görünür kılmaktadır.

Savunma sanayii, askeri kapasite ve coğrafi konumu nedeniyle Türkiye, Avrupa için yalnızca bir müttefik değil; aynı zamanda vazgeçilmez bir denge unsurudur.

Avrupa’nın güvenlik mimarisinde sürdürülebilir bir yapı hedefleniyorsa, Türkiye’nin dışlandığı değil; merkeze alındığı bir strateji kaçınılmazdır. Bunun tek yolu ise AB üyeliğidir.

Son sözse; Sarkaç sallanır, sallanır, mutlaka bir noktada durur.

İsmet HERGÜNŞEN

Rusya Federal Bilgi Teknolojileri ve Kitle İletişim Denetleme Kurumundan (Roskomnadzor) Rus haber ajansı TASS’a yapılan açıklamada, bugün WhatsApp’ta yaşanan erişim sorunlarına ilişkin değerlendirmelere yer verildi.

WhatsApp’ın Rus yasalarını ihlal etmeye devam ettiğine işaret edilen açıklamada, “Bu mesajlaşma uygulaması, ülkede terör eylemleri düzenlemek, failleri işe almak, vatandaşlarımıza karşı dolandırıcılık ve diğer suçları işlemek için kullanılıyor.” denildi.

Rusya’nın söz konusu suçları önlemek için attığı adımlara WhatsApp’ın uyum sağlamadığının kaydedildiği açıklamada, “Bu nedenle, WhatsApp’a karşı sürekli kısıtlayıcı önlemler alıyoruz. Kısıtlamalar aşamalı olarak uygulanıyor ve kullanıcıların diğer mesajlaşma uygulamalarına geçmesine olanak tanınıyoruz.” ifadesine yer verildi.

Rusya Bilimler Akademisi’ne bağlı Jeofizik Hizmetler Birliği, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, yanardağın batı yamacında kızgın lav akışı gözlemlendiğini bildirdi. Açıklamada “Yanardağın üzerinde güçlü bir parıltı ve patlamalar görülüyor” denildi.

Rusya’nın Kamçatka Yarımadası açıklarında 8.8 büyüklüğünde şiddetli deprem meydana geldi. Birçok ülkeyi alarm durumuna geçiren deprem sonrası Pasifik Okyanusu’nda tsunami dalgaları oluştu. Amerikan Jeolojik Araştırma Kurumu verilerine göre, deprem yüzeye yakın bir noktada geldi.

Azerbaycan, iki vatandaşının ölümünden sorumlu olanların cezalandırılmasını talep etti.

2 Temmuz’da Bakü’deki Rus Büyükelçisi çağrılarak Rus polisinin “yasadışı faaliyetleri” protesto edildi ve Moskova ikili ilişkilerin altını oymakla suçlandı.

Rusya da adını açıklamadığı “belirli güçlerin” iki ülke arasındaki ilişkileri yıkmaya çalıştığını belirtti ve Bakü’ye ilişkileri tamir etme çağrısında bulundu.

Gerilim, Yekaterinburg kentinde iki Azerbaycanlı erkek kardeşin, bir cinayet soruşturması kapsamında polis tarafından gözaltına alındıktan sonra ölmesiyle başladı.

RUS makamları kardeşlerden birinin kalp krizinden öldüğünü söylerken, diğerinin nasıl hayatını kaybettiğini açıklamadı. Azerbaycan ise kardeşlerin işkence gördüğünü ve dövülerek öldürüldüklerini söylüyor.

Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, Rus Büyükelçi ile görüşmede “Rus tarafının yaptığı açıklamanın kurbanların bedenlerindeki net ağır şiddet işaretleriyle ve adli tıp raporlarıyla çeliştiği vurgulandı” denildi.

Azerbaycan ayrıca, bu hafta devlet medyası adına çalışan ve Rus istihbaratı FSB’den oldukları öne sürülen Rus gazeteciyi sahtecilik, diğer 15 Rus vatandaşını da uyuşturucu kaçakçılığı ve siber suçlar şüphesiyle tutukladı.

Rus Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Maria Zakharova ise “Moskova’nın yıllardır Azerbaycan’la karşılıklı saygıya dayalı bir ilişki geliştirdiğini, fakat bilinmeyen aktörlerin durumu kendi çıkarları için kullandığını” savundu.

Sputnik radyosuna konuşan Zakharova “Dikkatli olsunlar da elleri yanmasın. Bizim için, iki halk için dostane ilişkiler aşırı derecede önemli. Bunu bozmaya çalışanlarsa, ne yaptıklarını yeniden düşünmeli” diye konuştu.

Ancak, Bakü’nün vatandaşlarının ölümüne gösterdiği sert tepkinin, bölgenin jeopolitiğinde büyük bir değişimin sonucu olduğu belirtiliyor. Sadece birkaç yıl önce, bu tür olayların iki ülke ilişkilerinde böyle bir etkisi olmazdı.

Uzmanlara göre Azerbaycan Moskova’nın Güney Kafkaslar’daki hakim gücüne meydan okuyan bölgesel bir güce dönüşüyor.

Gerilimi tetikleyen neydi?

27 Haziran Cuma günü, Yekaterinburg kentindeki kolluk güçleri, 2001, 2010 ve 2011’deki cinayetlerle ilgili soruşturma kapsamında bazı şüphelileri gözaltına aldı. Gözaltı sırasında kardeşler Ziyaddin ve Hüseyin Safarov kardeşler öldü, bazı diğer kişiler de hastaneye kaldırıldı.

Azeri kaynaklar Safarov kardeşlerin gözaltı sırasında güvenlik güçleri tarafından “acımasızca öldürüldüğünü iddia etti. Rus Soruşturma Komitesi ise kardeşlerden birinin kalp krizinden öldüğünü, diğerinin ölüm nedeninin de netleştirilmeye çalışıldığını söyledi.

Olaydan kısa süre sonra olayın iki ülke ilişkilerini ciddi şekilde etkileyeceği netleşti. Rus Başbakan Yardımcısı Aleksey Overçuk’un ziyareti ve Bakü’de Rus müzisyenlerin vermesi planlanan konserler iptal edildi.

Hükümet yanlısı Azerbaycan basını ise Rusya’yı sert bir şekilde eleştirmeye başladı. Bir yazıda “Kanlı misillemeler alanında Putin, Stalin’i geçti” denildi.

Azerbaycan-Rusya ilişkileri geçen yıl 38 kişinin öldüğü bir Azerbaycan yolcu uçağının düşmesinden bu yana gergindi. Bakü, uçağın yanlışlıkla bir Rus hava savunma sistemi tarafından düşürüldüğünü söylüyor.

Kapsamlı soruşturma talebi

Azerbaycan lideri İlham Aliyev Rusya’dan suçu kabul etmesini ve kapsamlı bir soruşturma yapılmasını istedi. Putin özür diledi fakat bu yeterli görülmedi.

Bakü, Rus Evi adlı oluşumu casusluk suçlamasıyla kapattı ve Rus devlet kanalı Sputnik’in kapatılmasını talep etti.

Fakat Sputnik çalışmalarına devam etti. 30 Temmuz’da polis Sputnik ofisinde arama yapıp iki çalışanı FSB ajanları oldukları gerekçesiyle gözaltına aldı. Bakü ofisinin müdürü Igor Kartavik ve çalışanlardan Yevgeni Belousov da maskeli güvenlik güçlerince gözaltına alındı.

BBC Rusça Servisi’nin haberine göre, Yekaterinburg kentinde yaşanan olayların benzeri daha önce de yaşanmış ama böyle bir tepki almamıştı. 2021’de 19 yaşındaki Vekil Abdullayev Novosibirsk bölgesinde vurularak öldürülmüştü.

Genci, kendisini durduran trafik polisinin gözaltına aldığı sırada kazayla başından vurduğu iddia edildi. Mahkeme trafik polisini akladı ve işine geri döndü.

O zamanlar soruşturma Rusya’daki Azerbaycan diasporası ve Azeri parlamenterler tarafından eleştirilmiş, ancak en yüksek makamlarda pek yankı bulmamıştı.

Geçen hafta, St. Petersburg’daki mahkeme kendilerine “Azeri mafyası” adını veren grubu hapis cezasına çarptırdığında da resmi bir tepki yoktu.

Gerçekte bu grup, gelip geçenlere rastgele saldırıp filme alan bir çeteydi. 2023’te soruşturma başladığında çetenin lideri Azerbaycan’a kaçmış ama sonra Moskova’nın talebiyle iade edilmişti.

Azerbaycan bölgenin en büyük ekonomisi

Uzmanlar, Bakü’nün gösterdiği sert tepkinin, iki ülke arasında değişen güç dengesinin bir sonucu olduğunu söylüyor. Azerbaycan 2020’de Ermenistan’a karşı savaşı kazanmış ve kendisini bölgede lider bir ülke olarak yeniden tanımlamıştı.

Azerbaycan bölgenin en büyük ekonomisi, nüfusu da Ermenistan ve Gürcistan’ın toplamından fazla. Bakü aynı zamanda askeri üstünlüğünü de kanıtladı.

Rusya’nın daha sonra Ukrayna’yı 2022’de işgal etmesi Güney Kafkasya’daki pozisyonunu zayıflattı.

İşgalden birkaç gün önce Putin ve Aliyev bir müttefik işbirliği anlaşması imzalamıştı. İki ülke gerçek anlamda hiç müttefik olmadı. Azerbaycan, Rusya’nın Ukrayna’da aldığı bölgeleri “işgal altında” diye tanımlıyor ve Kiev’e insani yardım gönderiyor.

BBC

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, İran’ın Rusya’dan askeri yardım talebinde bulunmadığını söyleyerek ancak genel itibarıyla Moskova’nın  Tahran’a desteğinin aşikar  olduğunun altını çizdi.

Gazetecilerin sorularını yanıtlayan Peskov, “Birincisi, Devlet Başkanı Putin İran’ın askeri yardım talep etmediğini söyledi. İkincisi, İran’la olan anlaşma bağlamında dahi bu tür durumlarda askeri yardımlaşmaya dair bir hüküm yok. Ancak genel itibarıyla desteğimiz aşikar” diye konuştu.

Peskov, Rusya’nın İran’la ortaklık ilişkilerini ve İsrail’le güvene dayalı ilişkilerini koruduğunu belirtti.

Kremlin Sözcüsü, İsrail’in İran’daki Rus yapımı Buşehr Nükleer Güç Santrali’nde görevli Rus uzmanların güvenliği konusunda söz verdiğini de bildirdi.

Kremlin Sözcüsü Peskov, Tahran’dan talep gelmesi halinde Rusya’nın İran’a insani destek sağlamaya hazır olduğunu söyledi.

Saldırı yaklaşık 120 drone ile gerçekleştirildi. Stratejik füze taşıyabilen 40 bombardıman uçağının yerde vurulduğu, Ruslara 7 milyar dolarlık zarar verdirildiği belirtiliyor. 

“Örümcek Ağı” adı verilen operasyonun en önemli özelliklerinden biri de Ukrayna’nın cephe hattından binlerce kilometre uzaklıktaki Rus üslerine saldırabilmesi. 

Saldırıya uğrayan Rus üslerinden Ukrainka Hava Üssü, Rusya’nın en doğu ucunda Japonya’ya yakın bir tesis. Bir diğer üs ise Kuzey Kutup Dairesi’nin kuzeyinde yer alıyor. 

Toplamda 5 üsteki uçaklar vuruldu. 

Operasyonda kullanılan, bomba yüklü küçük insansız hava araçları, gizlice Rusya’nın içlerine sokuldu; yerleştirildikleri kulübelerden veya kamyonlara yüklenmiş konteynerler içinden hedeflerine sevk edildi. 

Uzmanlar, Ukrayna’nın yaptığı operasyonun, Rusya’ya ağır maddi hasar vermesinin yanı sıra moral ve prestij açısından da ciddi bir darbe olduğunu belirtiyorlar. 

Yine uzmanlara göre, operasyon özellikle son zamanlarda onca saldırıya uğramasına rağmen Ukrayna’nın savaşma kapasitesinin hala güçlü olduğunu gösteriyor.