Ne zaman tarım konusu konuşulsa aklıma Hollanda gelir. Bu küçük Avrupa ülkesi, dünyanın nasıl da en önemli tarım alanlarına sahip şaşar kalırım. Yıllar önce Aydın Söke’de bir tv haberinin çekimlerini yaparken güngörmüş ziraat mühendisinin sözlerini asla unutmam. Hollandalı tarım uzmanı Söke Ovasına bakıp, “Burası bizde olsaydı, dünyayı beslerdik” demiş. Bizim mühendis, “Söke gibi Anadolu’da 50’den fazla ova var” deyince de süt ve etle beslenen Hollandalı acı acı gülmüş!

Hollanda’nın yüzölçümü topu topu 42 bin kilometrekare… Maşallah; dar alanda kısa paslaşma yaparak hem futbolda dünyada üst sıralardalar, hem de tarımda… Endüstriyel peynir üretiminde bir numara, Avrupa piyasası onlardan sorulur. Daha pek çok tarımsal üründe de ihracat şampiyonu.

Hollandalı uzman son günlerde Çanakkale ve Kazdağları’nın başına gelenleri yakından görse; acaba neler düşünürdü?

Hatırlayacaksınız, bu yılın en büyük orman yangını Çanakkale yöresinde yaşandı.

Çanakkale’de kent merkezine hayli yakın Kayadere köyünde 22 Ağustos’ta çıkan ve yaklaşık 48 saat sonra kontrol altına alınan orman yangınlarında 4 bin 80 hektar alan yandı.

Basınımız; yanan yerlerin büyüklüğünü akılda kalsın diye 5 bin 712 futbol sahası olarak hesaplamış. Yanan tarım alanları, yok olan yaban hayatının yanı sıra, ağıllarda kalan binlerce büyük ve küçükbaş hayvanı da düşünürseniz, felaketin boyutu ortaya çıkar.

Bereketli ova ve dağ silsilesi aslında insan uygarlığının köşe taşı bir bölge. Adamlar yıkılıp duran Truva’dan asla vaz geçmemişler, sekiz, dokuz kez aynı yerde kent kurmuşlar.

Zamane evladı ‘eskiye bakıp ders alır’ diye hiç ah, vah etmeyin. Modern zamanlar artık talan ve yıkım günlerini birbirine bağlıyor.

Çanakkale ve Kazdağları son yıllarda çok dertli. Bir yanda maden ve taş ocakları, bir yanda betonlaşma ve artan kirlilik. Üstüne de iklimin insanlarla kedinin fareye oynadığı gibi eğleşmesi!

Hemen aşağısındaki Edremit Körfezi’nde insan eliyle yaratılan kirlilik korkutucu hale geldi. Yöre sakinleri “Denizimizi geri istiyoruz” haykırışlarıyla protesto gösterileri yapıyorlar, dünyanın en iyi kalite zeytininin yetiştiği ağaçların kesilmesine karşı duruyorlar.

Burada ülkemizin en etkin ve faydalı çevre kuruluşu TEMA’ya kulak vermek lazım… “Çanakkale iki kıta üzerindeki konumu, denizleri, boğazı, adaları ve Kaz Dağı ile eşsiz bir coğrafyada yer alıyor. Çanakkale’nin %54’ü ormanlarla kaplıdır. Bu özelliği ile Türkiye’de orman varlığı en zengin olan iller arasında bulunuyor.” diye başlayan TEMA raporuna göre, Çanakkale hem bir orman kenti hem de nüfusunun büyük bölümü doğrudan ya da dolaylı olarak tarımla ilgili.

Çanakkale’nin domatesi, Ezine peyniri ve sardalyasını saymam yeterli herhalde…

Böyle bir coğrafyanın korunması başka bir ülkede olsa her halde ulusal mesele olurdu. Biz ise kaçan trenlerin arkasından sadece bakıyoruz. Çanakkale insan kaynaklı tehditlerden nasıl arındırılır? Her halde yeni bir Anafartalar kahramanına ihtiyaç var.

Cengiz ERDİL/Gazeteci

CengizERDİL/kentekrani

Youtube Abone Olmak İçin Tıklayınız

www.kentekrani.com 24 Eylül 2023

Yazarın Tüm Yazıları

Maden mi? Doğa mı? Toplum sanki bir seçim yapmak zorundaymış gibi şimdi bu soruyu karşımıza dikiyorlar. Paracıların, rantçıların, komisyoncuların, madeni yeraltında bırakmayalımcıların sloganı bu… Onlar zahmet etmesin; biz çeşitlendirelim…Tarım ve hayvancılığı başa koyalım; doğa, ormanlar diyelim, tarih diyelim, mitoloji diyelim, Homeros’un, Herodot’un, Aristo’nun mekanı diyelim.. Sonra da buraya Kazdağları levhası asalım. Burası Anadolu’nun en önemli oksijen deposu sayılır.

Uğraştıkları yer Kuzey Ege işte böyle bir yerdir. Altın madeni için dağları delik deşik ettiler, sonra hiçbir şey olmamış gibi çekip gittiler. Biraz zaman geçti, Çanakkale Boğaz Köprüsü’nün getirisine göz diktiler, belediye meclislerindeki tüm partilerin desteğiyle imar planları üzerinde oynuyorlar.

Şimdi bir de uranyum madeni arama faaliyeti ortaya çıktı. Bölgede zeytincilik yapan çevreci dostumuz Cem Tüzün’den bir mektup var.

Cem Tüzün şöyle yazmış;

Arıklı köyü Kazdağları güney yamacında. Kuzey Ege’de Edremit Körfezi kıyılarından muhteşem bir vadi içinden geçerek köye birkaç dakika içinde ulaşabilirsiniz. Köyden Kazdağları’na doğru çınar ve karaçam ormanı içinden tırmanışı sürdürürseniz, önce Çanakkale İzmir otoyoluna ve ardından Ayvacık barajına varırsınız.

Daha üst kotlarda Tahtacı Türkmenlerinin rengarenk köyleri. Tırmandıkça sizi insan eliyle bozulan coğrafyalardan koruyan masal kahramanları gibi Göknar ağaçları karşılar.

Kış aylarında bu bölgeden toplanan mantarları market raflarında, ya da yeni türeyen alışveriş sitelerinde bulmanız olanaksızdır.

Ceylanlar, tilkiler, yaban hayvanları hiç duymadığınız kuş sesleri sizi kuşatmıştır artık. Ancak, siz onları severseniz görünürler.

Bu yörede MTA’ya nükleer santrallerde yakıt olarak kullanılacak uranyum ve toryum potansiyelini araştırma görevi verildi. Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) süreçleri bypass edildi.

Cem’in mektubu böyle… Bir grup çevre gönüllüsü ve yöredeki üretici köylülerle sondaja karşı çıkıyor davalar açıyorlar.

Sadece Arıklı köyü değil, söz konusu alanda onlarca köy daha var. Üstelik önemli bir antik kentin kalıntıları da burada…

BU İLK ARAMA DEĞİL

Bölgede bu ilk uranyum araması değil. MTA 40 yıl içinde üç sondaj daha yapmış, uranyum bulamamış.. Bu dördüncü sondaj çalışması. Yeni bulgu varsa her halde devlet sırrına giriyor!

MTA’nın Türkiye’deki uranyum ve toryum madenleriyle ilgili raporunda şunlar yazılı; “ Ülkemizde kurulacak nükleer enerji santrallerinin hammadde ihtiyaçlarının bir kısmının yurtiçinden karşılanabilmesi için, MTA Genel Müdürlüğü tarafından uranyum aramalarına önem verilmiş, yeni uranyum kaynaklarının ortaya konulmasına yönelik olarak arama ve araştırma projeleri uygulamaya konulmuştur. Ülkemizde 12.614 ton uranyum (U₃O₈) ve 380.000 ton toryum (ThO₂) (Eskişehir-Sivrihisar-Kızılcaören) görünür rezervi bulunmaktadır. 2017 yılı içerisinde Nevşehir, Aydın illeri ile Trakya bölgesinde nükleer enerji hammaddelerinin aranmasına yönelik çalışmalar devam etmekte olup, olumlu veriler elde edilen sahalarda radyoaktif hammadde aramalarına yönelik 2017 yılında 10.000 m radyoaktif hammadde arama sondajının yapılması planlanmış ve Nevşehir ilinde 13.368 m sondaj çalışması gerçekleştirilmiştir.”

Görüldüğü gibi Kazdağları’ndaki sondajlarla ilgili bir bilgi yok… Demek ki sonradan karar verdiler. Uzmanlara göre, doğada zaten tek başına bulunması zor olan uranyum tıpkı altın gibi diğer elementlere tutunuyor. “ Buradaki uranyum devede kulak olacak” diyorlar.

Maden her yerde çıkabilir ancak bunun bir maliyet hesabı var, Kuzey Ege’nin tarım potansiyeli üstelik de bu kadar tarihi değeri varken, bu çabaya değer mi?

Artık bir düşün; Kazdağları’nın yakasından..

Cengiz ERDİL/Gazeteci

CengizERDİL/kentekrani

Youtube Abone Olmak İçin Tıklayınız

www.kentekrani.com 31 Temmuz 2022

Yazarın Tüm Yazıları