Sir Keir Starmer, Emmanuel Macron ve Friedrich Merz cuma günü video görüşmesinde öneriyi ele aldılar ve bugün NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Arktik bölgesinin “öncelikli” olduğunu söyledi.

Ancak bu durum Trump’ı yatıştırmamış gibi görünüyor; bugün sosyal medya platformu Truth Social’da şu açıklamayı yaptı: “NATO’yu kurtaran benim!!! Başkan DJT.”

“Arktik Gözcüsü” olarak adlandırılan proje, NATO’nun denizaltı boru hatlarını sabotajdan koruma görevi olan “Baltık Gözcüsü” ve Doğu Kanadı boyunca toprakları korumayı amaçlayan “Doğu Gözcüsü”nden esinlenerek modellenecekti.

Her iki operasyon da, Vladimir Putin’in ittifaka karşı savaş söylemini sürdürdüğü bir dönemde, kara ve denizleri izlemek için insansız hava araçları, sensörler ve diğer teknolojileri kullanan, birden fazla ulusun güçlerini bir araya getiriyor.

Henüz başlangıç ​​aşamasında olan “Arctic Sentry” operasyonu, İngiliz askerlerinin  Danimarka Krallığı’nın bir parçası olan Grönland topraklarına konuşlandırılmasını içerebilir .

Trump, Beyaz Saray’daki görüşmeler öncesinde kendisinin kurduğu Truth Social adlı sosyal medya ortamından paylaştığı mesajda şöyle dedi:

 “Zelensky Rusya ile savaşı hemen bitirebilir veya savaşa devam eder. Nasıl başladığını hatırla. Obama’nın verdiği Kırım’ı (12 yıl önce tek kurşun bile atılmadan) geri almak mümkün değil. UKRAYNA İÇİN NATO’YA GİRMEK YOK” 

ABD Başkanı’nın bu tuhaf cümleli mesajı, Ukrayna’nın ve Avrupalı müttefiklerinin endişelerini haklı çıkardı. 

Kiev yönetimi ve Avrupalı müttefikleri, Alaska’daki ABD-Rusya zirvesinden sonra Trump’ın Ukrayna Lideri Zelensky’e Moskova’nın hedefleri doğrultusunda baskı yapacağı endişesini taşıyorlardı. 

ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray’da bugün akşam saatlerinde hem Zelensky ile hem de Avrupalı liderlerle görüşecek. Önce Trump-Zelensky görüşmesi gerçekleşecek. Donald Trump daha sonra Fransa, Almanya, Birleşik Krallık, İtalya ve Finlandiya liderleri ve AB, NATO yetkilileriyle bir araya gelecek. 

Varşova Paktı tarih olmuş, Bağımsız Devletler Topluluğu isminden öteye geçememiştir. NATO ise 76 yıldır ayaktadır.

Pakta alternatif olacağı ifade edilen Şanghay İş Birliği Örgütü (ŞİÖ), ne Rusya-Ukrayna ne İsrail-İran arasında süren savaşlarda etkin bir rol oynayabilmiştir. 

Avrupa mevcut güvenlik ortamı, dünyada devam eden çok sayıda krizden sadece biridir. 

Güvenlik Mimarisi’ni sorgulatan Ukrayna Savaşında ibre, hâlihazırda Rusya lehinedir. Rusya işgalinin Ukrayna sınırlarının ötesinde önemli yansımaları olmuştur.

Savaşın uzamasında ABD ve bazı NATO üyesi ülkelerin yadsınamaz rolleri bulunmaktadır. 

Türkiye’nin barış ve istikrar ortamını yeniden tesis etme çabası olumlu karşılanmasına rağmen, henüz başarı sağlanamamıştır.

Orta Doğu’da devam eden gerilim ve savaşlar, Gazze başta olmak üzere zaten kötü olan insani durumu daha da kötüleştirmiştir.

İsrail ve İran arasındaki 12 günlük savaş, soru işaretleriyle geride kalmış gibi bir izlenim yaratırken; Donald Trump’ın krizi yönetme şekli ve aldığı kararlar, ABD iç siyasetinde tartışma konusu olacak gibi görünmektedir.

NATO’ya üye olan ülkelerin hiçbirinin, çevresinde devam eden savaşlar nedeniyle Türkiye kadar derinden etkilendiğini söylemek mümkün değildir.

Böylesine bir ortamda, 32 üyeli Liderler Zirvesi, Hollanda’nın Lahey kentinde yapıldı.

İran-İsrail arasındaki ateşkesin mimarı olarak zirveye katılan Trump’ın kişiliği, kaçınılmaz bir koşul olan “güç” faktörüyle birleşince, onun üst bakışının zirveye damga vurmuş olabileceği söylenebilir.

Avrupa’nın ABD’ye ihtiyacı sürerken; dayanışmayı artırmayı hedefleyen sonuç bildirisiyle “NATO her daim hazır” mesajı verildi.

Avrupa ve Kuzey Amerika’nın birbirine olan ihtiyaçları düşünüldüğünde, alınan kararların Avrupa Ordusu’nu oluşturma gayretlerini sekteye uğratması beklenmelidir.

Soğuk Savaş sonrası dönemin en önemli silahlanma adımı olarak değerlendirilen zirveye ilişkin açıklanan deklarasyonda şu hususlar yer aldı.

Maddeye bağlılık

2035 yılına kadar, yüzde 3,5’i temel savunma gerekliliklerine olmak üzere savunmaya yüzde 5 harcama yapılması

Rusya’nın oluşturduğu uzun vadeli tehdit ve terörizme karşı güvenlik önlemlerinin alınması

Transatlantik savunma sanayi iş birliğinin hızla genişletilmesi

Ukrayna’ya destek sağlama taahhüdü

Müttefikler tarafından yapılan savunma harcamalarının hesaplanmasında, Ukrayna savunmasına yönelik katkıların dikkate alınması

Zirve öncesinde, NATO Genel Sekreteri ve İngiltere’den gelen açıklamalar, Türkiye ile iş birliğinin genişletilmesinin her iki tarafın çıkarları açısından önemli olduğunu vurguluyordu.

NATO’da kolektif yükün kendisine düşen kısmını en iyi şekilde yerine getirmeyi sürdüreceği mesajını veren Türkiye’nin, terörizm ve savunma sanayine yönelik hassasiyetleri, sonuç bildirisine yansıtılmış görülmektedir.

Zirvenin, Türkiye’nin savunmasını güçlendirmek için harp silahları ve araçlarının tedarikine nasıl bir çözüm getireceği ise ilerleyen günlerde görülebilecektir.

Mevcut güvenlik ortamında, savunma harcamalarının Gayri Safi Yurtiçi Hasıla’nın yüzde 5’i olarak belirlenmesi; yüksek seyreden enflasyonist koşullar altında Türkiye’yi oldukça zorlayacaktır.

Avrupa’nın güvenliğinin ön plana çıkartıldığı zirvede akıllarda kalan tek detay, olsa olsa ABD Başkanı ile Türkiye Cumhurbaşkanı arasındaki görüşmede yer alan zarftı.

NATO 2026 Liderler Zirvesi’ne Türkiye’nin ev sahipliği yapacağı bilgisiyle yazıya nokta koyalım.

Son sözse; İttifaklar geçicidir. Ancak çevresindeki savaşlar Türkiye’nin Batı ittifakı içindeki yerini değişmez bir ağırlıkla korumaya zorlamaktadır.

İsmet HERGÜNŞEN

Trump, “ittifaka üye olan diğer ülkelerin NATO ödeneklerini ödemediği durumda NATO’dan çıkmayı ciddi olarak gündeme alabileceğini” dile getirdi.

Trump, “Ödeneklerini vermek zorundalar. ABD’ye adil davranmazlarsa ittifaktan çıkmayı kesinlikle düşüneceğim.” ifadelerini kullandı.

Trump, Meet the Press’e verdiği röportajda ABD için diğer vaatlerini de sıraladı.

Cumhuriyetçi lider, toplu sınır dışı etme çalışmaları başlatacağını, gümrük vergileri uygulayacağını ve 6 Ocak’taki Kongre baskınında hüküm giymiş çok sayıda kişiyi affedeceğini dile getirdi.

Rusya ve Ukrayna arasında Şubat 2022’den beri devam eden savaşa da değinen Trump, “Trump, eğer yapabilirsem savaşı aktif olarak bitirmeye çalışacağım,” ifadelerini kullandı. Ancak kendi yönetiminde Ukrayna’nın ABD’den “muhtemelen” eskisi kadar askeri yardım alamayacağını da sözlerine ekledi.

Cumhuriyetçi lider, Suriye’de Heyet Tahrir Şam (HTŞ) liderliğindeki muhalif grupların başkent Şam’ı ele geçirmesine yönelik açıklamalarda da bulundu.

Dün Rusya tarafından görevi bıraktığı açıklanan Suriye’nin devrik lideri Beşar Esad hakkında, “Bu inanılmaz çünkü çok daha olumsuz koşullar altında yıllarca iktidarda kaldı” dedi.

Trump, “Şimdi aniden muhalifler gidip büyük toprak parçalarını ele geçiriyor. İnsanlar uzun süre onun kaybedeceğine dair bahse girdi ama işe yaramadı. Bu kez durum farklı görünüyor.” ifadelerini kullandı.

Rusya Lideri Vladimir Putin, Ukrayna’nın NATO’ya katılma planlarından vazgeçtiğini resmen ilan etmesi ve Rus Ordusu’nun işgal ettiği 4 bölgeden askerlerini tamamen çekmesi halinde “hemen” ateş kes emri vereceğini bildirdi.

Putin Moskova’da Rusya Dışişleri Bakanlığı’nda yaptığı konuşmada ateş kes için şartlarını açıklarken sözünü ettiği 4 bölgenin Donetsk, Luhansk. Kherson ve Zaporizhzhia olduğunu belirtti. Putin şöyle devam etti: “Kiev böyle bir karara hazır olduklarını açıklayıp birlikleri bu bölgelerden gerçek anlamda çekmeye başladıklarını ve aynı zamanda NATO’ya katılma planlarından vazgeçtiklerini resmen ilan ettikleri anda bizim tarafımızda, hemen, bir dakika sonra ateşi kesip müzakerelere başlama emri verilecek”

Vladimir Putin’in bu açıklaması, ABD ile Ukrayna’nın güvenlik iş birliği anlaşması imzalamasının ardından ve İsviçre’de başlayacak Ukrayna barış konferansı öncesinde geldi.

ABD Başkanı Joe Biden ve Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelensky, G-7 zirvesinin yapıldığı İtalya’da 10 yıllık bir güvenlik iş birliği anlaşması imzalamışlardı. Anlaşma Ukrayna’nın savunma kapasitesini geliştirmeyi amaçlıyor. Anlaşmanın metninde söz konusu iş birliği, Ukrayna’nın nihai olarak NATO üyeliğine doğru atılmış bir adım olarak tanımlanıyor.

Bu arada hafta sonu İsviçre’de Ukrayna’da barış konulu bir uluslararası konferans toplanıyor. Konferansta 90 ülke temsil edilecek.

Rusya konferansa davet edilmemişti.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Batılı ülkelerin, Rusya’nın nükleer silah kullanma ihtimalini göz ardı ettiğini belirterek, “Birisinin eylemi egemenliğimizi ve toprak bütünlüğümüzü tehdit ediyorsa, elimizdeki tüm imkânları kullanmamızın mümkün olduğunu düşünüyoruz. Bu hafife alınmamalıdır.” dedi.

Putin, Batılı ülkelerin Rusya’yı sürekli nükleer tehditler kullanmakla suçladığını belirterek, bunu yanlış bulduğunu ve ABD’nin 2. Dünya Savaşı’nda Japonya’da nükleer bomba kullanan ülke olduğunu vurguladı.

Ukrayna savaşının nükleer savaş riski yaratacak bir duruma evrilmemesi gerektiğinin altını çizen Putin, “Nedense Batılı ülkeler, Rusya’nın bunu (nükleer silah) asla kullanmayacağına inanıyor. Bizim nükleer doktrinimiz var. Birisinin eylemi egemenliğimizi ve toprak bütünlüğümüzü tehdit ediyorsa, elimizdeki tüm imkânları kullanmamızın mümkün olduğunu düşünüyoruz. Bu hafife alınmamalıdır.” dedi.

Putin, Rusya’nın NATO’ya saldıracağına yönelik söylemleri “aptallık” şeklinde niteleyerek, “Hepiniz aklınızı mı kaçırdınız? Kim uydurdu bunu? Bu tam bir saçmalık, anlıyor musunuz?” ifadelerini kullandı.

Rusya’da Müslüman nüfusunun artmasından rahatsızlık duymadığını anlatan Putin, “Biz Müslüman nüfusun artmasına karşı değiliz, tam tersine Rusya Federasyonu’nda şu andaki durumdan memnunuz. Ağırlıklı olarak Müslüman nüfusun olduğu bazı cumhuriyetlerimizde doğum oranımız çok iyi, çok mutluyuz.” dedi.

İnsanlık geçtiğimiz yüzyılda iki büyük dünya savaşıyla tanıştı.

Birinci Dünya Savaşı ile ders çıkartılacak adımlar atılsa da sonraki yıllarda meydana gelen gelişmeler İkinci Dünya Savaşı’nın önüne geçemedi.

Savaşın ağır tahribatı yeni kavramları beraberinde getirdi.

Geçmişin aksine imparatorlukların yerini Ulus-Devlet, Egemenlik ve Güç Dengesi gibi ögeler yer alırken yeni dünya düzeninin taşları döşendi.

Dönemin en önemli atılımı, tarihin en uzun sıcak savaşsız sürecinin başlangıcı Avrupa Atlantik ekseninde karşılıklı kurulan ittifaklar ve kolektif savunma anlayışıydı.

Bir tarafta NATO, diğer tarafta ise artık çöp olmuş Varşova Paktı vardı.

Türkiye, geçenlerde 75. yılını kutlayan Kuzey Atlantik İttifakı NATO’nun 1952 yılından beri üyesidir.

Siyasi güç haline gelen örgütün en temel özelliği antlaşmanın 5. maddesi ve düşünce birliği içinde hareket etmesidir.

Üye ülkelerden herhangi birinin üye ülkeler dışında bir ülkeden askeri tehditle karşılaşması durumunda, örgüt üyeleri ortak savunma yapmayı taahhüt eder.

Tüm üye devletler birer oyla temsil edilir ve kararlar oy birliğiyle alınır.

NATO stratejisi ve standartlarına göre hazırlanan Türk Ordusu, kendi ihtiyaçlarından ziyade müttefik önerilerine göre dizayn edilmiş, sonuçta her yönüyle dışa bağımlı bir hale getirilmiştir.

Bir kanat ülkesi olarak NATO bütünlüğünü sağlayan görevler ABD’nin Orta Doğu ve Doğu Akdeniz’deki çıkarlarını gözetir, Rusya Federasyonu’nun sıcak denizlere inmesini zorlaştıracak nitelikteydi.

Avrupa’nın ekonomik kalkınmasını sağlayan Marshall Planı’ndan beklenen desteğin sağlanamadığı da gerçektir.

İttifaka katıldığı ilk günden bugüne kadar dünya istikrarı açısından büyük özveride bulunarak üzerine düşeni fazlasıyla yerine getirmiştir.

Hafızalara kazınan ise 60’lı 70’li yıllarda birtakım olayların sonucu çokça dillendirilen ¨Ne ABD ne Rusya ne Çin, ne NATO ne de Varşova tam bağımsız Türkiye¨ söylemiydi.

24 Ocak 1980 kararları ile Türkiye ABD ve Türkiye NATO ilişkileri asıl mecrasından çıkartılarak Türkiye ABD/NATO düzlemine oturtulmuştur.

Her iki tarafın iktidarları oluşan yeni durumdan her defasında faydalanma yoluna gitse de kaybeden ne yazık ki Türkiye olmuştur.

Yunanistan’ın pakta dönüşüne olanak tanınması Türkiye’nin en büyük hatasıydı.

15 Temmuz FETÖ darbe girişiminde, ABD/NATO’nun davranışı da zihinleri yakacak türdendi.

İlişkiler siyasi, sosyal, ekonomik ve askeri bağlamda sorgulansa bile Türk halkı üzerinde kötü izlenim bırakan NATO’dan ayrılma düşüncesi gerçekleşmemiştir.

Son yıllarda uluslararası gelişmeler, özellikle bölgemizdeki çıkar çatışmaları, önümüzdeki yıllarda Türkiye açısından bir hayli önemli gelişmelere ve değişime neden olacağı işaretini vermektedir.

En önemli sorun; sahneye koyulan savaşlar da, alevlerin ortasında kalan ülkemizin güvenlik politikaları nasıl şekillendirilecektir?

Değişim emareleri verilen yeni dünya düzeninde ülkemize yönelik tehditler, MGK tarafından siyasi durum gözetilerek kamuoyu ile paylaşılmaktadır.

Görünen o dur ki; Avrasya’nın tam kalbi durumunda olan Türkiye’nin güvenliğine yönelik en önemli riskler, 3. taraflarca kullanılan değişkenlik gösteren terör örgütleridir.

Ukrayna Savaşı nedeniyle Rusya Federasyonundan saldırı beklemek kısa vadede mümkün görülmese de İran’dan bir saldırının olacağına şüphe ile yaklaşmak gerekir.

Terör örgütlerine ev sahibi konumunda olan Irak ve Suriye ise tam bir bilmecedir.

Bu ülkelerde olan gelişmeler de, NATO müttefiki bazı ülkelerin ülkemiz aleyhine olan tutum ve davranışları kendi ülkeleri adına yüz kızartıcıdır.

Bölücü ve gerici örgütler fiili olarak önümüze sürülmekte, yaptırım, dayatmalar ve örtülü ambargolar ile ülkemizin yalnız bırakılma çabaları endişe vermektedir.

Hal böyle olunca, Türkiye’ye saldırı durumunda NATO müttefiklerinden tam destek sağlanacağı olasılığı düşüktür.

Diyelim ki; Türkiye NATO’dan ayrıldı.

Karşılaşabileceği sorunlar mı?

• İsrail ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nin NATO üyeliğine kabul edilmesi
• Ege Denizi’ndeki egemenlik ve haklar konusunda Türkiye’nin kabul etmediği Deniz Hukuku Sözleşmesi’nin dayatılması
• Yunanistan’ın Akdeniz’deki yetki alanları konusunda iddialarına temel oluşturan Sevilla Haritası’nın gündeme getirilmesi
• Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nin sulandırılması
• KKTC de fiili durum yaratılması
• Sevr’in canlandırılmasıdır.

Zaten bu sorunlar ittifak içindeyken bile var diyenlere, Sun Tzu’dan bir sözü anımsatmakta yarar var.

¨Dostlarını kendine yakın tut, düşmanlarını daha da yakın¨

Küresel denklemde Batı Dünyası ile ilişkilerde Türkiye’nin yer aldığı tek ittifak olan NATO varlığını sürdürürken, yeni bir pakt henüz görünürlerde yoktur.

Şangay İş Birliği Örgütü ve BRICS’in  NATO’ya alternatif olarak görülmesi de AB’nin kendi ordusunu oluşturamadığı göz önüne alındığında bir ütopyadır.

Son sözse; “Tam bağımsız Türkiye ekseninde NATO amaç değil araç olmalıdır.”

İsmet HERGÜNŞEN

İsmetHERGÜNŞEN/kentekrani

Youtube Abone Olmak İçin Tıklayınız

www.kentekrani.com 13 Nisan 2024

Yazarın Tüm Yazıları

Nato üyesi ülkelerin dışişleri bakanları Brüksel’de biraraya geldiler. Toplantının en önemli gündem maddelerinden biri Ukrayna’ya yapılması teklif edilen 107 milyar dolarlık mali yardım.

Yardımın 5 yıla yayılması öngörülüyor. Bu süre Ukrayna’daki savaşın süresi konusunda da bir öngörü içeriyor olabilir. 

O arada eğer ABD’de başkan seçilirse Donald Trump’ın yardımı engellemesi olasılığına karşı tedbir de aranıyor. 

Teklifi Nato Genel Sekreteri Jans Stoltenberg verdi. Stoltenberg, Ukrayna’ya uzun vadede öngörülebilir ve güvenli yardımın yapılması gerektiğini söyledi. Stoltenberg, “Ukrayna NATO üyesi olacaktır. Bu eğer sorusu değil, ne zaman sorusuyla ilgilidir” diye konuştu.

Teklifle ilgili nihai karar, haziran ayında Washington’da yapılacak NATO liderler zirvesinde verilecek.

Uzmanlar, önerinin NATO’ya Rusya’nın işgaline karşı savaşan Ukrayna’ya silah, mühimmat ve teçhizat tedarikini koordine etmede daha doğrudan bir rol vereceğini belirtiyorlar.

Şimdiye kadar bir örgüt olarak NATO, daha doğrudan bir rolün Rusya ile gerginliğin tırmanmasına yol açabilir düşüncesiyle Ukrayna’ya ölümcül olmayan yardıma odaklanmıştı. Ancak NATO üyeleri, ikili bazda Ukrayna’ya milyarlarca dolarlık silah sağladı.

Güney Karolina’da düzenlenen mitingde konuşan Trump, “Ben gelene kadar NATO ciddi hasar almış durumdaydı. Onlara ‘Herkes ödeme yapacak’ dedim. Bana, ‘Ödeme yapmasak da bizi savunur musunuz?’ diye sordular. ‘Kesinlikle olmaz’ dedim. Bu cevaba inanamadılar” diye konuştu.

Eski ABD lideri, “büyük bir ülkenin devlet başkanının” kendisine, ödeme yapmasalar bile olası bir Rus işgali durumunda ABD’nin kendilerini koruyup korumayacağını sorduğunu aktardı.

Trump, “Hayır, sizi korumam. Aslında onları ne isterlerse yapmaları için teşvik ederim. Ödemek zorundasınız. Faturalarınızı ödeyeceksiniz” ifadelerini kullandı.

Trump’ın dikkat çeken sözlerinin ardından Beyaz Saray’dan da açıklama geldi. Açıklamada eski ABD liderinin sözleri “korkunç ve dengesiz” diye nitelendi.

Donald Trump, başkanlık döneminden bu yana NATO üyelerini gerekli savunma harcamamalarını yapmamakla suçluyor.

NATO’nun, her üye ülkenin milli gelirinin yüzde 2’sini savunma giderine harcaması yönünde prensibi bulunuyor. Ancak bu prensip, bağlayıcı bir sözleşmeyle imza altına alınmış değil ve daha çok bir öneri niteliği taşıyor.

Birçok ülke bu yüzde 2’lik savunma harcaması prensibini karşılamasa da, NATO’nun ortak bütçesine yapılan katkı tüm üyeler tarafından ödeniyor.

Trump daha önce birkaç kez NATO harcamalarının ABD’nin mali ve askeri kaynaklarını tükettiğini ve ülke üzerinde yük oluşturduğunu ifade etmişti.

Independent Türkçe, CNN, NY Times

NATO, 90.000 askerin katılımıyla olası ‘3. Dünya Savaşı’ için ‘Steadfast Defender’ tatbikatlarına başlıyor.

Steadfast Defender önümüzdeki hafta başlayacak ve 31 NATO üyesi ülkenin tamamından ve aday üye İsveç’ten birimlerin katılımıyla Mayıs ayı sonuna kadar sürecek.

Tatbikata, NATO, uçak gemilerinden destroyerlere kadar 50’den fazla geminin yanısıra 80’den fazla savaş uçağı, helikopter ve insansız hava aracı ile 133 tank ve 533 piyade savaş aracı dahil en az 1100 savaş aracı katılacak.

NATO’nun Avrupa Yüksek Müttefik Komutanı ABD’li General Christopher Cavoli, “İttifak, Kuzey Amerika’dan gelecek transatlantik güç hareketiyle Avrupa-Atlantik bölgesini güçlendirme yeteneğini gösterecektir.” dedi.

Tatbikatla, İttifak, müttefiklerin Rusya benzeri bir düşmanla çatışmaya girme yeteneklerini test etmeyi amaçlıyor.

Tatbikat, , NATO’nun yeni bir güç gösterisi ve tüm müttefik ulusları saldırılara karşı koruma kararlılığı anlamına da geliyor.

Kaynak :Daily Mail, The Sun