Tsunami Kıyılara Ulaştı, 3 Metre Riski Sürüyor

Depremin hemen ardından yapılan tsunami uyarıları gerçeğe dönüştü. Yeni gelişmelere göre, bölgedeki bazı liman ve kıyı şeritlerine yaklaşık 1 metre (bazı ölçümlere göre 80 cm) yüksekliğinde tsunami dalgaları vurdu. Ancak yetkililer, tehlikenin geçmediğini ve dalgaların periyodik olarak büyüyebileceğini vurgulayarak, 3 metreye kadar ulaşabilecek tsunami beklentisinin hala geçerli olduğu konusunda halkı uyardı. Aomori, Iwate ve Hokkaido kıyılarında yaşayan vatandaşların yüksek yerlerden ayrılmaması isteniyor.

Merkez Üssü ve Depremin Detayları

Yapılan son incelemelere göre, yerin yaklaşık 10 kilometre derinliğinde meydana gelen depremin merkez üssü, Iwate eyaletindeki Miyako şehrinin yaklaşık 115 kilometre açığında, Pasifik Okyanusu tabanında gerçekleşti. Oldukça sığ bir derinlikte meydana gelmesi, sarsıntının Tokyo dahil çok geniş bir alanda şiddetle hissedilmesine ve deniz tabanında büyük bir hareketliliğe yol açtı.

Pasifik Ateş Çemberi

Dünyanın sismik açıdan en aktif bölgelerinden biri olan “Pasifik Ateş Çemberi” üzerinde yer alan Japonya, bu tür büyük sarsıntılara karşı hazırlıklı bir altyapıya sahip olsa da, bugünkü depremin büyüklüğü ülkede 2011’deki büyük felaketi hatırlattı. Özellikle Sanriku sahili olarak bilinen bu bölge, tarihsel olarak yıkıcı depremlere ve dev tsunamilere açık olmasıyla biliniyor.

Altyapı ve Ulaşımda Son Durum

Hızlı Trenler Durduruldu: Depremin ardından başkent Tokyo ile Aomori arasındaki Şinkansen (mermi tren) seferleri güvenlik gerekçesiyle tamamen askıya alındı.

Nükleer Tesisler: Bölgedeki nükleer santrallerde (özellikle Onagawa ve Higashidori) şu ana kadar herhangi bir anormallik rapor edilmediği, denetimlerin sürdüğü bildirildi.

Elektrik Kesintileri: Bazı eyaletlerde yerel çaplı elektrik kesintileri yaşanırken, hasar tespit çalışmaları devam ediyor.

Yetkililer, artçı sarsıntıların önümüzdeki günlerde de sürebileceğini belirterek bölge halkının resmi kanallardan gelecek uyarıları takip etmesi gerektiğini hatırlatıyor.

Japon kamu yayın kuruluşu NHK, kısa süre içinde 3 metrelik dalgalardan oluşan tsunaminin kuzey sahillerine vuracağını bildirdi. 

Sanriku açıklarında meydana gelen depremin derinliği 10 kilometre olarak ölçüldü. 

Japonya’da 15 yıl önce 11 Mart 2011’de meydana gelen 9,0 büyüklüğündeki deprem yüzünden 22,000 kişi ölmüş, 500,000 kişi evinden olmuştu. Depremde asıl can kaybı ve hasara büyük tsunami neden olmuştu. 

Tsunami yüzünden Fukishima Nükleer santralinde soğutma arızalanınca çekirdek erimiş, patlama meydana gelmiş ve 160,000 kişi kasabayı terketmek zorunda kalmıştı. Fukishima kasabası halen yasak bölge. 

Geleneksel yeni yıl müzayedesinde, en yüksek teklif “Sushi Zanmai” restoran zincirinin sahibi Kiyoshi Kimura’dan geldi.

Orkinos Kralı” olarak bilinen Kimura, bu satışla kendisine ait olan 2019 yılındaki 334 milyon yenlik (2,1 milyon dolar) eski rekoru da geride bıraktı.

Kimura, açık artırma sonrası gazetecilere yaptığı açıklamada, fiyatın beklenenden daha hızlı yükseldiğini ancak kaliteli bir balığı kaçırmak istemediğini belirtti.

Japonya’nın kuzeyindeki Oma açıklarında avlanan bu özel balık, ülkenin en kaliteli orkinoslarının yetiştiği bölgeden gelmesi nedeniyle büyük ilgi gördü.

Yapılan hesaplamalara göre balığın kilogram fiyatı 2,1 milyon yene (yaklaşık 13 bin 360 dolar) denk geliyor.

Asahi gazetesinin haberine göre T&D Hoken Groups tarafından ülke çapında “2025 Yılının Yeni ve Moda İfadeleri” yarışması düzenlendi.

Yarışmanın sonuçlarına göre Takaiçi’nin ekimde seçilmesi sonrası zafer konuşmasında art arda 5 kez tekrarladığı “Çalışmaya söz veriyorum.” ve “Kadın başbakan” ifadeleri, 2025’in en popülerleri seçildi.

Ödül töreninde konuşan Takaiçi, ifade tekrarının olumlu ve olumsuz tepki aldığına işaret ederek, ülkenin “iş-yaşam dengesinde” önemli bir dönemden geçtiğini söyledi.

Çok çalışmak ve ülkeye katkıda bulunmak istediğini vurgulayan Takaiçi, “Kesinlikle birçok vatandaşı çok fazla çalışmaya teşvik etmeyi amaçlamadım. (Konuşmamda) Uzun çalışma saatlerini bir erdem olarak tanıtmayı amaçlamadım, lütfen beni bu konuda yanlış anlamayın.” diye konuştu.

Büyük ilgi duyulan ürün çamaşır makinesi mantığıyla çalışıyor. Ürünün çamaşır haznesi yerinde kapsül var. Yıkanmak isteyen kapsülün içine uzanıyor. Kullanıcı istediği müziği seçerek içinde temizleniyor. 

Cihaz yıkama sırasında kullanıcının kalp atışları gibi hayati belirtilerini de kaydediyor. Ürünle ‘sadece bedenin değil ruhun da yıkanması’ hedefleniyor.

Prototip olarak tasarlanan makine ABD’li bir tatil şirketinin ilgi göstermesi üzerine üretilmeye başlandı. İlk etapta 50 adet civarında üretimin planladığı, ürünü özel kılanın nadir bulunması olduğunu belirtildi.

Haber :Zeynep Nurten UZER

Tokyo’da ABD Büyükelçiliği yakınında gözaltına alınan 38 yaşındaki Tatsuya Shiota’nın üzerinde çok sayıda kesici alet bulundu. Shiota, görev başındaki bir polis memuruna mutfak bıçağı ve meyve bıçağıyla saldırmakla suçlanıyor.

Sorgusunda Japonya Meteoroloji Ajansı ile Ulusal Polis Ajansı’na “kin beslediğini” ve “meteoroloji kurumunun iklimi kasıtlı olarak değiştirdiğine inandığını” söylediği bildirildi.

Saldırı sırasında bir polis memurunun aşil tendonunun koptuğu ve yaklaşık üç ay tedavi göreceği belirtildi.

Japonya aynı zamanda en hızlı yaşlanan toplumlardan biri. Genelde sağlıklı beslenen Japonlar’ın buna karşın doğum oranları düşük.

Japonya’daki en yaşlı insan Nara kentinin dış mahallelerinden Yamatokoriyama’da oturan Şigeko Kagava. En yaşlı erkek de kıyı kenti Iwata’dan 111 yaşındaki Kiyotaka Mizuno.

Sağlık Bakanı Takamoro Fukoka 84 bin 784 kadın ve 11 bin 879 erkekten oluşan 100 yaş ve üzerindekileri kutladı ve “uzun yıllar toplumun gelişmesine yaptıkları katkılara” teşekkür etti.

Veriler Japonya’daki Yaşlılar Günü öncesinde açıklandı. Bu günde 100 yaşına girenler başbakandan bir kutlama mektubuyla, gümüş bir kupa alıyor. Sağlık Bakanlığı bu yıl 53 bin 310 kişiye kutlama gönderildiğini duyurdu.

1960’lı yıllarda Japonya’daki 100 yaş ve üzerindekilerin sayısı, tüm diğer G7 ülkelerinden daha düşüktü. Ancak bu durum o zamandan bu yana önemli ölçüde değişti.

Japonya hükümetinin 100 yaş ve üzerindekileri saymaya başladığı 1963’te sadece 153 kişi vardı.

Sayı 1981 yılında bini aştı, 1998’de 10 bini buldu.

Japonya’daki uzun yaşam beklentisi asıl olarak kalp hastalıkları ve özellikle meme ve prostat kanserinden ölümlerin daha az olmasıyla açıklanıyor.

Japonya’da her iki hastalığın başlıca nedenlerinden obezite oranları da düşük. Japonlar kırmızı eti az, balık ve sebzeleri de çok tüketiyorlar.

Obezite oranları özellikle kadınlarda daha düşük. Bu da, Japon kadınların neden erkeklere göre daha uzun yaşadığını açıklayabilir.

Dünyanın geri kalanında beslenme alışkanlıklarında şeker ve tuz kullanımı artarken, Japonya tam tersini yaptı ve kamu sağlığı mesajlarıyla halk daha az tuz tüketmeye başarılı bir şekilde teşvik edildi.

Fakat sadece beslenme de değil. Japon halkı genelde ileri yaşlarda aktif kalıyor ve ABD ile Avrupa’daki ileri yaştakilere göre daha çok yürüyorlar ve toplu taşıma kullanıyorlar.

-Dünyanın en yaşlısı

Brezilyalı rahibe Inah Canbarro Lucas’ın nisan ayında 116 yaşındayken hayatını kaybetmesinin ardından, İngiltere’de bir bakım evinde yaşayan Ethel Caterham, Ağustos sonunda hâlâ hayatta olan en yaşlı kişi ünvanını almıştı.

21 Ağustos 1909’da doğan Caterham, İngiliz Kral yedinci Edward’ın tebaasından hayatta kalan son kişi.

Rusya’nın Kamçatka Yarımadası açıklarında 8.8 büyüklüğünde şiddetli deprem meydana geldi. Birçok ülkeyi alarm durumuna geçiren deprem sonrası Pasifik Okyanusu’nda tsunami dalgaları oluştu. Amerikan Jeolojik Araştırma Kurumu verilerine göre, deprem yüzeye yakın bir noktada geldi.

Ryo Tatsuki adlı sanatçı tarafından 2021 yılında yayımlanan çizgi romandaki hikayenin kahin karakteri, 2025 yılı haziran ayında Japonya’da büyük bir tsunamiye de yol açacak deprem kehanetinde bulunmuştu. 

Aynı sanatçının 1999 yılında yayımlanan “Gördüğüm Gelecek” adlı kitabında 2011 yılı mart ayında meydana gelecek büyük bir felaketten söz edilmiş ve 11 Mart 2011’de Japonya’nın doğusunda Pasifik’te oluşan 9 büyüklüğündeki deprem ve ardından yaşanan tsunami nedeniyle yaklaşık 20 bin kişi ölmüştü. 

Ryo Tatsuki’nin 2021 yılında çizdiği mangada Haziran 2025 için sözü edilen kehanetin tarihi yaklaşınca haziran ayı ve sonrasındaki aylar için Japonya’ya yönelik rezervasyonlar yarı yarıya düştü.

Çizgi romandaki söz konusu “kehanetin” özellikle sosyal medya platformlarında hatırlatılması yaşanan rezervasyon iptal paniğinde önemli rol oynadı.

Rezervasyonlar özellikle Japonya’nın en önemli turizm pazarları Hong Kong, Çin, Vietnam ve Tayland’da %50 veya daha fazla düşüş gösterdi. 

Bir deprem ülkesi olarak Japonya yer bilimleri ve sismoloji alanında dünyanın en ileri ülkesi konumunda. Ve Japon sismologlar da diğer uluslardaki yer bilimciler gibi depremlerin ne zaman gerçekleşeceği konusunda doğru tahmin yapmanın imkansız olduğunu belirtiyorlar.

Geçen haftaki sert düşüşlerin ardından hisse senedi piyasaları, yeni haftaya da sert düşüşlerle başladı.

Geçen hafta yüzde 2,46 oranında gerileyen Hong Kong’da Hang Seng endeksi, bugün de 12’lik kayıpla kara bir gün yaşadı.

Geçen hafta yüzde 0,28 değer kaybeden Çin’de Şanghay Bileşik endeksi, bugün 7,5 oranında geriledi.

Gümrük tarifelerinin şok etkisi yarattığı ülkelerden bir diğeri Japonya oldu. Geçen hafta yüzde 9 oranında gerileyen Japonya’da Nikkei 225 endeksi, bugün de yüzde 6,8 oranında geriledi.

Geçen hafta yüzde 3,6 oranında gerileyen Güney Kore’de Kospi endeksi bugün de yüzde 5,2 oranında geriledi.

ABD’de geçen hafta yüzde 9,1’lik tarihi kayıp yaşayan S&P 500 endeksinde seans öncesi vadeli işlemler, yüzde 3’ün üzerinde ekside seyrediyor. Avrupa’da da gösterge Stoxx Europe 600 endeksinde seans öncesi işlemlerde yüzde 2,8 oranında düşüş var.

Geçen haftanın son iki gününde S&P 500 endeksinin piyasa değerinde 5,4 trilyon dolarlık tarihi kayıp yaşanmıştı.

Riskli varlıklar olan hisse senetleri ve kripto paralarda sert düşüşler görülürken, ABD Hazine tahvili gibi güvenli varlıklara talep arttı.