Maxar Teknologies adlı kuruluş tarafından saptanan ve yayımlanan uydu görüntülerini yorumlayan uzmanlar, Fordo’da faaliyette olan iş makinalarına işaret ettiler.

Uydu fotoğraflarında yer altındaki tesislerin yeryüzü bölümlerinde yeni bir giriş yolu açıldığı bu yol üzerinde buldozerlerin ve kamyonların bulunduğu görüldü. 

Ayrıca Amerikan sığınak delici bombaların açtığı kraterlerin üzerinde kazıcı ve vinçler saptandı. 

İsrail ABD bombardımanın ardından Fordo nükleer tesislerinin tünel girişlerini bombalamıştı. 29 Haziran Pazar günü elde edilen uydu fotoğraflarında söz konusu tünel girişlerinin kapanmış hali de görülebiliyor. 

Nükleer silah uzmanları, uydu fotoğraflarıyla ilgili yorumlarında Fordo’daki inşaat çalışmalarında bomba kraterlerinin doldurulmakta olduğunu, nükleer numuneler alındığını ve hasar tespit çalışmaları yapıldığını belirttiler.

Nükleer enerji alanındaki uzmanların yaygın kanaatine göre, İran’ın uranyum zenginleştirmede kaldığı yerden devam etmesi çok uzun sürmeyecek.

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Genel Müdürü Rafael Rossi, İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetine başlamasının aylar sonra başlayacağını bildirdi.

ABD Başkanı Donald Trump, B-2 uçaklarıyla yaptıkları bombardımanla İran’ın kilit uranyum zenginleştirme tesislerini yok ettiklerini öne sürmüştü.

Konudan bilgisi olan üç kaynak, CNN’e, ABD’nin İran’ın nükleer tesislerine saldırıları konusunda hazırlanan erken bir ABD istihbarat değerlendirmesi hakkında bilgi verdi.

Pentagon’un istihbarat kolu Savunma İstihbarat Ajansı tarafından yapılan değerlendirmeye göre, ABD’nin gerçekleştirdiği saldırılarla ilgili erken bulguların, İran’ın nükleer tesislerinin ana bileşenlerini yok etmediği, sadece işlevini aylarca ötelediği belirtildi.

Kaynaklar, İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stokunun yok edilmediğini ve santrifüjlerin büyük ölçüde “sağlam” olduğunu belirterek, “İstihbarat değerlendirmesi, ABD’nin bunları en fazla birkaç ay geriye götürdüğü yönünde.” ifadesini kullandı.

Beş sayfa olduğu belirtilen ön değerlendirme raporu konusunda New York Times’a konuşan kaynaklar, ABD’li yetkililerin iddia ettiği şekilde İran’ın nükleer tesislerinin yerle bir olmadığını, nükleer çalışmaları en fazla 6 ay geciktirebileceğini kaydetti.

Raporda, ABD’nin saldırılarından önce İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stokunun büyük bir kısmını daha korunaklı gizli nükleer tesislere taşımış olabileceği ifade edildi.

Anılan istihbarat değerlendirmesinin erken bulgular üzerine yapıldığı, yeni bilgiler geldikçe değişebileceği de not edildi.

Beyaz Saray’dan CNN’e yapılan açıklamada da, değerlendirmenin varlığını kabul etmekle birlikte buna katılmadıkları belirtildi.

Maxar adlı kuruluş tarafından servis edilen uydu fotoğraflarında İran’ın yeraltında bulunan Fordo uranyum zenginleştirme tesisi bölgesinde iki yere yoğunlaşmış 6 delik saptanabiliyor. Bu deliklerin etraflarında ise yer altından yer üstüne püsküren jeolojik malzeme renk farklılığıyla ayırt edilebiliyor.

Amerika İran’a saldırırken Tahran’ın güneyinde bulunan Fordo nükleer tesisine ABD’nin Missouri eyaletinden havalanan 7 B-2 bombardıman uçağı yönlendirdi. Bu uçaklara Doğu Akdeniz’den itibaren Amerikan savaş jetleri eşlik etti. B-2’ler bombalarını bıraktıktan sonra İran hava sahasından çıkıp ABD’deki üslerine geri döndüler. 

Yeraltındaki Fordo uranyum zenginleştirme tesisine B-2’lerden kısa adı MOB olan 14 Ağır Delici Mühimmat atıldı. Yaklaşık 14 ton ağırlığındaki bu dev bombalar 60 metre derinliğe kadar nüfuz edebiliyorlar. 

Fordo tesisinin ise yerin 80-90 metre altında olduğu tahmin ediliyor.   

GBU-57 A/B MOB bombalarının Fordo’ya nüfuz etme kapasitesindeki sorunun bir bombanın açtığı deliğe ikinci bir bombanın atılmasıyla çözüldüğü belirtiliyor. 

İsrail’in saldırılarıyla Fordo nükleer tesisi gündeme geldiğinde İran, bu uranyum zenginleştirme merkezinin boşaltıldığını bildirmişti. İran’ın bu açıklaması üzerine uydu fotoğrafları tarandığında yakın zamanda tesisin önünde kuyruğa girmiş kamyonların yer aldığı bu görüntü ortaya çıkmıştı. 

ABD’nin saldırısında ayrıca Hint Okyanusu’nda bulunan denizaltından atılan seyir füzeleriyle Natanz uranyum zenginleştirme tesisiyle İsfahan’daki nükleer araştırma merkezinin vurulduğu bildirildi.

ABD İran’a saldırısında 14’ü dev barınak derici olmak üzere 75 mühimmat kullandı.