Meteoroloji Genel Müdürlüğü verilerine göre 2024 Haziran’ı, son 23 yılda en az yağış alan haziran ayı oldu. Türkiye genelinde ortalama 3,4 gün yağışlı geçerken Marmara Bölgesi’nde yağış miktarı yüzde 92 düştü.

Meteoroloji Genel Müdürlüğü, bu yılın haziran ayı alansal yağış verilerini yayınladı. Rapora göre son 23 yılın en az yağış alan haziran ayını yaşadık.

Rapora göre 2024 yılının haziran ayında boyunca 11,9 mm ile sınırlı kalan yağışlar, 33,6 mm olan haziran ayı ortalamalarının ve 58,1 mm olan 2023 yılı haziran ayının altında kaldı.

Bu yıl haziran ayı ortalamalarının yüzde 65 altında kalan yağışlar, geçen yıla göre yüzde 80 azaldı.

Bölge bazında bakıldığında ise Batı ve Orta Karadeniz,  Marmara Bölgesi (Kırklareli hariç), Kıyı Ege, Antalya‘nın doğusu, Mersin,  Adana, Osmaniye, Hatay, Gaziantep, Adıyaman, Şanlıurfa, Elazığ, Diyarbakır ve Bingöl‘de yağışlar yüzde 60 oranında azaldı.

Giresun, Trabzon, Rize ve Artvin‘in sahil kesimleri ise ortalanın yüzde 20 üzerinde yağış aldı.

Yağışların en çok azaldığı bölge yüzde 92 ile Marmara Bölgesi oldu. Haziran ayı normali 41,5 mm olan bölge, 3,4 mm yağış aldı.

Ege ve Akdeniz bölgelerinde son 23 yılın, Marmara ve Karadeniz bölgelerinde son 21 yılın, İç Anadolu Bölgesi’nde son 12 yılın en düşük yağışı meydana geldi.

Türkiye genelinde haziran ayında ortalama 3,4 yağışlı gün yaşandı. 1991-2020 yıllarında ortalama yağışlı gün sayısı 6,5’ti.

Yağışlı gün sayıları Ege Bölgesi’nin orta ve kıyı kesimi ile Antalya’nın batısı, Adana’nın güneyi, Gaziantep, Kilis ve  Maraş  çevrelerinde 3 günün altına düştü.

Doğu Anadolu’nun kuzey ve doğu kesimleri ile Doğu Karadeniz çevrelerinde ise 10-15 gün yağışlı geçti.

İl genelinde ise en az yağış 0,4 mm ile İzmir‘de gerçekleşirken en fazla yağış 97 mm ile Rize’de gerçekleşti.

Yağış düşüş oranı en yüksek il yüzde 98 ile Çanakkale olurken Hakkari, yüzde 26 ile yağış artış oranının en yüksek olduğu il oldu.

Bilecik, Bursa, Çanakkale, Edirne, İzmir, Kocaeli, Yalova’da son 64 yılın,  Adana, Ardahan ve Osmaniye’de son 44 yılın, Adıyaman, Aydın ve Kütahya’da son 23 yılın, Manisa’da son 22 yılın, Amasya, Balıkesir, Bartın, Bolu, Çankırı,  Çorum, Düzce, Eskişehir, İstanbul, Karabük ve Kastamonu’da son 21 yılın en düşük yağışı gerçekleşti.

Yaşadığımız bu coğrafya inanılmazdır. vahşi hayvanların evcilleştirildiği, avcılık ve balıkçılığın başladığı, buğday tohumunun filizlendiği yani tarımın başladığı, yazının bulunduğu, inançların ortaya çıktığı bir coğrafya.. Yüzlerce uygarlığın ayak izi var… Konumuz Mezopotamya…

Dicle kıyılarındaki Musul Barajı’nda sular çekildi tarih ortaya çıktı. Yapılan kazılarda Mitanni uygarlığa ait bir kent bulundu. Dünya Zaktuki kentini konuşuyor. Bizim gündemimiz ise malum.

Anadolu’da Hititlerin olduğu dönemde Mezopotamya’da da Mitaniler vardı. yani üç bin 500- 4 bin yıl önceden söz ediyoruz.

Önce baraj sularından başlayalım… Irak dünyada küresel ısınmanın sancısını çeken ülkelerin başında geliyor… Güney’de Basra’da çağları aşan bir kuraklık yaşanıyor. Kuzey’de de yağış az, üstelik Basra’ya buradan su pompalanıyor… Tarihi buluntuların çıkmasını sağlayan da küresel ısınma oldu.

Burada Alman ve Iraklı arkeologlar kazılarını 10 yıldan beri sürdürüyorlardı. karşılarında bir kentin surlarını görünce şaşırdılar, kazıları hızlandırıldı, çünkü Dicle sularının yükselme ihtimali vardı.

Kısa bir zamanda, araştırmacılar kenti büyük oranda haritalamayı başardı. Burası antik Zaktuki kentiydi. Asıl büyük olay ise çivi yazısı tabletten meydana gelen bir arşivi barındıran Asur dönemine ait seramik kapların keşfedilmesiydi.

Harfler içeriyor olabilecek kimi kil tabletler, hâlâ kilden yapılma zarflarında duruyorlar. Uzmanlara göre,  “pişirilmemiş kilden yapılan çivi yazısı tabletlerin su altında onca yıl sağlam kalması neredeyse bir mucize”

Mitanniler milattan önce 1200’lü yıllarda hüküm sürmüşler. Komşularıyla bir barışmışlar, bir savaşmışlar(bu durum Ortadoğu’nun genlerinde var demek ki!)

Sonra tarihten silinen kavimler topluluğuna onlar da katılmış. Asur hakimiyetine girmişler… Bu uygarlığın kenti sular çekilince çıktı dedik ya, geldik zurnanın zırt dediği yere…

ORTADOĞU’DA SU SORUNU

Ortadoğu’da su sorunu çok eskilere dayanıyor. İşin uzmanları yılarca uyardılar… “Ortadoğu’da savaşlar petrol değil su yüzünden çıkacak” şeklindeydi bu uyarılar…

Küresel ısınmanın en fazla hissedildiği ülkelerden biri olan Irak; susuz kalınca, çareyi Türkiye ve İran’ı suçlamakta buldu. Petrolünün yanı sıra suyunu da har vurup harman savuran Irak, işi o boyuta götürdü ki; “Ticari ilişkilerimizi keseriz” diyerek üst perdeden açıklama yaptı. Açıklamayı yapan da Irak Parlamentosu Birinci Başkan Yardımcısı Hakim El Zamili idi.

Hakim El Zamili’ye göre, Türkiye Dicle ve Fırat sularının yüzde 80’i kesiyor, sadece yüzde 20 oranında suyu Irak topraklarına bırakıyor. Irak su ihtiyacının tamamının bu nehirlerden karşılıyor, nehirlerin ülke içindeki bölümünde su seviyesi yüzde 60’a kadar düştü.

Türkiye ve İran ile 36 milyar doları bulan ticaret hacmine ulaştıklarını anlatan Zamili, Irak’a su verilmemesi durumunda ticari ilişkilerin gözden geçirileceğini belirtiyor. Ancak çuvaldızı Türkiye ve İran’a batırırken, kendilerine iğne bile değdirmiyor.

İSRAİL ÖRNEĞİ

Yıllarda petrolünü silahlanmaya harcayan, ülkesini savaşlara sokan Saddam yönetimi su ve toprak kullanımı konusunda yatırımı yapmadı. Irak’ta bu sorun devam edip gidiyor…Diğer Ortadoğu ülkeleri de benzer sorunları yaşıyor… İsrail hariç…

İsrail susuz çölleri yeşertti… Nasıl mı? Örnek Arava bölgesi… İsrail burayı ağaçlandırdı. Kavundan karpuza, üzümden hurmaya, domatesten biber patlıcana kadar her şeyin yetiştirildiği çiftliklerde üretilen ürünlerin yüzde 90’ı Avrupa ve Amerika pazarına ihraç ediliyor.

Sadece bu bölgede 800 bin ton yaş sebze ve meyve üretiliyor. Güneş enerji panellerinde üretilen elektrikle çıkarılan su arıtılarak tarım kullanılıyor. Her bir güneş enerjisi panelinin, günlük ürettiği elektrik enerjisi ile 3 bin litre tuzlu su arıtılıyor. Sulamanın tamamı ise damla sulamayla gerçekleştiriliyor, vahşi sulama yok. Buna da artık şapka çıkarılmazsa…

Cengiz ERDİL/Gazeteci

CengizERDİL/kentekrani

Youtube Abone Olmak İçin Tıklayınız

www.kentekrani.com 17 Temmuz Haziran 2022

Yazarın Tüm Yazıları