Bir siber güvenlik yazılımındaki küçücük bir kodun hatalı olması yüzünden dünya çapında yaşanan tarihi bilgi işlem felaketi henüz tam olarak sona ermedi. Binlerce firma hala toparlanmayı çalışıyor.

Olayın sanığı Crownstrike adlı siber güvenlik firmasının CEO’su küresel olarak tam bir kurtarmanın haftalar süreceğini açıkladı.

Olayla ilgili tuhaf da bir ironi söz konusu. İnternet, nükleer savaştan etkilenmeyecek bir iletişim sistemi olarak icat edilen internet, nükleerin özündeki süreç gibi bir zincirleme bir reaksiyonla küresel kaosa neden oldu.

Uzmanlar Crowdstrike’ın hatası bir yana digital felaketin ortaya çıkardığı sorunları şöyle sıralıyorlar.

-Küresel gündelik hayat aşırı boyutlarda teknolojye bağlı.

-Bilgisayar teknolojisi veya bilgi işlem sistemleri küresel çapta birbirine haddinden fazla bağlı, iç içe geçmiş, karmaşık ve kırılgan.

-İş alemiyle, kamu hizmeti kuruluşlarıyla, devletlerle dünya, bu tür bir olaya karşı hazırlıklı değil; acil durum planları yok.

-Operasyonel açıdan kritik olan yazılımlar üzerindeki kontrolün bir avuç şirkette olması büyük risk.

Dünya, zararın o da kabaca boyutunu tam kurtarma bittiğinde belirleyebilecek. Elde şimdilik sadece digital felaketten en fazla etkilenen havayolu taşımacılığından bazı tutarlar değil, sayılar var.

Sadece ABD’de 11,000 sefer ertelendi ve 3,000 sefer iptal edildi. Küresel olarak sayılar henüz net değil ama 19 Temmuz Cuma günü 11,000 tarifeli uçuştan 5,000’ni iptal edildi. Bu verideki vahametin daha da artacağı belirtiliyor.

Windows’daki teknik arıza, tüm dünyada uçuşların iptal edilmesine, hastanelerin, uçak ve tren seferlerinin, bankaların, borsaların ve televizyon kanallarının çevrimdışı olmasına neden oldu.

İşte küresel çapta etkilenen bazı şirketler ve hizmetler:

Havaalanları ve uçuşlar
Tren hizmetleri
Hastaneler
Bankalar
Kafeler, restoranlar ve mağazalar
Ödeme uygulamaları
Bahis siteleri
Bordro sistemleri
Futbol kulüpleri
Borsa
Süpermarketler
TV kanalları
Su şirketleri

Analistler, CrowdStrike’tan kaynaklanan küresel iletişim kesintisi sonrası küresel piyasalarda satış baskısının arttığını vurguladı. Analistler, krizin dünya ekonomilerine maliyetinin hesaplanmasının zor olduğunu ancak faturanın milyarlarca doları bulacağını tahmin ediyor.

Microsoft,  dünya genelinde bilgisayarların çökmesine neden olan ‘büyük siber olayı’ düzeltmek için çabalıyor; ancak bunun günler alabileceği belirtiliyor.

ABD’li bilişim sağlayıcısı CrowdStrike, sorunun Microsoft Windows cihazlarının çökmesine yol açan Falcon anti-virüs yazılımının ‘içerik güncellemesindeki’ bir hatadan kaynaklandığını kabul etti.

CrowdStrike, sorun için bir ‘düzeltimin yayınlandığını’ söyledi; ancak bunun ortaya çıkması günler alabilir, bu nedenle Windows bilgisayarlardaki sorunlar devam ediyor olabilir.

İngiltere Ulusal Siber Güvenlik Merkezi uzmanı Profesör Ciaran Martin de, kaosun günlerce sürebileceğini söyledi.

“Sistemlerin tam olarak iyileşmesinin haftalar alabilir”

Zararın bedelini kim nasıl ödeyecek?

Öncelikle, bu kesintinin mali sonuçlarının ne olacağı henüz net değil; faturayı kimin ödeyeceği ise daha da belirsiz.

Burada üç faktör öne çıkıyor:

Birincisi, kesintiden bu kadar kısa bir süre sonra, bundan kaynaklanan kayıpların gerçek miktarını tespit etmek imkansızdır.

İkinci olarak, bir işletme veya bireysel tüketici kesintiden etkilenmiş olsa bile, oluşan kayıpların kesintiden kaynaklandığını ispatlamak her zaman kolay olmayacaktır.

Üçüncüsü, CrowdStrike’ın sigorta kapsamında olması beklentisi var.

Belki de akla en yatkın gelecek senaryosu şu: Kesinti, müşterileri ve yatırımcıları şirkete olan bağımlılıklarını yeniden düşünmeye zorlayabilir ve hisseleri Cuma günü %2,2 artan Palo Alto Networks ve yaklaşık %8 yükselen Sentinel One gibi potansiyel rakiplere kapı açabilir.

Tüm dünyada yaşanan problemi Türkiye’de Türk Hava Yolları, Sun Express ve Pegasus’un da Check-In işlemlerinde kendini gösterdiği öğrenildi

Dünya çapındaki BT kesintileri Türkiye’den de Pegasus ve Türk Hava Yollarının sistemini etkiledi. Yolcular Check-In işlemlerini yapamadıklarını aktarıyor.

Sorundan etkilenen bir başka kurum da Denizbank oldu. Denizbank’tan yapılan açıklamada, “Kullandığımız global yazılım sisteminin dünya genelinde yaşadığı teknik aksaklık nedeniyle ülkemizde de birçok kurumu etkileyen kesintiler yaşanmaktadır. Bankamız, söz konusu aksaklığın giderilmesi ve tüm kanallarımızın en kısa sürede hizmete açılması için çalışmaktadır. Anlayışınız için teşekkür ederiz.” denildi.

Sistemsel sorun yaşayan TÜVTÜRK’ten de bir açıklama geldi. Açıklamada, “Türkiye genelinde bir problem var. Destek birimimiz yoğun bir şekilde çalışmalarını sürdürüyor. En kısa sürede araç sahiplerine hizmet vereceğiz” denildi.

THY Basın Müşaviri Yahya Üstün, sosyal medyadan yaptığı açıklamada, bilgi sistemlerinde yaşanan sorunlar nedeniyle biletleme ve rezervasyon işlemlerinde aksamalar yaşandığını belirtti.

Yahya Üstün, “Sorunun giderilmesi ve yolcularımızın mağdur olmaması adına gerekli çalışmalar yapılmaktadır. Söz konusu aksaklık için özür dileriz. En kısa sürede sizlere bilgi vereceğiz” ifadelerini kullandı.

Bu arada Türkiye’de National Geographic TV Kanalı da yayın yapamıyor.

Küresel internet kesintileri havayollarını, medyayı, bankaları etkiledi.

Dünya genelinde havayollarını, medyayı ve bankaları etkileyen internet ve bilişim sistemleri kesintileri yaşanıyor.

Yaşanan küresel internet ve bilişim kesintilerinin sebebi bilinmiyor. Ancak, Microsoft sıkıntıların başlamasından kısa süre sonra yaptığı açıklamada, Microsoft, hizmet sorunlarının ardından “hafifletici önlemler” aldığını duyurdu.  Şirket, ABD’deki bulut hizmetleriyle ilgili sorunları ve birçok uygulama ve hizmetini etkileyen bir problemi araştırdığını söyledi.

ABD’de ülkenin büyük havayolu şirketlerinin seferleri aksadı. Havayolu şirketleri iletişim sorunları yaşadıklarını bildirdiler. Peş peşe rötarlar oluştu. Havayolu kuruluşları uçaklarını havalandırmadılar.

Birleşik Krallık’ta Sky News kanalının yayını kesildi. Ryanair Havayolu şirketi kendi bilgisayar ağında kesintiler oluştuğunu açıkladı. Edinburgh havalimanında gidişleri gösteren dev pano dondu.

Berlin havalimanı yetkilileri teknik bir sorundan ötürü gecikmeler olduğunu bildirdiler. Birçok hava yolu şirketi bilişim sistemlerinde sorunlar oluştuğunu duyurdular.

İspanya’da da ülkedeki bütün havalimanlarını etkileyen sorunlar oluştuğu bildirildi.

Avustralya’da bile ülkenin telekomünikasyon devi Testra şirketi hizmetlerinde kesintiler oluştuğunu açıkladı. Açıklamada, “CrowdStrike ve Microsoft’u etkileyen küresel sorunlar bazı sistemlerimizi bozuyor. Sorun bazı müşterilerimiz için bazı aksaklıklara neden oluyor ve sabrınız için teşekkür ederiz” denildi. Sydney Havalimanı’nda da küçük çaplı kaos oluştu.