Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Sözcüsü Margaret Harris, Maymun çiçeği (mpox) ile mücadelede kitlesel aşılama yerine virüsün bulaştığı bölgelerde “hedefli aşılama” yapılması gerektiğini ve Maymun çiçeğinin yayılmasını durdurmanın Kovid-19’a göre daha kolay olduğunu belirtti.

Harris, geçen hafta DSÖ’nün yayılmasını “uluslararası öneme sahip bir halk sağlığı acil durumu” olarak ilan etmesi ve küresel mercek altında olan Maymun çiçeği virüsüne ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Virüsün hızla yayılmaya başlamasının dünyanın gündemine oturduğunu kaydeden Harris, Maymun çiçeği virüsünün “Klad 1” ve “Klad 2” olmak üzere iki genetik türünün olduğunu kaydetti.

Harris, geçen yıl ortaya çıkan virüsün yeni türü “Klad 1b” ile ilgili endişelerini dile getirirken, “Bu endişelendiğimiz tür çünkü çok hızlı bulaşıyor ve özellikle çocuklar arasında oldukça yüksek bir ölüm oranına sahip. Esas endişelendiğimiz durum çok hızlı yayılması. Bu yıl, 2023’ün tamamında görülenden daha fazla vaka tespit edildi. Çok hızlı yayılan virüs diğer ülkelere de sıçradı. Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde artan Maymun çiçeği vakaları, daha önce hiç vaka bildirmemiş Burundi, Ruanda, Uganda ve Kenya’ya da sıçradı” diye konuştu.

Maymun çiçeği virüsünün yeni türü olan Klad 1b dolayısıyla hastalıkla ilgili daha yüksek ölüm oranlarının görüldüğünü bildiren Harris, “(Ölüm oranı) Yaklaşık yüzde 3 ve küçük çocuklar gibi gerçekten savunmasız gruplarda bundan daha yüksek. Özellikle küçük çocuklar üzerindeki etkilerinden endişe ediyoruz. Çatışmalar nedeniyle yerinden edilmiş insanlar arasında da hızla yayılıyor. Bağışıklık sistemleri yetersiz beslenmeden muzdarip olduğu için çok güçlü olmayan bu insanlar çok tehlikeli durumda” dedi.

Harris, çiçek hastalığı ve HIV  enfeksiyonuna yakalanmış bireylerin Maymun çiçeği virüsünü daha ağır geçirebilme olasılığına işaret ederken, bu kişilerin ölüm riskinin daha fazla olduğunu söyledi.

Maymun çiçeği virüsü için belirli bir tedavi olmadığını kaydeden Harris, virüsü yenebilecek bir antiviral ilacın olmadığını ancak semptomatik tedavinin etkili olduğunu söyledi.

Harris, hastalığa yakalananların ciltlerinde döküntüler olduğuna değinirken, başka enfeksiyon  kapmasını önlemek için kişilerin tedaviye ihtiyacı olduğunu söyledi.

Maymun çiçeği virüsü bulaşanların ateşlerinin çıkacağını hatırlatan Harris, ateş düşürücü ve ağrı kesici ilaçlara ihtiyaç duyacağını belirterek hastaların tıbbi tedavi almalarının ve bu süreçte kendilerini izole edebilmelerinin çok önemli olduğunu vurguladı.

“Maymun çiçeği virüsü nedeniyle bir kapanmaya ihtiyaç yok”

Harris, çiçek hastalığı için geliştirilen aşıların Maymun çiçeğine karşı etkili olduğunu kaydederek şöyle devam etti:

“Maymun çiçeği virüsüne sahip olduğu bilinen biriyle temas kuranlara, bu temastan sonraki 4 gün içinde bu aşıları olması önerilir. Aşılanması gereken bir diğer grup da salgının olduğu bölgedeki sağlık çalışanlarıdır. Ayrıca daha büyük risk altında olanlardır. (Maymun çiçeği virüsü için) Kitlesel aşılama önerilmiyor. Bu çok önemli. Virüsün bulaştığı yerlerde hedefli aşılama yapılması gerekiyor. Şu anda zor olan, sınırlı olan aşıyı tedarik etmek ve onları salgının olduğu yere ulaştırmak.  Aşı stokları konusunda Kuzey Avrupa,  ABD ve Japonya iyi kaynaklara sahip. Bu yüzden şu anda stokları olan ülkelerle ve üreticilerle üretimi artırmak, ayrıca bu stokları ihtiyaç duyulan yere ulaştırmak için çok yakın bir şekilde çalışıyoruz. Bu aktif bir virüs. Kimin hasta olduğunu bildiğiniz, iyi bir temas ve izolasyon önlemleri takibi yaptığınız sürece oldukça kolay bir şekilde durdurulabilir. Yani (salgın nedeniyle) bir kapanmaya ihtiyaç yok. İhtiyaç olan şey, tam olarak kimin hasta olduğunu bilmeniz için çok iyi bir gözetim.”

Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, Kovid-19’la ilgili olarak toplu bir aşı kampanyası ya da kapanma benzeri tedbirlerin asla uygulanmayacağını duyurdu.

Fahrettin Koca sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada Hatay Erzin Devlet Hastanesi Başhekimi Doktor Ersin Mahmutoğlu’nun Kovid-19 Eris varyantından öldüğü yolundaki iddiaları hatırlatarak ölüm sebebiyle ilgili iddiaları yalanladı.

“AŞI ÜRETİCİLERİNİN GERÇEKÇİ OLMAYAN PROPAGANDASI”

Fahrettin Koca Eris varyantı üzerinden bir propaganda yürütüldüğünü belirtti ve şunları kaydetti: “Bu propaganda, Eris varyantı sebebiyle, tıpkı salgının başlarındakine benzer, şu an için asla gerçekçi ve gerekli olmayan, bilimsellikten tamamen uzak tedbirlerin uygulanmasına ve aşı kampanyaları başlatılmasına yöneliktir. Her ürünün üreticisi gibi, aşı üreticileri de ürettikleri ürünün daha fazla alıcı bulmasını isteyebilirler. Ama bilim buna bakmıyor. Gereksiz bir ilacı kim kullanmak ister, onu hangi hekim önerebilir? Öneriyorsa o tıp ahlakına bağlı bir hekim midir?”

GRİPLE NASIL MÜCADELE EDİLİYORSA KOVİD-19’LA DA ÖYLE

Sağlık Bakanı, söz konusu kampanyaların sosyal depresyona yol açtığını bunun da önemli bir sağlık sorunu olduğunu belirtti.

Bakan Koca, Kovid-19 ile mücadelede radikal tedbirler almaktan aşı uygulamasına, insan sağlığı için ne gerekiyorsa hepsini milletçe uyum içinde yaptıklarını aktardı.

Şimdi gündemde olan küresel ve yerel propagandanın boyun eğdirme çabası olduğunu vurgulayan Koca, şunları kaktardı:

“Boyun eğmeyiz, eğmeyeceğiz. Bu söz konusu bile olamaz. Toplu bir aşı kampanyası ya da kapanma benzeri tedbirler asla uygulanmayacak. Kovid-19, artık griple nasıl mücadele ediliyorsa tıpkı öyle mücadele edilecek bir hastalıktır. 85 milyon müsterih olsun. 

Çin’in üçüncü büyük şehri Guangcou, Kovid-19 salgınının başından bu yana karşılaştığı en büyük vaka artışını kontrol altına almaya çalışıyor.

Çin’in Guangcou şehrinde yaklaşık 5 milyonluk nüfusu etkileyen kısmi kapanmaya gidildi.

Ülkenin güneyindeki Guangdong eyaletinin merkezi olan 18 milyonluk şehirde, son 24 saatte vaka sayısı 2500’ü aştı.

Vaka sayısı salgının başından bu yana en yüksek düzeye çıkarken şehirde yaklaşık 5 milyonluk nüfusun yaşadığı metropol bölgelerde kısmi kapanmaya gidildi.

Yerel yönetimden yapılan açıklamada, karantinaya alınan bölgelerdeki vatandaşların pazar gününe dek evlerinden çıkmamaları konusunda uyarılırken her haneden günde bir kişinin alışveriş için çıkmasına izin verileceği bildirildi.

Şehrin büyük bölümünde toplu taşıma durduruldu, okullar tatil edildi.

Guangcou’dan başkent Pekin ile diğer büyük şehirlere uçuşlar durduruldu.

Ulusal Sağlık Komisyonu’ndan yapılan açıklamaya göre, Çin ana karasında son 24 saatte hastalık belirtisi gösteren 1346, göstermeyen 6 bin 989 vaka saptanırken günlük vaka sayısı son 6 ayın en yüksek seviyesine çıktı.

Vakaların nüfusa oranla az olmasına ve büyük bölümünün hastalık belirtisi göstermemesine rağmen Çin, “sıfır vaka” olarak adlandırılan katı salgın kontrol tedbirlerini uygulamaya devam ediyor.

Kovid-19 vakalarını ortaya çıktığı yerde bastırmayı ve bulaşma zincirini kesmeyi hedefleyen strateji, karantina, seyahat kısıtlamaları, toplu testler, imalat, ticaret ve hizmetler sektöründeki işletmelerin faaliyetlerinin kısıtlanması veya kapalı devre sürdürülmesi gibi katı ve geniş ölçekli tedbirleri gerektiriyor. Tedbirler, hayatın olağan akışına müdahalenin yanında ekonomik maliyeti açısından da tartışmalara yol açıyor.

Çin’in Sichuan eyaletine bağlı Chengdu şehrinde Covid-19 vakalarının artması üzerine 4 günlük kapanma uygulanacağı haberinin ardından halk marketlere akın etti.

Çin’in en büyük eyaletlerinden biri olan Sıchuan’da artan Covid-19 vakalarının önüne geçilememesinin ardından Çin, yine tam kapanma kararı aldı.

Çin’in Sıchuan eyaletine bağlı Chengdu şehrinde Covid-19 vakalarının artması üzerine 4 günlük kapanma uygulanacağı haberinin ardından halk marketlere akın etti.

Sosyal medyada paylaşılan fotoğraflarda, panik yaşayan vatandaşların süpermarketleri doldurduğu, market raflarının boşaldığı görüldü.

Yiyecek gibi temel ihtiyaçlarını stoklamak için marketlere koşan halk, gıda stoğu yaparken en çok uzun süre buzlukta ve dondurucuda saklanabilecek hayvansal gıdalara yöneldi.

Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Oğuz Reşat Sipahi, Türkiye’de de tespit edilen ‘Omicron’ varyantının ‘Delta’, ‘Alfa’, ‘Beta’ gibi varyantlara göre daha hızlı yayıldığını vurguladı.

Hem aşıdan kaçabilen hem de hızlı yayılabilen ‘Omicron’ varyantının daha fazla öldürmediğini vurgulayan Sipahi, şunları söyledi:

“Ya aynı ya da daha az öldürüyor. Aşının üzerinden belirli bir süre geçtiyse bu varyanttan korunma olasılığı bir miktar düşük diyebiliriz. Türkiye’deki aşılanmanın dünyaya göre farkı var. Biz Sinovac artı Biontech olmanın bana göre avantajına sahibiz. Bu durum ‘Omicron’a karşı ne kadar koruyor, Sağlık Bakanlığı sistematik bir çalışma yapabilir. Bu verinin dünyadan çıkma olasılığı düşük. Çünkü onlarda bizim kadar hem Sinovac hem Biontech gibi karışık aşılanma yok. Sağlık Bakanlığı’nın bunun üzerinde yoğunlaşmasında fayda var. 3’üncü doz aşının koruyuculuğu artırma olasılığı yüksek gibi gözüküyor.”

Yüzde 100 korunma olmadığının altını çizen Sipahi, “Aşıya güvenip maskeden vazgeçmemek gerekiyor. Halk 2 aşıdan sonra genelde korunmayı azaltıyor” diye konuştu.

Özellikle Avrupa’da korunma önlemleri artırılarak kapanma aşamasına gelindiğini kaydeden Prof. Dr. Sipahi, Türkiye için de benzer kapanma önlemlerinin gündeme gelebileceğini belirterek, “Delta varyantının ortalama bulaşma süresi 3-6 gün, Omicron’da 1,5-3 gün. Bu varyant her türlü daha hızlı hasta ediyor. Hastalığın 2 katına geçme süresi daha hızlı gibi gözüküyor. ‘Bizde kapanma olmaz’ demek zor. Avrupa’da yoğunlaşma başladıktan 1 ay sonra bizde de yoğunlaşma başlıyor. Daha önceki deneyimlerimiz yine aynı şekilde tekrarlarsa onlar şu an kapanmaya başladılarsa bizim de 1-1,5 ay sonra tekrar kapanma olasılığımız az değil. Aşının bizi ne kadar koruyacağını zaman gösterecek. Kasım ayı başından bu yana 1,5 aylık sürede 80-90’dan fazla ülkeye yayılmış bir varyanttan bahsediyoruz. Danimarka ve Güney Afrika’dan gelen veriler klinik olarak virüsün en azından ‘Delta’ ile karşılaştırıldığında benzer ya da daha iyi seyrettiğini gösteriyor. 3 ya da 6 ay sonra bu sonucun değişeceğini sanmıyorum. Çünkü hem hızlı yayılıp hem de daha fazla öldürürse virüs açısından evrimsel bir dezavantaj olur” dedi.