Danimarka Teknik Üniversitesi’nden Estrid Naver ve ekibinin, ‘X-ray CT’ ve ‘Nötron CT’ adlı iki ileri teknolojiyi kullanarak ‘Black Beauty’ (NWA 7034) kod adlı Mars gök taşına zarar vermeden içini görüntülemeyi başardığı bildirildi.

Yaklaşık 4,48 milyar yaşında olan bu taşın içinde, ‘H-Fe-ox’ (hidrojen bakımından zengin demir oksihidroksit) adı verilen küçük kaya parçacıkları bulundu. Numunenin yalnızca yüzde 0,4’ünü oluşturan bu küçük alanların, taşın toplam su içeriğinin yüzde 11’ini barındırdığı ortaya çıktı. Bu buluşun, Mars’ın bir dönem sanılandan çok daha yaygın ve muhtemelen sıvı halde suya sahip olduğunu kanıtladığı belirtildi.

Uzmanlar, bu temassız tarama yöntemini gelecekte Mars’tan Dünya’ya getirilmesi planlanan numuneler üzerinde kullanmayı hedeflediklerini açıkladı.

Çapı 80 santimetre olan kaya, ilk bakışta ‘yontulmuş’ görünümüyle dikkat çekiyordu.

Uzmanlar şimdi bunun büyük ihtimalle Güneş Sistemi’nin başka bir yerinden kaynaklandığını söylüyor .

Perseverance, kayanın bileşimini ölçmek için SuperCam cihazını kullanarak yüzeyin küçük bir bölümünü güçlü bir lazerle ısıttı.

Phippsaksla adı verilen cismin olağanüstü yüksek demir ve nikel içeriğine sahip olduğu ortaya çıktı.

Bu alışılmadık bir durum çünkü Perseverance, Jezero kraterinde başka hiçbir yerde bu kadar yüksek metal içeriğine sahip tek bir kaya bile bulamadı.

Purdue Üniversitesi’nden jeolog ve Perseverance operatörü Dr. Candice Bedford, NASA blogunda şunları yazdı : ‘Bu element kombinasyonu genellikle büyük asteroitlerin çekirdeğinde oluşan demir-nikel meteoritleriyle ilişkilendirilir; bu da bu kayanın güneş sisteminin başka bir yerinde oluştuğunu düşündürür.’

Birmingham Üniversitesi’nden Dr. Gareth Dorrian, Daily Mail’e yaptığı açıklamada, “Mars’taki bu göktaşının asteroit kuşağından gelmiş olması oldukça muhtemel” dedi.

‘Bu özel meteoritler kimyasal aşınmaya karşı oldukça dirençlidir ve gezegen atmosferinden ateşli düşüşten sağ çıkma olasılıkları daha yüksektir.’

Ancak, kayalık meteoritlerden daha nadir olmalarına rağmen, Mars’a çarpan meteoritlerin hacmi, diğer tüm Mars keşif araçlarının demir-nikel kayaları bulduğu anlamına geliyor.

Bilim insanları, Kızıl Gezegen’in kadim buz kütlelerinin uzun zamandır mikrobiyal yaşam için bir kalkan görevi görerek ölümcül kozmik radyasyonu engellemiş olabileceğini öne sürdüler  .

DailyMail.com’a konuşan başyazar Dr. Aditya Khuller, onların hayatta kalmasının anahtarının, muhtemelen tozlu kar yağışından oluşan buzlar olduğunu ve bu koyu renkli toz tarafından emilen güneş ışığının, buzlu yüzeyin altında erimiş suyun güvenli bir şekilde gelişmesine izin vereceğini söyledi

Bilgisayar modellemesi, su buzunu parçalayan ışık miktarının, tıpkı Dünya’daki yaşamla dolu havuzlar gibi, bu sığ eriyik su havuzlarında fotosentezi tetikleyebileceğini gösterdi.  

NASA’nın Jet Tahrik Laboratuvarı’nda  gezegen bilimci olarak çalışan Dr. Khuller, “Bunlara ‘kriyokonit delikleri’ deniyor ve buzun üstündeki toz ve tortunun buzun içine erimesiyle oluşuyor çünkü buz kendisinden daha koyu,” dedi .

Dünya’daki kriyokonit deliklerinde, yaşamak için fotosentez yoluyla güneşten enerji çeken algler, mantarlar ve siyanobakteriler de dahil olmak üzere çok sayıda minik, bitki benzeri yaratık belgelendi. 

Dr. Khuller, “Bugün evrenin herhangi bir yerinde yaşam bulmaya çalışıyorsak, Mars’taki buz tabakaları muhtemelen bakmamız gereken en erişilebilir yerlerden biri olmalı” dedi

Dr. . Khuller, Space.com’a yaptığı açıklamada, ‘Mikroorganizmalar genellikle kış aylarında uykuda kalıyorlar, çünkü tozlu buzun içinde sıvı su oluşturmak için yeterli güneş ışığı yok.’

‘Dolayısıyla, fotosentez için iki temel bileşen orta enlemlerdeki tozlu Mars buzunda mevcut olabilir,’ diye ekledi

Mars’ta suyun varlığına dair önemli ipuçları var. Yüzeyinde bazı yerlerde suyun izleri görülüyor. Bunlar Mars’ın yüzeyinde bir zamanlar nehirler ve göller olduğunu gösteriyor. Ayrıca kutuplarında donmuş halde su bulunuyor. Zamanında atmosferinde de su buharının bulunduğuna dair kanıtlar elde edildi.

Mars atmosferini kaybettiğinde yüzeydeki suyun bir kısmı kayboldu.

Kalan onca suyun nereye gittiği önemli bir soruydu.

Elbette yeraltına sızmış olabilirdi ama kanıt gerekiyordu.

Bu kanıtı artık emekliye ayrılmış bir NASA aracının gönderdiği veriler sağladı.

Amerikan Uzay ve Havacılık dairesi NASA’nın 2018’de Mars’a indirdiği Mars Insight Lander adlı araç…

Mars Insight Lander, 2022 yılına kadar 4 yıl boyunca bir sismogram aracılığıyla Mars’ın nabzını tuttu, derinliklerini dinledi. O arada Mars’ta 1,319 deprem saptadı.

İşte Abd California Üniversitesi ve California Berkeley Üniversitesi’nden bilim insanları bu depremların dalgalarını incelediler. Deprem dalgalarının geçtikleri yapıların yoğunlukları, bu yeraltı yapılarının ne olduğunu ortaya koyuyordu. Kaya mı? Çökelti mi? Başka türlü bir yapı mı?

Sismik dalgalar likit su yoğunluklarından da geçiyordu.

Mars’ın aranan kayıp likit suyu Kızıl Gezegen’in yer altında, kaya kabuğunun 10-20 kilometre derinlerinde bulunuyordu.

Araştırmayı yapan bilim insanları şaka yollu Mars’a özel ilgisi olan Amerikalı iş insanı Elon Musk’a gönderme yaparak kanıtlanan su varlığının milyarderler için sevindirici bir haber olmadığını belirtiyorlar.

Araştırmacılar, “Mars’ta 10 kilometre derinlikte kuyu açmak Elon Musk için çok ama çok zor” diyorlar.

Mars’ta yer altında suyun varlığı milyarderler için sevindirici olmayabilir ama Mars denilince akla gelen en büyük sorunun yanıtına yaklaşılması açısından önemli.

Araştırmayı yürüten bilim insanlarından Profesör Michael Manga, “Su yoksa hayat da yoktur” diyor ve ekliyor:

“Yani eğer Mars’ta yaşanabilir ortamlar varsa, bunlar şu anda yerin çok derinlerinde olabilir.”

Mars’ın yörüngesinde dönen iki uzay aracı, Kızıl Gezegenin ekvatoruna yakın yükselen volkanların tepesinde donmuş su keşfetti.

Avrupa Uzay Ajansı’nın ExoMars ve Mars Express misyonları, Güneş Sistemindeki en yüksek yanardağlar olan Tharsis yanardağlarında don tespit etti.

Bilim insanları, daha önce Mars’ın bu bölgesinde don oluşmasının imkansız olacağını düşünmüşlerdi, ancak 2024’ün başlarında Mars Express’in Mars’ın ekvatorunda su buzunun kanıtlarını bulduğu açıklanmıştı.

Don, yalnızca insan saçı kalınlığında (milimetrenin yaklaşık yüzde biri kalınlığında) olmasına rağmen çok geniş bir alanı kaplıyor.

Bu, Mars’taki soğuk mevsimlerde yaklaşık 150 bin ton suyun donması ve buharlaşması anlamına geliyor; bu da yaklaşık 60 olimpik yüzme havuzuna eşdeğer.

Don, her ikisi de Avrupa Uzay Ajansı liderliğindeki ExoMars TGO ve Mars Express yörünge araçları tarafından Mars yanardağlarında keşfedildi.

ExoMars TGO, 2016 yılında Mars’a ulaştı ve tam bilimsel misyonu 2018’de başladı.

Mars Express, 2003’ten beri Mars’ın yörüngesinde bulunuyor.

Araştırma ekibi donmayı TGO’nun CaSSIS cihazıyla tespit etti.

ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Ajansına (NASA) ait “Perseverance” isimli uzay aracı, Mars’ın uydusu Phobos’un, gezegende güneş tutulmasına neden olduğu anları görüntüledi

ABD Havacılık ve Uzay Ajansına (NASA) ait “Perseverance” isimli uzay aracı, Mars’ın uydusu Phobos’un, gezegende güneş tutulmasına neden olduğu anları görüntüledi.

Live Science’ın haberine göre olay, 8 Şubat’ta tesadüfen Perseverance’ın kameralarına takıldı.

NASA’nın California eyaletinde bulunan Jet İtki Laboratuvarı’ndan (JPL) mühendisler, Mars’ta, yüzeyinin birkaç bin kilometre üzerinde yörüngede turlayan asteroit boyutlu uydusu Phobos’un sebep olduğu güneş tutulmasının 68 görüntüsünü kayıt altına aldı.

Phobos’a bugüne kadar bilgi alma amacıyla yanından geçiş yapan uzay araçlarının dışında hiçbir uzay aracı gönderilmedi.

Japonya Uzay Araştırma Ajansı (JAXA), 2026’da Phobos’tan toplanacak örnekleri Dünya’ya getirmeyi hedeflediği “Mars Uyduları Keşif” (MMX) misyonunu başlatmayı planlıyor.

Misyon kapsamında toplanan örneklerin Phobos’un bilinmeyen geçmişine ışık tutması bekleniyor.

İlk olarak 1877’de ABD’li bir gökbilimci tarafından keşfedilen patates şeklindeki Phobos, Antik Yunancada “korku” anlamına geliyor.

Araştırmaya göre, Perseverance gezgini tarafından toplanan veriler, bir zamanlar Mars’ta Jezero Krateri adı verilen dev bir havzayı dolduran suyun biriktirdiği antik göl çökeltilerinin varlığını doğruladı.

Robotik gezici tarafından gerçekleştirilen ve yere nüfuz eden radar gözlemlerinden elde edilen bulgular, önceki yörünge görüntülerini ve bilim adamlarının Mars’ın bazı bölümlerinin bir zamanlar suyla kaplı olabileceğini ortaya koyuyor.

Kaliforniya ve Oslo Üniversitesi’nden ekiplerin yürüttüğü araştırma,  Science Advances dergisinde yayınlandı .

Araştırma, Perseverance’nin Mars yüzeyinde krater tabanında, nehir deltalarına benzeyen bitişik örgülü, tortul benzeri özellikli yeraltı taramalarına dayanıyor. .

Gezegen bilimcisi David Paige, gezicinin RIMFAX radar cihazından gelen sondajların, bilim adamlarının 20 metre derinlikteki kaya katmanlarının kesitsel bir görünümünü elde etmek için yeraltına bakmalarına olanak tanıdığını söyledi.

Bu katmanlar, suyun taşıdığı toprak çökeltilerinin, tıpkı Dünya’daki göllerde olduğu gibi, Jezero Krateri ve deltasında onu besleyen bir nehir tarafından biriktirildiğine dair şaşmaz kanıtlar sağlıyor.

Bulgular, önceki çalışmaların uzun süredir öne sürdüğü soğuk, kurak ve cansız Mars’ın bir zamanlar sıcak, ıslak ve belki de yaşanabilir olduğu yönündeki iddiayı güçlendirdi.

Bilim insanları, Dünya’ya nakledilmek üzere Perseverance tarafından toplanan örneklerde, yaklaşık 3 milyar yıl önce oluştuğu düşünülen Jezero çökeltilerinin yakından incelenmesini sabırsızlıkla bekliyor.

Tarkan’dan Cumhuriyet’in 100. yılına özel marş: “Sen rahat uyu”

Sanatçı Tarkan Tevetoğlu, Cumhuriyet’in 100. yılı ve Atatürk için “Sen Rahat Uyu” adlı marşı besteledi.

Söz ve müziği Tarkan imzasını taşıyan, düzenlemesi Ateş Berker Öngören’e ait olan “Sen Rahat Uyu”, dijital müzik platformlarında dinlenebiliyor.

Mars etrafında dönen uyduların verilerine göre Mars’ta 6 saat süren 4.7 büyüklüğünde bir deprem gerçekleşti ve bu şimdiye kadar tespit edilmiş en büyük sismik olay.

Mars etrafında dönen uyduların verilerini inceleyen bilim insanları, Kızıl Gezegen’de şimdiye kadar tespit edilmiş en büyük depremi kaydettiklerini açıkladı.

6 saat süren 4.7 büyüklüğündeki depreme tektonik hareketlerin neden olduğu belirtiliyor.

Başlangıçta bir meteor çarpması tarafından neden olduğu düşünülen büyük titreşimlerin, şimdi yüzeyin altındaki tektonik faaliyetler nedeniyle olduğu anlaşıldı.

NASA’nın Perseverance Mars Rover’ı, bu görüntüyü 933. Mars gününde, tam da güneş batmaya başladığında, gezicinin direğinin yukarısında bulunan ve sürüşe yardımcı olan navigasyon kamerasını kullanarak yakaladı.

NASA’nın 5 Ekim Perşembe günü elde ettiği görüntü, ufkun soğuk, mavimsi-yeşil renkte olduğunu ortaya çıkardı; Kızıl Gezegendeki ışık saçılımının fiziğinin nasıl olduğunu ve bunun Dünya’daki benzer bir olayla nasıl tezat oluşturduğunu ortaya koydu.