Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk Türk kadın ressamı Hale Asaf’ın eserleri Paris’ten Türkiye’ye getirildi.

Cumhuriyet’in ilk Türk kadın ressamı Hale Asaf’ın uzun senelerdir Paris’te olan kayıp eserleri gün yüzüne çıkartıldı.

Cumhuriyet Dönemi’nin ilk kadın  ressamı  Hale Asaf’ın Paris’te bulunduğu yıllarda imza attığı tablolar 15-19 Kasım 2023  tarihlerinde  Istanbul Art Fair  kapsamında Lütfi Kırdar Sergi Salonu’nda sanatseverlerle buluşacak.

Hürriyet’in haberine göre Hale Asaf’ın 36 eserinden oluşan sergisi, ilk defa Türkiye’de bir araya getirilecek.

1905 senesinde İstanbul’da doğan ve 1938’de, henüz 32 yaşındayken yaşamını yitiren Asaf; Osmanlı’nın son yılları ve Cumhuriyet’in ilk yıllarında yaptığı resimlerle adından söz ettirmişti. Berlin’de Sanat Akademisi’nden mezun olan Asaf’ın ilk senelerinde çalışmalarında Kübizm etkisi görülmekteydi. Berlin’in ardından Paris’e giden sanatçı, orada olgunluk eserlerini vermiş ve ilk sergisini açacağı hafta yaşamını yitirmişti.

Asaf’ın çalışmalarına uzun seneler boyunca ulaşılamamış, bu eserlerin büyük bir kısmı da kaybolmuştu.

Sanat Danışmanı Duygu Günkut Atbaş ve Koleksiyoner Köksal Kızılca, sanatçı Hale Asaf’ın 37 eserini Paris’te gün yüzüne çıkartmayı başardı.

İkili, büyük bir titizlik eşliğinde tabloların Türkiye’ye getirilmesine olanak sağladı.

Asaf’ın İstanbul’da yaşadığı yıllarda yaptığı eserlerden bazıları İstanbul Resim ve Heykel Müzesi’nde sergileniyor. Sanatçının uzun süredir kayıp olan 36 eseri ise şimdi Türkiye’nin önemli koleksiyonlarında yerini almaya hazırlanıyor.

Zorlu Bir Hayat

Henüz 5 yaşındayken yakalandığı bir rahatsızlık nedeniyle ciğerlerinden ciddi bir ameliyat geçiren sanatçı hayatının büyük bir kısmında bu hastalıkla savaşmak zorunda kaldı. 1921 yılında hastalığı nükseden sanatçının tek göğsü alındı.

1931’de Paris’te gözlerinden ameliyat olan sanatçı, sonrasında çocukluk yıllarından kalma hastalığına yeniden yakalandı.

Hale Asaf ilk sergisini açacağı hafta Paris’te karaciğer kanseri sebebiyle yaşama veda etti.

İlk ve tek sergisinde gösterilmesi planlanan 37 eserden 36’sı bugün ulaşılabilir durumdayken sanatçının diğer çalışmaları hâlâ gün yüzüne çıkartılabilmiş değil.

Hale Asaf tüm sanat yaşamı boyunca araştırmacı bir tavır sergilemiş; başlangıçta konstrüktif bir desen anlayışını benimsemiş; bu anlayış, Almanya döneminde dışavurumcu anlayışla birleşmiş; İstanbul’daki öğrenciliği döneminde kesik fırça vuruşlarıyla ortaya koyduğu resimlerinde ya da açık hava çalışmalarında da geri plana çekilmemiştir.

Sanatçının, Paris yıllarında başlangıçta Geç Kübizm kaynaklı araştırmaları ve uygulamaları olmuş; bu anlamda Geç Kübizm’i, aslında Kübizm kaynaklı olan Art Déco’nun kıvrımlı hatlarıyla ve on dört yaşından beri öğrenmekte olduklarıyla birleştirerek bir bireşime varmış ve tamamen kendine özgü bir sanat anlayışı geliştirmiştir.

Kaynak : Kayıp Rıhtım, Ethem Yekta ULAŞ

Bir süredir tedavi gören ressam ve akademisyen Turan Erol, akşam saatlerinde 96 yaşında vefat etti. Ressamın eşi Türkan Erol’un da bugün sabah saatlerinde yaşamını yitirdiği öğrenildi.

Milas’ta 1927 yılında doğan Turan Erol, 1944 yılında yetenek sınavını kazanarak girdiği İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi’nin resim bölümünü 1951 yılında Bedri Rahmi Eyüboğlu Atölyesi’nden mezun olarak tamamladı.

1960 yılında Fransız hükûmetinin bursu ile gittiği Paris’te üç yıl resimle ilgili araştırma ve incelemelerde bulundu. Louvre Müzesi’nde Francisco Goya’nın “Marquise de la Solana” başlıklı tablosunu kopya etti. Paris’ten 1964 yılında döndükten sonra 1973 yılına kadar Ankara Gazi Eğitim Enstitüsü’nde öğretim görevlisi olarak çalıştı.

“Türk Resminde İnsan ve Hayvan Figürü” adlı tezi ile 1974 yılında doktorasını tamamladı. Doçentlik unvanını ise 1978’de “Günümüz Türk Resminin Oluşum Süreci ve Bedri Rahmi Eyüpoğlu” başlıklı tezi ile aldı. Bir yıl süre ile Kültür Bakanlığı Plastik Sanatlar Kurulu’nun başkanlığını yaptı. 1980’de Sedat Simavi Vakfı Görsel Sanatlar Ödülü’nü ressam Adnan Varınca ile paylaştı.

Gazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi resim bölümünde 1983 yılından itibaren 4 yıl öğretmenlik yapan sanatçı, 1987 yılında profesör unvanını aldıktan sonra Hacettepe Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi’ne atandı. Turan Erol, 1990 yılında emekli olana kadar bu fakültede görev yaptı.

Turan Erol, Yaşar Kemal’in “Demirciler Çarşısı Cinayeti” başlıklı kitabının kapağını da tasarladı. 1991 yılında “devlet sanatçısı” unvanına lâyık görülen sanatçı, On’lar Grubu’nun kurucu üyelerinden biriydi. Turan Erol, son olarak Ankara ve Bodrum’daki atölyelerinde çalışmalarını sürdürüyordu.

Komet adıyla bilinen ressam ve şair Gürkan Coşkun,  81 yaşında hayatını kaybetti.

İlk sergisini1974’te Fransa’nın Rouen şehrinde açan sanatçı, 1974’ten itibaren de Salon de Mai (Mayıs Salonu) sergilerine düzenli olarak katıldı.

Paris’te bulunduğu sırada Rönesans öncesi İtalyan sanatını, Pompei resimlerini ve İtalyan Primitifleri’ni inceleyen sanatçı, bilinçaltının gizemli dünyası üzerine kurulu ancak gerçeklikle bağını koparmayan eserler vermeye başladı.

Yaşamını İstanbul ve Paris’te sürdüren ressam, Türkiye, Paris,  Viyana, Salzburg, Lozan ve Brüksel’de sergiler açtı.

Eserleri, Lozan Canton Müzesi, Viyana Modern Sanatlar Müzesi, Kopenhag Grafik Sanatlar Müzesi, Paris Modern Sanatlar Müzesi ve İstanbul Modern gibi müzelerde yer alıyor.

Çoker çarşamba günü Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi’nde düzenlenecek törenin ardından son yolculuğuna uğurlanacak.

Türk ressam Adnan Çoker 1927’de İstanbul’da doğdu. 1944-1951 yılları arasında Güzel Sanatlar Akademisi’nde öğrenim gören (Zeki Kocamemi’nin atölyesinde çalıştı) Adnan Çoker, o yıllarda kısa bir süre ”çizgi resim” çalışmaları yaptı; Akademi yarışmalarında çeşitli ödüller aldı.

Akademi’nin Yüksek Resim Bölümü’nü bitirip, askerlik görevini yaptıktan sonra, Ankara ve İstanbul’da desinatör ve haritacı olarak çalıştı. 1953’te Ankara’da, “Sergi Öncesi” adı altında açtığı ilk kişisel sergisini, 1954’te Ankara’da, 1955’te İstanbul’da açtığı sergiler izledi.

1955’te açılan Avrupa yarışmasını kazanarak Paris’e gidip, 1958-1957 yıllarında Andre Lhote’un, 1957-1960 yıllarında da Henri Goetz’in atölyelerinde çalıştı. Bu arada fırsat buldukça İspanya, Belçika ve Hollanda müzelerinde araştırmalar yaptı.

Ayrıca İtalya ve İsviçre’de meslek eğitimine ilişkin incelemelerde bulundu. 1960’ta Türkiye’ye dönünce, Güzel Sanatlar Akademisi Yüksek Resim Bölümü’ne asistan oldu. 1961’de resimlerini Istanbul Alman Kültür Merkezi’nde “Paris Çalışmaları” adıyla sergiledi. Aynı yıl Viyana, Münih ve Venedik’te araştırma gezileri yaptı. Akademide seyirci önünde, öğrencilerle birlikte, müzik eşliğinde resim gösterileri düzenledi.

1961’de İstanbul Festivali Resim-Heykel Sergisi’nde ve 1962’de 23. Devlet Sergisi’nde birincilik ödülleri aldı. 1962’de guvaş resimleriyle bir sergi açtı. 1963’te dört ressam arkadaşıyla Mavi Grup’u kurdu. Bir yıl sonra Fransa’dan aldığı bir bursla yeniden Paris’e giderek Hayter atölyesinde gravür etütleri yaptı. Goetz Akademisi’nde resim çalıştı. 1965’te bu çalışmalarını Salzburg Yaz Akademisi’nde Vedova atölyesinde sürdürdü

1966’da Devlet Güzel Sanatlar Akademisi Yüksek Resim Bölümü öğretim üyeliğine atandı ve aynı yıl kolajlarıyla bir sergi düzenledi. 1968de Budapeşte’de açıları Türk Grafik Sanatı Sergisi komiseri olarak Macaristan’a gitti. 1970’e doğru sanatında yeni bir dönem başlayan Adnan Çoker, bu dönem çalışmalarını “Siyah Resimler” ve “Siyah Simetri” adını verdiği iki ayrı sergiyle (İstanbul) gösterdi. Yağlıboya, pastel, gravür, asamblaj ve akrilik tekniklerini uyguladığı bu resimlerin gösteriminde, elektronik müzikten yararlandı. 1973 DYO Sergisi’nde başarı, 1976’da İskenderiye bienalinde ikincilik ödüleri aldı.

1983-1985 arasında Mimar Sinan Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Resim bölümü başkanlığı yapıp, 1990’da 3. Asya-Avrupa Bienali’nde Dostluk, Barış ve Sanat ödülünü kazandı.

sanat anlayışı

Adnan Çoker’in sanatı iki döneme ayrılabilir. 1970 öncesi ve 1970 sonrası. 1970 öncesi döneminin resimleri genellikle soyut anlatımcılığa dayanır. 1970’e doğru bu yoldaki özgür renkçiliğin şematik biçimlere, net ve geometrik ama hacimsel bir soyutçuluğa dönüştüğü görülür. Geleneksel Türk mimarlığının iç uzam kavramından yola çıkarak, bu kavramın esinlendirdiği gizemsel anlamı soyut bir hacim anlayışıyla bağdaştırmaya çalışan Adnan Çoker’in bakışımlılığı temel alan bu tür resimlerinde, anlatısallık ve yücelik, bir denge ve huzur uyumuyla bütünleşmiştir. Osmanlı ve Selçuklu anıtsal mimarlığının, iç uzamı dış dünyaya açan sivri kemerli kapı ve pencere motifinden yola çıkılarak oluşturulan bu uyum, sanatçının deyimiyle bir “kalıp biçim”e dayanır. Yani geometrik ve alışılmış biçimcilikten ayrılır.

Pembe, mor ve siyah tonların yalın uygulamasını temel alan bir sadeleşme ilkesinden hareket eden ışık, bu resimlerde, geleneksel mimarlığın yapı özelliğinden çıkarılmış bir öğedir, ama, soyut uzamsal bir disiplinin etkileyici nüansını da içerir. Siyah rengin “mutlak”, “tarafısız” ve “edilgen” etkisi, bir yorum vurgusunun eşliğinde ele alınmıştır.