Filmde, Nâzım Hikmet ve Bedri Rahmi Eyüboğlu’nun da bir arada göründüğü, Eyüboğlu’nun ilk kez görülecek çok özel 8 mm’lik videolarını içeren etkileyici sahnelerin yanısıra Eyüboğlu’nun ailesi ve arkadaşlarının söyleşilerine yer veriliyor.

Bedri Rahmi Eyüboğlu’nun kendi kamerasından çekilmiş ve daha önce hiç gün yüzüne çıkmamış çok özel görüntülerinin yer aldığı ödüllü belgesel film, Beyoğlu Sineması’nda izleyenlerle buluşacak.

Yönetmenliğini Ali Kemal Pasiner’in yaptığı “Bedri Rahmi Eyüboğlu / Toprağın Sırrına Erenler” adlı belgesel geçtiğimiz ekim ayında düzenlenen 61. Uluslararası Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde belgesel dalında Jüri Özel ödülü almıştı.

Nâzım Hikmet ve Bedri Rahmi Eyüboğlu’nun da bir arada göründüğü, Eyüboğlu’nun ilk kez görülecek çok özel 8 mm’lik videolarını içeren etkileyici sahnelerin yanısıra Eyüboğlu’nun ailesi ve arkadaşlarının söyleşilerine yer verilen filmin gösterimi İBB Belgesel Film Arşiv Merkezi (DOCİST) ve Belgesel Sinemacılar Birliği (BSB)’nin ortak organizasyonuyla gerçekleştiriliyor.

Film gösteriminden sonra yönetmenle ve Bedri Rahmi Eyüboğlu kitabının yazarı Ömer Faruk Şerifoğlu ile bir söyleşi yer alıyor.

Beyoğlu Sineması’nda yapılacak gösterimin biletleri İBB’nin İstanbul Senin uygulaması üzerinden ücretsiz olarak alınabilir.

NAZIM HİKMET’İN EDEBİ VE SİYASİ YOL HARİTASI

Nazım Hikmet, Türk edebiyatında yeri olan şair ve yazarlardan biri olarak tarih sahnesinde yerini almıştır. Ancak, onun adını büyük ölçüde görünür kılan sadece edebi yönü değil, aynı zamanda siyasi bir figür olarak kendini var etmesidir. Özellikle komünizmle ilişkisi, onun düşünsel ve siyasi kimliğinin önemli bir parçasıdır. Komünizm, Nazım Hikmet’in ideolojik ve siyasi bakış açısını etkilemiş bir doktrindir. Nazım Hikmet, komünizmi bir adalet ve eşitlik arayışı olarak görür ve bu ideolojiye bağlı bir şekilde dünya penceresini açar. Onun şiirlerinde ve yazılarında komünizm ve sosyalizmle ilgili açık referanslar bulunur. Özellikle toplumsal adaletsizliği ve sınıf farklarını ele alırken komünist ideolojinin ilkelerine atıfta bulunur. Nazım Hikmet’in komünizme olan bağlılığı, onun sadece bir şair değil, aynı zamanda bir devrimci olarak da tanınmasına yol açar.

Nazım Hikmet’in komünizmle ilişkisi sadece ideolojik düzeyde kalmaz, aynı zamanda pratik bir boyuta evrilir. Hayatının bir kısmını komünist hareketlerin içinde aktif olarak geçirir ve bu uğurda çeşitli zorluklarla karşılaşır. Komünist idealler uğruna yaşadığı sürgünler ve hapis cezaları, Nazım Hikmet’in komünizme olan bağlılık ve inancıyla ilgili bir fikir edinmemizi sağlar.

Hikmet’in edebi yönüne baktığımızda ise çeşitli akımlardan etkilendiğini görürüz. Özellikle, sosyal gerçekçiliğin ön planda olduğu eserlerinde Nazım’ın dünya ile, halk ile kurmak istediği farklı bir ilişki vardır. İkinci Dünya Savaşı ve getirdiği buhran, dünya halklarını yıpratmış ve geleceğe dair ümitsizlikle doldurmuştur. Nazım Hikmet tam da bu koşulların içinden kalemiyle halka seslenmektedir. Ancak okur yazar oranının o dönemler çok çok düşük olduğunu unutmayalım. Zor şartların zor insanları olarak, açtıkları pencerelere bir yenisini ekleyen Nazım Hikmet de güncelliğini koruyan şairler arasındadır. Zaman zaman denediği akımlar, onun ideolojisinden süzülen kelimelerle yoğrulup eserlere dönüşmüştür. Bazı şiirlerinde denediği fütürist etki oluşturma gayreti, Nazım Hikmet’in hem döneminin sanatsal akımlarına olan ilgisini yansıtır hem de onun özgün sesini oluşturur.

Bu akım, geleneksel sanat anlayışına karşı çıkar ve sanatı devrimci bir araç olarak görür. Nazım Hikmet, fütüristlerin bu radikal yaklaşımını benimseyerek kendi şiirlerinde de kullanmıştır.

Trrrrum,

trrrrum,

trrrrum!

trak tiki tak!

makinalaşmak istiyorum!

Beynimden, etimden, iskeletimden geliyor bu!

Her dinamoyu altıma almak için çıldırıyorum!

Tükrüklü dilim bakır telleri yalıyor,

damarlarımda kovalıyor,

oto-direzinler lokomotifleri!

(Seslendiren: İlhan Mimaroğlu)

Nazım Hikmet’ten örnek verilen şiirdeki fütürist etki, edebi türlerde yapılan devrimlerin uzantısıdır.

Teknolojik ve endüstriyel gelişmelere atıflar yapılmıştır. Ayrıca, dünyada modern yaşamla birlikte gündeme gelen karmaşıklık ve hızın yansıtıldığı imge olarak, değişen dünyanın dünyanın nabzı tutulmaya çalışılır.

Bu sayede, okuyucuya çağdaş dünyanın kaotik doğasını ve bireyin bu ortamda nasıl bir konumda olduğu hissettirilir.

Elbette, Nazım Hikmet’in şiirlerindeki asıl önemli nokta, insanın ve toplumun sorunlarına duyduğu duyarlılıktır. Fütüristler gibi, Nazım Hikmet de sanatı bir araç olarak görür ve toplumsal değişim için bir çağrı yapar. Şiirlerinde insanın acılarına, haksızlıklara ve umutlarına odaklanır.

Sonuç olarak, Nazım Hikmet’in hedeflediği adil dünya düzeninin, ideolojik yozlaşmalar nedeniyle ütopik bir düşünce olarak kaldığını söyleyebiliriz. Sovyet dünyasıyla ilgili kaleme aldığı tiyatro oyununa bakarak; İvan İvanoviç’lere dönüşmeden önce ideal dünyalar için ideolojileri, idealistleri, iyi niyetleri, ilahlaştırmamak gerekir. Aksi halde ideal olana ulaşmak için yürüdüğümüz tüm yollar, kutsanmanın gururuyla kibirden geçilmeyecektir.

Hatice GÖRGEÇ/Tiyatro Eğitmeni

Hatice GÖRGEÇ/kentekrani

Youtube Abone Olmak İçin Tıklayınız

www.kentekrani.com 15 Nisan 2024

Yazarın Tüm Yazıları

Şair Nazım Hikmet’in ölümünün 60’ıncı yılı dolayısıyla  Moskova’daki mezarı başında anma etkinliği yapıldı.

Türkiye’nin Moskova Büyükelçiliği himayesinde Moskova Yunus Emre Enstitüsü (YEE), Rus-Türk İşadamları Birliği (RTİB), Moskova Nazım Hikmet Kütüphanesi ve Nazım Hikmet Kültür ve Sanat Vakfı işbirliğinde Novodeviçye Mezarlığı’nda tören düzenlendi.

Moskova Büyükelçisi Mehmet Samsar ile Türk kurum ve kuruluşlarının temsilcilerinin katıldığı törende, çok sayıda Türk ve Rus vatandaşı hazır bulundu.

Törende, Nazım Hikmet’i anmak için kısa konuşmalar yapıldı. Samsar ve vatandaşlar, Nazım Hikmet’in mezarına çelenk ve karanfiller bıraktı.

Mezar başındaki anma programından sonra Moskova Yunus Emre Enstitüsünde “Türkçenin Büyük Şairi Nazım’ı anıyoruz” isimli söyleşi düzenlendi.

Büyükelçi Samsar ve Moskova YEE Koordinatörü Mehmet Ülker’in katıldığı programda, yazar Yaşar Kemal’in eşi Ayşe Semiha Baban ve gazeteci-yazar Zeynep Oral, Nazım Hikmet’in hayatı ve eserleri hakkında konuştu.

Öte yandan, Moskova Nazım Hikmet Kültür ve Sanat Vakfından yapılan açıklamaya göre, bu yıl “Nazım Hikmet Dostluk Ödülü”ne Nazım Hikmet’in eşinin kızı Anna Stepanova ve gazeteci Zeynep Oral layık görüldü.

Ödülleri sahiplerine özel bir programla verecek olan vakıf, Moskova Kültür Bakanlığı ve Moskova Kuzey Bölgesi Kültür İdaresi işbirliğiyle sanatçı Onur Akın’ın Nazım Hikmet’in eserlerinden bestelenen şarkıları ve türküleri seslendireceği bir de konser programı düzenleyecek.

Türk şairi Nazım Hikmet’in vefatının 59. yıl dönümünde anma töreni düzenlendi.

Etkinlik, T.C. Moskova Büyükelçiliği himayelerinde, Moskova Yunus Emre Enstitüsü, Rus-Türk İş Adamları Birliği ve Moskova Nazım Hikmet Kütüphanesinin iş birliğiyle, şairin Moskova Novodeviçi mezarlığında bulunan kabri başında gerçekleştirildi.

SPUTNİK’İN haberine göre, şiddetli yağmura rağmen bir araya gelen Nazım Hikmet severleri, eserlerini hatırlayarak mezarına çiçekler bıraktı.

Türkiye’nin Moskova Büyükelçisi Mehmet Samsar Nazım Hikmet’i anma töreninde

Nazım Hikmet’in Çekya’nın başkenti Prag’da 1956 yılında çekilmiş fotoğrafları, Prag Ulusal Tiyatro arşivlerinde gün yüzüne çıktı.

Nazım Hikmet’in 1956-1958 yılları arasında Çekya’nın başkenti Prag’da hazırladığı tiyatro oyunları sırasında ve günlük yaşamında çekilmiş fotoğrafları ortaya çıktı.

Prag’daki Ulusal Tiyatro’ya ait arşivlerde Nazım Hikmet’ın yazıp yönettiği tiyatro oyunlarından Podivin (Enayi) oyununun provaları ve gala gecesi sırasında çekilmiş fotoğraflar ile dönemin Çekoslovakya’sında sergilenen tüm oyunları ile ilgili çıkmış gazete haberleri, oyun kitapçıkları ve diğer bazı belgeler bulunuyor.

Nazım Hikmet’in Enayi (Podivin), İvan İvanoviç Var mıydı Yok muydu? (Byl Filip Filpek nebo nebyl?), İnek (Krava) ve İstasyon (Stanice) gibi birçok oyunu Çekçeye çevrilerek dönemin Çekoslovakya’sındaki en önemli tiyatrolarda uzun yıllar sergilendi. Nazım Hikmet’in Prag’da geçirdiği günlerde en çok ziyaret ettiği ve halen faaliyette olan Slavia Kafe’de (Kavarna Slavia) de Nazım Hikmet’in bir fotoğrafı bulunuyor.

Nazım Hikmet, Prag’da bulunduğu süre içerisinde Pobyt v Praze (Prag’daki Günlerim) isimli bir şiir kitabı yayınladı. Nazım Hikmet’in şiirlerini Çekçeye şair arkadaşı Jiri Taufer’in çevirdiği kitapta ayrıca en yakın arkadaşlarından olan ünlü şair Vitezslav Nezval için yazdığı iki şiir de bulunuyor. Kitapta Nazım Hikmet’in Prag’ın çeşitli yerlerinde ve en çok ziyaret ettiği kafe olan Slavia Kafe (Kavarna Slavia) önünde dönemin önemli fotoğraf sanatçılarından Josef Prosek tarafından çekilmiş hiç bilinmeyen fotoğrafları da bulunuyor.

Nazım Hikmet’in Prag’da geçirdiği günlerde aşık olduğu iddia edilen Sona Schulzova Danielova, dönemin ses getiren genç bir tiyatro ve sinema sanatçısıydı. Birçok tiyatro oyununda oynayan Danielova, 1959 senesinde yakalandığı kanser sebebiyle Prag’da hayatını kaybetti. Nazım Hikmet, Sona Schulzova Danielova’nın ölümünden duyduğu üzüntüyü 3 Leylek Lokantası isimli şiirinde “Pırağ’da Üç Leylek Lokantası’nda buluşurduk. Ah bacım, vah Sonya Danyolova hiçbir şey unutulmuyor ölüler kadar çabuk” dizeleriyle dile getirmişti.