Haaretz gazetesinde yayımlanan haberde, Netanyahu’nun başarısızlığının sadece 7 Ekim olaylarıyla değil İsrail’in bu olayların yansımaları sonucu ödeyeceği ağır ekonomik bedelle ölçüleceği ifade edildi.

Haberde, “Netanyahu’nun siyasi hayatı boyunca çizmeye çalıştığı imajın 7 Ekim’le birlikte silindiği, o gün (7 Ekim 2023) onun sorumluluğunda yaşananların bir yenilgi olduğu” belirtildi.

Haaretz’in haberinde, “İsraillilerin, 7 Ekim’den bu yana ülke tarihinin güvenlik bakımından en tehlikeli dönemlerinden birini, hatta son 2 neslin gördüğü en kötü dönemi yaşadığı” ifade edildi.

Savunma Bakanlığının benzeri görülmemiş bütçesi, vergi artışları, kamu hizmetlerinde kesintiler ve artan kamu borçlarının, uzun yıllar boyunca ekonomi ve yaşam standartları üzerinde olumsuz etkileri olacağı vurgulanan haberde, “Tarih, Netanyahu’yu ülke tarihinin en kötü başbakanı olarak yazacak.” ifadesi kullanıldı.

Trump’ın Bölgesel Yol Haritasına Tel Aviv Sabotajı

ABD ile İran arasında diplomatik kanalları yeniden canlandırmayı ve bölgede geniş çaplı bir ateşkesi kurumsallaştırmayı amaçlayan tarihi zirve, son anda rafa kaldırıldı. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in İsviçre’ye yapacağı planlı diplomatik ziyaretin ertelendiğinin duyurulmasıyla birlikte, kalıcı barış umutları bir kez daha belirsizliğe gömüldü. Washington kaynakları, bu ertelemenin arkasındaki ana etkenin, Trump yönetiminin çizdiği uzlaşı vizyonunu görmezden gelerek Lübnan’daki saldırganlığını tırmandıran Netanyahu hükümeti olduğunu belirtiyor. Trump’ın diplomatik prestijini yatırdığı bu stratejik süreç, Tel Aviv’den gelen askeri hamlelerle adeta çıkmaza girdi.

Trump Anlaştı; Netenyahu Anlaşmayı Yok Saydı

Washington ve Tahran yönetimleri arasında yürütülen diplomatik temaslarda, ABD’nin İran’a yönelik deniz ablukasını kaldırması karşılığında çatışmaların durdurulması yönünde kritik bir mutabakata varılmıştı. Bu gizli diplomatik anlaşmanın en temel ve hassas maddelerinden birini ise İsrail’in Lübnan topraklarına yönelik askeri operasyonlarını tamamen durdurması şartı oluşturmuştu.

Ancak bölgesel barışın önünü açacak bu şartın varlığına rağmen, Netanyahu hükümeti Lübnan’a yönelik bombardımanlarını ısrarla sürdürmüştü. İsrail ordusunun Lübnan’ın güneyine gerçekleştirdiği son hava saldırılarında en az 18 sivil hayatını kaybetmiş, bölgedeki çatışmalarda 4 İsrail askeri de öldürülmüştü. Netanyahu’nun bu uzlaşmaz ve saldırgan tutumu, masadaki tüm diplomatik kazanımları dinamitlemiş ve ABD-İran arasındaki güven zeminini bütünüyle ortadan kaldırmıştı.

Diplomatik Krizin Derinleşen ABD’nin İran’a yönelik deniz ablukasını kaldırma hamlesinin hemen ertesi gününde yaşanan bu diplomatik kırılma, uluslararası piyasalarda ve jeopolitik dengelerde yeni bir çalkantıya yol açtı. İptal kararının ardından, Hürmüz Boğazı üzerindeki ticari gemi trafiğinde kısmi bir canlanma gözlense de, kalıcı bir anlaşmanın zemin kaybetmesi petrol fiyatlarındaki istikrarsızlığı ve bölgesel risk primini yeniden tırmandırdı.

Netanyahu Trump’a İç Politikada da Sorun Oldu

Siyasi analistler, Netanyahu’nun Trump’ın iç ve dış siyaset dengelerini zor durumda bıraktığına dikkat çekiyor. Washington, müttefiki İsrail’i kontrol edemeyen bir pozisyona düşerken; ABD içinde yapılan son kamuoyu yoklamalarında Amerikalıların %65’inin Trump’ın İran politikasını reddettiğini ortaya koydu. İran’la ilgili şaşalı iç politika demeçlarına rağmen Trum’ın düşük genel kabul oranı (%37) yerinden kıpırdamadı.                              
Tahran yönetimi, Lübnan sahasındaki saldırılar durdurulmadığı sürece masaya oturmayacağını net bir dille ortaya koydu. Trump yönetiminin, kendi yol haritasını açıkça baltalayan Netanyahu hükümetine karşı önümüzdeki günlerde nasıl bir tavır takınacağı ise uluslararası kamuoyunda merakla bekleniyor.

Vaatler Boşa Çıktı: İsrail Halkı ve Muhalefet Ayakta      

Haber ajanslarına ve İsrail yerel basınına yansıyan ayrıntılar, ülkede Netanyahu’ya karşı biriken öfkenin boyutunu gözler önüne seriyor. İsrail kamuoyu ve siyasi liderler, söz konusu  anlaşmayı ülke tarihinin “en büyük dış politika ve güvenlik felaketlerinden biri” olarak nitelendiriyor.                               

Halktaki temel öfke kaynağı, Netanyahu’nun ABD Başkanı Donald Trump’ı uzun soluklu bir savaşa çekebileceğini zannetmesi ve buna karşılık Trump’ın savaş iştahını tamamen yanlış hesaplamış olmasıdır. İsrailliler, hükümetin bölgedeki diğer büyük aktörler tarafından tamamen devre dışı bırakıldığını ve masada yalnız kaldığını görerek adeta bir uyanış yaşıyor.

Ehud Barak (Eski Başbakan): Netanyahu’nun en sert rakiplerinden biri olan Barak, devlet televizyonuna verdiği demeçte halkın duygularına tercüman oldu: “İsrail, Netanyahu’nun kibiri, körlüğü ve Donald Trump’a oynamaya çalıştığı manipülasyonların bedelini ödüyor. Günün sonunda İran daha da güçlendi, İsrail ise zayıfladı. Bu stratejik başarısızlığın tek sorumlusu Netanyahu’dur, tamamen çökmüştür”.                                          
Yair Lapid (Muhalefet Lideri): Önümüzdeki seçimlerde Netanyahu’ya rakip olması beklenen Lapid, sosyal medya üzerinden ateş püskürerek, bu anlaşmanın tamamen Netanyahu’nun hanesine yazılan tarihi bir utanç olduğunu ve bu hasarı ancak kendilerinin düzeltebileceğini belirtti. Yair Golan (Demokratlar Partisi Lideri ve Eski General): Anlaşmanın içeriğine tepki gösteren Golan, “Trump, Ayetullah rejimine milyarlarca dolar akıtan, nükleer altyapıyı ve balistik füze tehdidini aynen koruyan bir anlaşmaya imza attı. Tahran’daki katil rejime adeta can simidi atıldı” sözleriyle hükümetin çaresizliğini eleştirdi.

Netanyahu’nun Vaadleri Boş çıktı                                                   
Netanyahu ve ABD yönetimi, İran’ın nükleer hedeflerini ve balistik füze programını tamamen yok etmek amacıyla 28 Şubat tarihinde büyük bir savaş başlatmışlardı. Başbakan Netanyahu, askeri harekatın ilk günlerinde Tahran rejimini tamamen çökerteceğine ve tehdidi kökten bitireceğine dair halkına büyük sözler vermişti. Ancak aradan geçen yaklaşık dört aylık yoğun hava bombardımanına rağmen İran, bu yıpratıcı sürece direnç göstermeyi başarmıştı. Tahran’ın bölgedeki vekil güç ağları hayatta kalmış ve İsrail topraklarına füze göndermeye devam etmişti. Sonuç olarak Netanyahu’nun askeri ve siyasi planları hedeflenen başarıya ulaşamamış, İsrail askeri olarak savaştan istediğini alamadan müttefiki ABD tarafından masada yalnız bırakılmıştı.

Lübnan Çıkmazı ve Ekonomik Endişeler                                         
Savaşın ilk haftasında Hizbullah’ın roket saldırıları üzerine Güney Lübnan’ı işgal eden İsrail, şimdi büyük bir batağa saplanmış durumda. Trump, anlaşma sürecini tehlikeye attığı gerekçesiyle İsrail’in Beyrut’a yönelik saldırılarına büyük öfke duymuş ve operasyonları sınırlandırmıştı. Savunma Bakanı İsrail Katz ordunun Lübnan’da kalacağını iddia etse de, ABD-İran anlaşması İsrail’in hareket alanını neredeyse tamamen kısıtladı.                                                                       “

İran’a Milyarlarca Dolar Akacak” Korkusu                                                 
İsrailli analistler ve askeri uzmanlar, varılan geçici anlaşma kapsamında İran’ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılacak olmasından ve yaptırımların kademeli olarak kaldırılmasından ciddi endişe duyuyor. Bu durumun, İran’a milyarlarca dolarlık bir nakit akışı sağlayacağı ve İsrail’e karşı askeri gücünü daha da tahkim edeceği belirtiliyor.                                                

İsrail’in Lübnan ve İran’a yönelik gerçekleştirdiği son askeri saldırılar, bir dönem adeta tek bir lider gibi hareket eden Donald Trump ve Benjamin Netanyahu’nun artık aynı sayfada olmadığını gözler önüne serdi. Trump’ın doğrudan yaptığı uyarılara rağmen İsrail’in Beyrut’u bombalaması ve İran’daki hassas tesisleri hedef alması, iki müttefik arasındaki derin vizyon ayrılığını ve liderlerin kişisel siyasi çıkarlarının nasıl ters düştüğünü açıkça ortaya koyuyor.

Hedefler Çatışıyor:Hızlı Bir Zafer mi, Yoksa Sonu Gelmeyen Bir Savaş mı?

İki lider arasındaki görüş ayrılıklarının temelinde, savaşın kapsamı ve süresi konusundaki stratejik hesaplar yatıyor.

Trump’ın Arayışı: Yaklaşan Kongre seçimleri öncesinde iç politikada baskı altında olan Donald Trump, popüler olmayan bu savaşı bir an önce sona erdirmeyi hedefliyor. Trump, tıpkı daha önce Venezuela’da elde ettiği türden “hızlı ve net bir zafer” peşinde koşuyor. Küresel piyasalarda tırmanan petrol ve akaryakıt fiyatlarını düşürebilmek adına Hürmüz Boğazı’nın yeniden güvenli ticarete açılmasını isteyen Trump, bu doğrultuda Tahran yönetimiyle perde arkasında yüksek bahisli müzakereler yürütüyor. İran ise masada kalmak için Lübnan’da tam bir ateşkes şartını koşuyor.

Netanyahu’nun Planı: Diğer taraftan İsrail Başbakanı Netanyahu, çatışma ne kadar uzarsa uzasın İran’ı ve bölgedeki müttefiklerini (Hamas ve Hizbullah) tamamen diz çöktürmeden masaya oturmak istemiyor. Kendi ülkesinde 7 Ekim saldırılarını engelleyemediği için yoğun eleştirilerin hedefi olan Netanyahu, seçmenlerine kesin bir askeri zafer kanıtlamak zorunda hissediyor. Trump’ın “Beyrut’u vurma!” yönündeki kamuoyuna açık uyarılarını kulak ardı eden Netanyahu, iç siyasi geleceğini bu savaşın mutlak galibiyetine bağlamış durumda.

“Tatsız” Geçen Son Telefon Görüşmesi 

Söz konusu gerilim geçtiğimiz günlerde liderlerin telefon görüşmesinde de ayyuka çıktı. Trump, Netanyahu ile yaptığı sert telefon görüşmesinde İsrail liderine “çılgın” dediğini ve ağır ifadeler (küfürler) kullandığını bizzat itiraf etti. Trump, İsrail’in Hizbullah’a yönelik fütursuz saldırılarının, kendisinin İran ile yürüttüğü barış ve ateşkes müzakerelerini sabote etmesinden büyük rahatsızlık duyduğunu gizlemiyor.

Omuz Omuza Başlayan “Kardeşlik” Nasıl Bu Noktaya Geldi?

Geçmişe bakıldığında, iki liderin bugünkü kavgalı tablosu çok daha şaşırtıcı bir hal alıyor; zira ikili, yakın döneme kadar Orta Doğu tarihinin en organize ortaklıklarından birine imza atmışlardı.

Birlikte Yola Çıkmışlardı: 28 Şubat’ta ABD ve İsrail orduları İran’a yönelik ortak hava harekatını başlattığında, Trump ve Netanyahu kameralar karşısına omuz omuza geçmişlerdi.

Hedefleri Ortak İlan Etmişlerdi: Operasyonun ilk dalgasında Netanyahu, hedeflerinin İran’ın askeri kapasitesini felç etmek, nükleer ve balistik füze programlarını tamamen yok etmek ve Tahran’daki rejimi devirmek olduğunu haykırmıştı.

Trump Rejimi Hedef Almıştı: Trump ise açılış bombardımanlarının hemen ardından İran’ın dini liderinin öldürüldüğünü duyurmuş ve İran halkına “ülkenizi geri alın” çağrısı yaparak Netanyahu’nun rejim değişikliği vizyonuna açıkça destek vermişti.

İlk Çatlak Gaz Sahasında Yaşanmıştı: Ancak bu büyüleyici uyum uzun sürmemişti. Mart ayında, yani harekatın henüz üçüncü haftasında Netanyahu, Trump’ın doğrudan “Yapma!” talimatına rağmen İran’ın kritik bir doğalgaz sahasını vurmuştu. Bu hamle İran’ın Körfez’deki enerji altyapısına misilleme yapmasına yol açmış ve Trump’ı adeta çileden çıkarmıştı.

Diplomatik Kulisler: İttifak Tamamen Kopar mı?

Yaşanan bu ağır üsluplu tartışmalara ve stratejik çatlaklara rağmen, uzmanlar iki ülke arasındaki köklü stratejik ortaklığın tamamen kopmasını beklemiyor.

İsrail tarafındaki diplomatik kaynaklar, ABD’nin en önemli müttefikiyle ilişkileri yönetirken “Washington’a boyun eğiyor gibi görünmekten” kaçınmaya çalıştıklarını belirtiyor. İsrailli yetkililer, uğradıkları saldırılara hızlı yanıt vermemenin Netanyahu’yu iç politikada çok zayıf bir duruma düşüreceği argümanıyla kendilerini savunuyorlar. Netanyahu ise kamuoyu önünde Trump ile aralarında bir sorun varmış gibi görünmesini istemiyor ve gerilimi hafifletmeye çalışan açıklamalar yapıyor.

Trump’ın Gözü Kara Ama Netanyahu Çizgiyi İyi Biliyor

İsrail’deki Bar-Ilan ve Reichman üniversitelerinden ABD-İsrail ilişkileri uzmanı Eytan Gilboa, Trump’ın geçmişte de en yakın müttefikleri dahil olmak üzere diğer devlet başkanlarıyla bu tür sert ve halka açık tartışmalar yaşadığına dikkat çekiyor. Gilboa, bu son kavganın iki ülke arasındaki tarihi ittifakı ciddi şekilde tehdit etmeyeceğini, zira Netanyahu’nun da ipi kopma noktasına getirmemek için çizgiyi nerede çekeceğini gayet iyi bildiğini vurguluyor.

Batı Kudüs’te bulunan Hadassah Hastanesi İç Hastalıklar Bölümü Direktörü Prof. Alon Hershko tarafından evinde muayene edilen Netanyahu’nun 3 gün istirahat edeceği aktarıldı.

Uluslararası Ceza Mahkemesi, Gazze’de savaş suçu işledikleri suçlamasıyla İsrail Başbakanı Netanyahu ve eski Savunma Bakanı Galant hakkında yakalama emri çıkardı.

Mahkeme, Netanyahu ve Gallant’ın suç işledikleri için yeteri kadar delil olduğunu belirtirken, İsrail devletinin mahkemenin yetkisinin kabul edip etmemesinin önemli olmadığını vurguladı.

Sivil halka saldırılar planlamakla suçlanan Netanyahu ve Gallant’ın, Gazze’deki halkı bilinçli olarak aç bıraktığı, bunun da bir savaş suçu olduğun ifade edildi.

Mahkeme, Hamas liderlerinden Al-Masri hakkında da yakalama emri çıkardı.

Uluslararası Ceza Mahkemesi, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin hakkında yakalama kararı çıkarmış ve bu kararın ömür boyu geçerli olduğunu belirtmişti.

İsrail’in Avrupa’daki önde gelen müttefiklerinden Fransa’dan, Uluslararası Ceza Mahkemesi Başsavcısı’nın İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ve Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında talep ettiği tutuklama kararını destekler nitelikte bir açıklama geldi.

Söz konusu destek, Hamas’ın üç lideriyle ilgili tutuklama talebini de kapsıyor.

İsrail hükümeti ciddi anlamda kendisini uluslararası yalnızlaşmaya götürecek söz konusu yargısal gelişmeyi ve müttefiklerinin destek dozunu kontrol etmeye çalışıyor.

Fransa Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Başsavcısı’nın İsrail konusunda sunduğu delillerin Ön Yargılama Dairesi tarafından inceleneceği belirtildi. Açıklamada tutuklama izninin verilip verilmeyeceğinin üç yargıçlı kurulun yetkisinde olduğu hatırlatıldı. Fransa Dışişleri Bakanlığının açıklamasında, “Fransa Uluslararası Ceza Mahkemesi’ni, bu mahkemenin bağımsızlığını ve cezasızlıkla mücadeleyi her durumda desteklemektedir” denildi.

Paris ayrıca, uluslararası yasalara sıkı sıkıya bağlı kalmanın gerekliliğine işaret etti. Açıklamada, “Gazze Şeridi’ndeki kabul edilemez düzeydeki sivil kayıplar ve insani erişim eksikliği konusunda aylardır uyarıda bulunduk” denildi.

Fransa’nın yanısıra Belçika ve Slovenya da başsavcının tutuklama talebinin ardından Uluslararası Ceza Mahkemesini destekleyen ve İsrail’i işaret eden açıklamalar yaptılar.

Bu gelişmeler üzerine İsrail Hükümeti, Dışişleri Bakanı İsrail Katz’ı Fransa’ya gönderdi. Katz’ın Fransa’da UCM Başsavcılığı’nın son girişimi konusunda temaslar yapacağı belirtiliyor.

İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, ABD Başkanı Joe Biden’ın Gazze’de Refah’a kara operasyonu yapmaları halinde İsrail’e silah ve mühimmat sevkiyatını durduracaklarını söylemesine karşılık “gerekirse tırnaklarımızla savaşırız” açıklamasını yaptı.

Netanyahu, videodan yaptığı açıklamada gerekirse yalnız kalacaklarını belirterek şöyle konuştu: “Gerekiyorsa tırnaklarımızla savaşırız ama elimizde tırnaklarımızdan çok daha fazlası var ve bu ruh gücüyle, Tanrı’nın yardımıyla birlikte zafere ulaşacağız.”

İsrail Başbakanı, bağımsızlıktan sonra 1948’deki savaşı hatırlatarak, o savaşta silahları olmadığını ambargo altında bulunduklarını buna rağmen birden fazla kesime karşı zafer kazandıklarını anlattı.

Benjamin Netanyahu, ABD Başkanı’na karşı bu imalı söylemi dile getirdikten sonra bir ABD televizyonuna verdiği demeçte Biden’la zaman zaman anlaşmazlığa düştüğü konular olduğunu ancak Gazze savaşıyla ilgili anlaşmazlığın üstesinden gelecekleri umudunda olduğunu belirtti.

O arada Gazze’deki savaşla ilgili olarak Mısır’ın başkenti Kahire’deki ateş kes görüşmelerinde anlaşma sağlanamadı. Hamas heyeti Katar’a geri döndü. Örgüt tarafından yapılan açıklamada “Top İsrail’de” denildi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik saldırıları sürerken, bölgede çıkan çatışmalarda hayatını kaybeden İsrailli askerlerin sayısı 152 olarak açıklandı. Gerçek ölü sayısının daha fazla olduğu, İsrail’in doğru rakamları vermediği belirtilirken, İsrail’in birçok noktasında düzenlenen  protestolarda aldığı kararların sonuçları nedeniyle tepki çeken ve istifaya çağrılan Binyamin Netanyahu, bugünkü kabine toplantısında açıklamalarda bulundu. Gazze Şeridi’ndeki duruma değinen Netanyahu, “Bu savaş bize ağır bedeller ödetiyor ama savaşmaya devam etmekten başka çaremiz yok” ifadelerini kullandı.

Dün ABD Başkanı Joe Biden ile görüştüğünü ve ABD’nin Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nde (BMGK) çatışmalar ile ilgili kararı yumuşatmak için sergilediği tutumu takdir ettiğini belirten Netanyahu, “Biden’a ne kadar sürerse sürsün tam zafer elde edene kadar savaşacağımızı söyledim. ABD bu tavrımızı anlıyor” diye konuştu.

İsrail kamuoyunda Başbakan Benyamin Netanyahu’ya yönelik protestolar devam ediyor. Gazze’ye saldırılar sırasında yaralanan bazı askerler,Tel Aviv yakınındaki Sheba Sağlık Merkezi’ni ziyaret eden Başbakan Netanyahu ile görüşmeyi reddetti.

İsrail’in Kanal 13 televizyonunun haberine göre, Netanyahu, Gazze Şeridi’nde yaralanan askerlerle görüşmek üzere rehabilitasyon bölümünü ziyarete gitti.

Yaralılardan bazıları Netanyahu ile görüşmeyi reddetti.

Bunun üzerine ordu temsilcileri ve başbakanlık yetkilileri, Netanyahu ile görüşmeyi kabul eden yaralıları bölümün ayrı ve izole bir yerinde topladı.

Netanyahu daha önce de Gazze Şeridi sınırındaki askeri üs ziyareti sırasında bir asker tarafından protesto edilmişti.