Donald Trump, Nobel Barış Ödülü’ne aday gösterilmiş, 7 çatışmayı bitirdiğini iddia etmişti. Trump, “Arkadaşlarım bu ödülü hakettiğimi söylüyorlar,” demişti. Trump 2025 Şubat ayında da açık açık ödülü hakettiğini öne sürmüştü. ABD Başkanı’nın bu sözleri Norveç ödül komitesine baskı olarak algılanmıştı. 

Trump’ın Nobel Barış ödülü beklentisini ortaya koyması Noveç siyasetinde  tedirginlik yaratmış, Trump’ın ödül alamayacağından emin Norveçli siyasetçiler ABD Başkanı’nın olası hiddetine karşı “Hazırlıklı olmalıyız,” mesajları vermişlerdi. 

Ödülün açıklanması üzerine haber ABD’nin önde gelen uluslararası yayın organlarından Newsweek dergisinin internet sayfasında “Trump Nobel Barış Ödülü’nü kaybetti” diye duyuruldu.

Norveç ödül komitesinin kararı tam da Trump/ABD-Maduro/Venezuela ilişkilerinin en gergin olduğu sırada açıklandı. Komite, ABD donanma gemilerinin Venezuela açıklarında bu ülkeye kısmi abluka uyguladıkları bir dönemde Venezuela Devlet Başkanı Maduro’nun en güçlü rakibine Nobel’in en prestijli ödülünü verdi. 

ABD yönetimi Venezuela Cumhurbaşkanı Nicolas Maduro’nun başına 50 milyon dolar ödül koymuştu.

Nobel Barış Ödülü Komitesi, Venezuela mulahefet lideri Maria Corina Machado’nun “Venezuela halkının demokratik haklarını savunmak için yorulmak bilmez çabaları” ve “diktatörlükten demokrasiye adil ve barışçıl bir geçiş sağlamak için verdiği mücadele” nedeniyle ödüllendirildiğini duyurdu.

Venezuela’da Maduro yönetiminin Cumhurbaşkanlığı adaylığını yasakladığı Maria Corina Machado, geçen yıldan bu yana tutuklanmamak, hatta kendi yorumuyla hayatı için saklanıyor. 

Nitekim 58 yaşındaki endüstri mühendisi Bayan Machado, Venezuela’da geçen yıl yapılan seçimlerin ardından ABD’de yayımlanan Wall Street Journal gazetesine yazdığı mektupta “Bunu saklanarak yazıyorum. Nicolás Maduro’nun önderlik ettiği diktatörlükten dolayı kendi hayatım, özgürlüğüm ve vatandaşlarımın özgürlüğü için endişeleniyorum,” demişti. 

Yazarın oğlu Alvaro Vargas Llosa, X sosyal medya platformunda yaptığı açıklamada, babasının Lima’daki evinde hayatını kaybettiğini belirtti.

Vargas Llosa, babasının ölümüne ilişkin şu ifadeleri kullandı:

“Bu kayıp, ailesini, arkadaşlarını ve dünya çapındaki okuyucularını derinden etkileyecektir. Ancak, onun uzun, çok yönlü ve verimli bir yaşam sürdüğünü ve geride onu yaşatacak bir eser bıraktığını bilmenin tesellisini bulmalarını umuyoruz. Önümüzdeki saatler ve günlerde, onun talimatlarına uygun hareket edeceğiz. Herhangi bir kamuya açık tören düzenlenmeyecek.”

Llosa, yazarın isteği doğrultusunda babasının naaşının yakılacağını duyurdu.

Vargas Llosa

Perulu yazar, gazeteci ve siyasetçi Mario Vargas Llosa, 20. yüzyıl Latin Amerika edebiyatının en önemli figürlerinden biri olarak kabul ediliyor.

1936 yılında Peru’nun Arequipa kentinde doğan ve gerçek adı Jorge Mario Pedro Vargas Llosa olan yazar, 2010 yılında Nobel Edebiyat Ödülü’nü kazandı.

Latin Amerika’da özellikle 1960’larda başlayan “Latin Amerika Boom” hareketinin önemli temsilcilerinden olan Vargas Llosa, romanlarında genellikle Peru’nun politik, sosyal ve kültürel yapısını işledi.

Vargas Llosa’nın eserleri sadece Latin Amerika’da değil, tüm dünyada çok sayıda dile çevrildi ve İspanyolca yazmasına rağmen Avrupa’daki entelektüel çevrelerde de büyük bir etki oluşturdu.

Yazarın öne çıkan eserleri arasında Kent ve Köpekler (La Ciudad y los perros), Yeşil Ev (La casa verde), Kıyamet Savaşı (La guerra del fin del mundo), Yaramaz Kızın Öyküsü (Travesuras de la niña) ve Kelt Rüyası (El sueño del celta) yer alıyor.

2023 Nobel Edebiyat Ödülü’nü “yenilikçi oyunları ve nesirleri” dolayısıyla Norveçli yazar Jon Fosse kazandı.

Akademi’nin açıklamasında, yazarın “dile getirilemeyeni dile getiren yenilikçi oyunları ve yazıları” ödülün verilme gerekçesi olarak gösterildi.

JON FOSSE KİMDİR?

29 Eylül 1959 yılında Norveç’te dünyaya gelen Jon Olav Fosse’ nin “Melankoli”, “Sabahtan Akşama” ve “Üçleme” gibi eserleri var.

’’Karşı düşünceye saygı göstermek, bütün kötülüklerine karşın dünyanın yaşanacak bir yer haline gelmesine katkı yapar’’
De Gaulle

Gerçeği ancak özgür bir ruha sahip olanlar arar, bulur ve korurlar.
İnsan; tanımlanması kolay olmasa da, özgürlüğe mahkûm bir varlıktır. Onurlu bir yük saydığı özgürlüğü, bedeli ne olursa olsun, her koşulda yaşamı boyunca umuzlarında yüksünmeden taşımalıdır.
Bunu yapabilen insan;’’ ne ise o olan bir varlık değil, ne değilse o olabilen bir varlıktır’’ Önce kendine, sonra da diğer insanlara karşı sorumludur.
İnsanın evrendeki yeri ve amacı, yüceliği ve eşsiz olmasıdır.
Ve hiçbir şey bu gerçeği değiştiremez.
Yukarıdaki satırlar varoluş felsefesini kurucusu Jean Paul Sartre’ye aittir.
Var olan önce insandır. Kendini bilgilendirir, donatır ve yeniden inşa eder. Var olma nedenlerini arar ve kendine yeni anlamlar yaratır.

Büyük bir felsefeyi iki paragrafta özetlemek elbette haddim değil!

Tarih 22 Ekim 1964…

Nobel Edebiyat Ödülü’ne ’’Sözcükler (Les Mots)’’ adlı eseriyle Jean Paul Sartre layık görülür. Ve Sartre Nobel Ödülünü ilk reddeden yazar unvanını alır.
Çünkü Sartre;
– Vietnam Savaşı’nda meydana gelen katliamları sorgulamak üzere kurulan
Russell Mahkemesi’nin başkanıdır.
– Bir Fransız olarak, Fransa’nın Cezayir’de yürüttüğü emperyalist savaşın tamamen
karşısındadır.
– İnsan hakları, demokrasi ve aydınlanma düşüncesinin yeterince
oluşturulamadığını düşünmektedir.
– Eserleri ile halktan yeterli ödülü aldığını, Nobel’in kendisini aşağıya çekeceğine
inanmaktadır.
– Jüri çok yetersizdir. Ve bu ödülün şöhrete ihtiyacı olanlar için olduğu fikrindedir.
– Ve nihayet karşı olduğu kapitalist sistemin vereceği tüm resmi ödüllerin
filozof yanına ve özgürlükçü tavrına zarar vereceğini bilmektedir.
Yazının başlangıcındaki De Gaulle ait söz, Jean Paul Sartre için söylenmiştir.
De Gaulle Fransa için büyük devlet adamıdır.
Ve Sartre, o yıllarda ne kadar Fransa ise, insan ve özgürlük adına düşünceleri nedeniyle bugün de o kadar dünya’dır.

’’ Bir ülkenin insanları, bir ülkenin toprağından daha kutsaldır’’ diyerek insanı önceleyen ve ilki 1973’te, diğeri 2002’de yaratıcı edebiyat çalışmaları ve dünyayı kavrayan sorumlu aydın tavrı nedeniyle Nobel’e aday gösterilen kişi de Yaşar Kemal’dir.

Sabahattin Eyüboğlu’nun dizelerindeki gibi o;
Geceleri ağartan insandır…
Türkün en Kürdü, Kürdün en Türküdür.
İnanıyorum ki, ödül verilseydi, dünya ikici kez bir ödül reddine daha tanık olabilirdi.
Çünkü Dünya, Jean Paul Sartre’den sonra asla daha iyi olamadı!
Sartre ne kadar Fransa, ne kadar Dünya ise;
Yaşar Kemal de o kadar Türkiye ve Dünya’dır…

Saygı sevgi ve inançla,

Kemal YALNIZ/İktisatçı

Kemal YALNIZ/kentekrani

Youtube Abone Olmak İçin Tıklayınız

www.kentekrani.com 23 Ekim 2022

Ödülün, yazarın edebiyatta ‘kişisel hafızanın köklerini, yabancılaşmalarını ve kolektif kısıtlamalarını ortaya çıkardığı cesaret ve umursamaz keskinlik için’ verildiği açıklandı.

İsveç Akademisi tarafından Nobel edebiyat ödülü sahibine 10 milyon İsveç Kronu (914 bin 704 dolar) verilecek.

Annie Ernaux, 1 Eylül 1940’ta Lillebonne’da, işçi sınıfına mensup bir ailede doğdu.

Çocukluğunu Normandiya’da geçirdi. Edebiyat öğrenimi gördü ve uzun yıllar boyunca edebiyat öğretmenliği yaptı.

Kişisel deneyimle toplumsal tarihi birleştiren unsurları daha ilk romanı Armoires vides’le (Boş Dolaplar) ortaya koydu. Sınıf atlama, evlilik, kadın özgürlüğü, cinselllik, kürtaj, hastalık, yaşlılık ve ölüm gibi meseleleri kendi deneyimleri üzerinden aktarırken, arka planda daima toplumsal yaşam ve onu oluşturan kültürel, siyasi, tarihi olaylara yer vererek, “toplumsal bellek” yazını olarak nitelenebilecek eserlere imza attı. Başta Renaudot Ödülü olmak üzere birçok ödüle değer görüldü.