O oyunlardan biri de God of War, fazla miktarda İskandinav mitolojisi içerir. Editörlerin bana hep tavsiye ettiği Neil Gaiman kitaplarındaki mitoloji de güzeldir. Gelelim buradaki kahramanlarımızdan biri olan Odin’e. İskandinav mitolojisinde Odin uçan atı Sleipnir ile avlanmaya gittiğinde çocuklar çizmelerinin içine havuç ve saman koyup şöminenin yanına asarlarmış, bu iyiliklerinin karşılığı olarak çocuklara onun da hediye ve şekerlemeler getirdiğine inanılırmış. Bir yerlerde gördüğümüz şömineye asılan çoraplar bu gelenekle değiş tokuş edilmiştir belki de.

Biz yeni hayaller, fikirler ve umutlarla yeni yılı beklerken dünyanın birçok yerinde insanlar, özellikle çocuklar benzer bir kahramandan gelecek hediyeleri, dileklerinin gerçekleşmesini heyecanla bekliyor. Noel Baba’ya ilham olan Aziz Nikolas memleketimizin en sıcak illerinden birinde yaşamış olduğundan hiçbir zaman kırmızı beyaz sevimli kıyafetlerini giymemiş olsa da çocukların dilekleri gerçekleşecektir. Hem maddi hem de manevî zenginlikle Patara’da dünyaya gelen Aziz Nikolas Likya’nın başka bir antik kenti olan Myra’da hayata gözlerini yummuştur.

Avrupa ve Latin Amerika ülkelerinde Santa Claus, Papa Noel gibi farklı isimlerle de anılır. Ölüm tarihi olan 6 Aralık’ta Hollanda’da çocuklara şekerleme ve hediyeler verilmesi geleneği Aziz Nikolas’ı konu alan Sinterklaas efsanesine dayanır. Öldükten sonra 6. yy’da türbesinin ünü epey yayılınca, bazı kaynaklarda Barili korsanlar diye geçen Barili denizciler tarafından kemiklerinin bir kısmı çalınıp İtalya’nın Bari kentine götürülmüştür. Bununla birlikte Bari önemli bir hac merkezi hâline gelmişken antik coğrafyanın mirası olan bir lahdin kalıntılarının da diğer antik eserler gibi topraklarından alınıp götürülmesi üzücü. İyi kalpli Nikola’nın anısına başka pek çok Avrupa şehrinde ve İstanbul’da kiliseler inşa edilmiştir. Ünü Hollandalı göçmenler tarafından Hollanda’ya ulaştığında Santa Claus’a dönüşmüş, popüler görüntüsüne, kostümüne ise bir çizerin Coca – Cola şirketi için hazırladığı çizimlerle ulaşmıştır.

Demre’de lahdinin bulunduğu kiliseyi arkeoloji ve tarihle ilgilenen herkesin görmesini tavsiye ederim. İyilik ve güzelliğinin yüzyıllar boyu unutulmadığı Aziz Nikolas’a hâlâ ne kadar saygı duyulduğuna da ona inanan ve dua eden kalabalık toplulukları görünce şahit olurlar. Ülkemizde en çok turist ağırlayan tarihi eserlerden biridir kilise. Umarım bu yıl Noel Baba Ren geyikleriyle kıtalar arası seferine çıkmışken sırtında çuvalıyla her inançtan her dinden çocuk için yeryüzüne sevgi ve barışı getirmeyi planlıyordur. Ne de olsa dünyadaki ilk demokratik meclisin kurulduğu yerde doğdu. Çocuklar gerçekten hayal edebilmeli ne istediğini. Hayal edebilmeli ki şiddetten uzak olsunlar. Yetişkinlere gelince iyilik diye nitelendirdikleri ufacık bir davranışın karşılığını görmediklerinde zorbalığa başvurmasalar bir kahramanın yeryüzüne inmesine gerek kalmayabilir. Öyleyse yediden yetmişe tüm dünyaya Mutlu Noeller!

İrem SEVAL

Noel Baba, mesajında elflerden oluşan ekibine ren geyiklerinin susuz kalmaması talimatı verdi ve köy sakinlerinin saat başı bir bardak su içmeleri gerektiğini hatırlattı. 

Temsili Noel Baba görevini yürüten kişi, kuzey kutbuna yakın mekanında Santa Claus efsanesinin söz konusu yerde canlandırılmaya başlanmasından beri ilk defa güneş çarpmasının tehlikeleri hakkında uyarı mesajları da vermeye başladı. 

Aynı zamanda Lapland olarak bilinen bölgede hava sıcaklıkları, tüm zamanların en yüksek temmuz ayını işaret ediyor.

Kuzey Finlandiya’da 23 Temmuz’da ortalama sıcaklıklar 30 dereceyi gösterdi. Hatta turistik Santa Claus köyündeki termometrenin 33 dereceyi gösterdiği de oldu.

Bölgede ocak-şubat aylarında hava sıcaklığı -40 derecenin de altına düşüyor.

Coca Cola firmasının reklam kampanyaları için ak saçlı, uzun beyaz sakallı göbekli ve kırmızı beyaz giysili ve şapkalı Noel Baba karakterini 1930lu yıllarda ortaya çıkarmasından sonra Finlandiya Lapland’ta Rovaniemi yakınlarında Santa Claus köyü kurulmuş ve inşa edilen evde aynı görünümde bir Santa Claus karakteri oluşturulmuştu.   

Burası artık Finlandiya’nın önemli bir turistik bölgesi. Rovaniemi yakınlarındaki bu mekanı her yıl özellikle kış aylarında ve tabii Noel’de çok sayıda turist ziyaret ediyor.  

Temsili Noel Baba’nın burada bir ekibi var. Ekibin en önemli meşguliyeti, çocuklardan giden mektuplar.

Noel Baba figürüne ilham veren Aziz Nikolaos’ın yüzü, kafatası üzerinde yapılan 3D modelleme ve detaylı anatomik çalışmalarla 1.700 yıl sonra yeniden oluşturuldu. Ortaya çıkan görüntünün beyaz sakallı azizin efsanelerdeki tasvirlere oldukça benzemesi dikkatlerden kaçmadı.

Mezarı, Antalya’nın Demre ilçesinde bulunan Aziz Nikolaos’ın ölümünün üzerinden yaklaşık 1.700 yıl geçti. Hediyeler dağıtma geleneğiyle bilinen Noel Baba, Milattan Sonra 4. yüzyılda Demre’de yaşayan ve ihtiyaç sahiplerine yardım etmesiyle tanınan Aziz Nikolaos’tan ilham alıyor. Aziz’in bu cömertliği, zamanla Sinterklaas ve Noel Baba gibi modern efsanelere dönüşerek farklı kültürlerde yeni yıl kutlamalarının simgesi hâline geldi.

Yapılan yeni bir çalışma ise Noel Baba mitine ilham veren Aziz Nikolaos’ın yüzünün gerçekte neye benzediğini gözler önüne serdi.

Bilim insanları, Aziz Nikolaos’ın kafatasından elde edilen verileri kullanarak onun beyaz sakallı suretini üç boyutlu olarak yeniden yarattı.

Çalışmanın başyazarı Cicero Moraes, 4. yüzyılda yaşamış azizin “istatistiksel projeksiyonlar” ve “sanatsal” yorumlara dayanarak geniş bir alın, ince dudaklar ve yuvarlak bir burunla tasvir edildiğini dile getirdi.

Moraes Pen News’e verdiği demeçte, piskoposun M.S. 343 yılında ölmüş olmasına rağmen, 3D görüntülerin yüzünün hem “güçlü” hem de “nazik” bir ifade taşıdığını ortaya koyduğunu söyledi.

Yeniçağ Gazetesi, Yılbaşına sayılı günler kala, yeni yıl kutlaması ve çam ağacı süsleme konularını inceledi.

“Türklerin yeniden doğuş bayramı olan ve Nardugan (Nartugan) denilen bayram 21 Aralık’ta başlıyor 21 Mart’ta Nevruz olarak tamamlanıyor. Çünkü 21 Mart ekinoksta (dönence) gece ve gündüz eşitleniyor. 21 Mart”ta bahar geliyor, doğa yeniden canlanıyor. İşte çam ağacı süslemelerinin önemi de buradan geliyor. Çünkü adına ”Hayatı Ağacı” deniyordu.

Türklerin Nardugan (yeniden doğuş) bayramı yüzyıllar sonra Hristiyanlar tarafından aparılarak 24 Aralık İsa’nın doğumu (Noel) olarak uyarlandı.

Oysa bu İsa’dan yüzyıllar öncesinden Orta Asya’da kutlanan bir Türk yeni yılı kutlama bayramıydı.

Hristiyanların simgesi Noel Baba olarak bilinen hikâyeleri de yine bir Türk geleneğinden aparıldı

Çünkü Noel Baba denilen kişinin yaşadığı iddia edilen yıllardan yüzyıllar öncesinde Orta Asya’da ”Ayaz Ata” ve ”Kar kız” hikâyesi vardı.

Ayaz Ata Türk Mitolojisine göre kışın soğukta ortaya çıkan, kimsesizlere ve açlara yardım eden, garipleri sevindiren bir efsaneydi.

Dünyanın tanınmış Sümerologlarından Muazzez İlmiye Çığ da çam ağacı süslemelerinin Hristiyanlıktan yüzlerce yıl önce Türk geleneklerinde olduğunu defalarca açıklamıştı…

Türklerin, tek Tanrılı dinlere girmesinden önceki inançlarına göre, yeryüzünün tam ortasında bir ”akçam ağacı” bulunuyor. Buna ‘hayat ağacı’ deniliyor.

Bu ağacı, motif olarak bizim bütün halı, kilim ve işlemelerimizde görebiliyoruz.

Türklerde güneşin çok önemli olduğu biliniyor. İnançlarına göre gecelerin kısalıp gündüzlerin uzamaya başladığı 21 Aralık’ta gece-gündüzle savaşıyor. Uzun bir savaştan sonra gün geceyi yenerek zafer kazanıyor.

İşte bu güneşin zaferini, yeniden doğuşu, Türkler büyük şenliklerle ‘akçam ağacı’ altında kutlanıyor.

Güneşin yeniden doğuşu, bir ”yeni doğum” olarak algılanıyor.

(Nar=güneş, Tugan, dugan=doğan) Yani anlamı Doğan güneş. Türkler o dönem Güneşi geri verdi diye Tanrı Ülgen’e dualar ediyorlar. Duaları Tanrıya gitsin diye ağacın altına hediyeler koyuyorlar, dallarına bantlar bağlayarak o yıl için dilekler diliyorlar Tanrıdan.

Bu bayram için, evler temizleniyor. Güzel giysiler giyiliyor. Ağacın etrafında şarkılar söyleyip oyunlar oynuyorlar. Yaşlılar, büyük babalar, nineler ziyaret ediliyor, aileler bir araya gelerek birlikte yiyip içiyorlar.

‘ÇAM AĞACI SÜSLEMEK BİR TÜRK GELENEĞİ’

Ünlü Sümerolog Muazzez İlmiye Çığ da çam ağacı süslemelerinin Hıristiyanlıktan yüzlerce yıl önce Türk geleneklerinde olduğunu her seferinde vurguladı.

Çığ açıklamasında, “Gündüzün geceyi yendiği 21 Aralık’taki bayram Nar-Dugan, Orta Asya Türklerindendir.

Kutsal akçamdan aldıkları dala kurdeleliler dileklerini, isteklerini, yeni yıldan beklentilerini yazarlar.

İznik’te 325 yılında toplanan ilk evrensel Hıristiyan konseyi, Anadolu’daki çam ağacını alarak bugünkü kutlamalara getiriyor.

Oysa Akçam eski Türkler’de dünyanın merkezindeki kutsal yaşam ağacıdır. Anadolu halı ve kilim desenlerinde vardır.

Nardugan’da insanlar evlerini temizler, en iyi elbiselerini giyerdi. Ağacın etrafında dans edip şarkı söylerler, yaşlılar ziyaret edildi.

Aileler bir arada olur, özel yemekler yenirdi.

​İnsanlığın koruyucusu Ülgen (Orta Asya’daki Türk inanışına göre Ülgen İyilik Tanrısıdır), uzun sakallı ve pelerinliydi.

İznik konsülü tarafından bugünkü Noel inancına çevrilmiştir.

İsa’nın yaşadığı topraklarda çam ağacı yetişmez.

Türklerin Avrupa’ya geçişi ile Hıristiyanlar tarafından alınmıştır.

Sonbaharda doğan İsa’nın doğumu için 25 Aralık tarihi birkaç asır sonra seçilmiştir” ifadelerini kullandı.

NOEL BABA DEĞİL, ”AYAZ ATA”

Ayaz Ata, Türk, Altay ve Orta Asya mitolojilerinde, özellikle Kazak ve Kırgız Türkleri’nde ve Türkmenlerde Soğuk Hanı olarak tanımlanmaktadır.

Mitolojilere göre kışın soğukta ortaya çıkan, kimsesizlere ve açlara yardım eden bir kahramandı…

Ayaz Ata ve Kar Kız…

Özbeklerde Ayoz Bobo,

Kırgızlarda Ayaz Ata

Kazaklarda Ayaz Ata

Azerbaycan Türklerinde Şahta Baba,

Tatarlarda Qış Babay,

Başkurtlarda Kış Babası olarak bilinir ve ‘Kar Kızı’ adında bir de kızı veya torunu vardır.

Nar Tugan güneşin doğum kutlamaları da İsa’nın doğum kutlamalarına Noel’e dönüşmüştür.

Noel kelimesi de Noio (yeni) ve Helios (güneş) kelimelerinden oluşmuştur.

Yani Nar Tugan’la özdeşdir

Ülgen’in yerini, aynı onun gibi uzun kaftan, kürk başlı, kırmızı kuşak ve çizme giyen Pere Noel / Santa Klaus almıştır.

Oysa Orta Asya’daki Türk inanışına göre Ülgen İyilik Tanrısıdır.”

Yeniiçağ

Diyanet TV’de yayınlanan “Diyanet’e Soralım” programında, Din İşleri Yüksek Kurulu Uzmanı Fatih Mehmet Aydın, pasta üreticisi bir izleyicinin programının sunucusu tarafından aktarılan, “Çam ağaçlı, Noel Babalı pasta siparişleri geliyor. Yapsam mı yapmasam mı bilemedim. Bu Cuma 12 tane siparişim var. İptal mi etsem?” sorusuna yanıt verdi.

İslam’ın yasakladığı bir şeye destek olmak, alet olmak caiz olmaz” diyen Aydın, ”Hristiyanlar kendi bayramlarını kutlayabilir. Onlardan nereden tedarik ederse etsinler ama bir müslüman onların Noellerine yardımcı olacak şekilde hareket etmemeli ve rızkını başka yerlerden aramalı. Yoksa pasta yapmakta bir sakınca olmaz. Ama bunu Noel için ve Noel’in figürleriyle, ifadeleriyle yapmak İslam’a yakışır, yaraşır birşey değildir” ifadelerini kullandı.