Tarih unutmaz diye başlayalım, 27 Nisan 1995’e geri dönelim…

”Üçüncü köprü bir cinayettir. Böyle bir teşebbüs İstanbul`un çağdaş kentleşmesi ve şehir içi ulaşım sistemi için ölümcül sonuçlar doğurur.” Bu sözleri söylediğinde Cumhurbaşkanı Erdoğan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanıydı.

Sonra zaman su gibi akıp geçti, İstanbul’da nüfus artışından sızlanan zihniyet iktidarı sağlamlaştıkça İstanbul sevdasının yanına beton sevdasını da ekledi.

Boğaz ve kuzey ormanlarına üzerinden geçmeyenlerin de para ödediği köprü ve otoyolumuz var artık.

İstanbul gelişmiş batı kentlerine göre parkı, bahçesi en az kentlerden birine dönüşüverdi.

İstanbul ünlü boğaz rüzgarlarının gökdelenlerle kesildiği bir kent. “yükselki yerin burası değildir” sözünü hayata geçiren yedi tepeli kent artık beton tepeleriyle anılıyor.

Siyasilerin asla söyleyemeyeceğini burada yazalım… İstanbul’u büyüten değil, küçülten projelere ihtiyaç var.

Büyük bir depremi endişeyle bekleyen kentin yapılaşma haritası Büyükşehir Belediyesi’nin hızlı tarama projesiyle masaya yatırılmış, harita tüm ilçeleri kapsıyor. Buna göre, 7 buçuk büyüklüğünde olası bir depremde, 33 ilçede 91 bin bina ağır veya çok ağır hasar görecek. 167 bin bina ise orta hasarla depremi atlatacak. Yolları, köprüleri ve diğer alt yapıları da düşünürseniz, aklınıza bile getirmeyin.

Osmanlının“Kıyamet-i Suğra” yani küçük kıyamet olarak nitelediği 1509 depreminin modern zamanda olmasını düşünürseniz, beyninin feci şekilde yanar! Uzmanların deprem ‘beka’ sorunu demelerinin nedeni işte budur.

Bu nedenle kentsel dönüşüm önemlidir ama İstanbul için koskoca bir hayaldir. “Mal da yalan mülk de yalan” sözü, İstanbul için asla hayata geçmeyecek bir yaldızlı levhaya yazılı tablo gibi durmaktadır sadece.

Çünkü taşı toprağı altın diye bakılan bir kentte ikamet ediyoruz, malın sahibi de, yapıcısı da rant peşinde olunca, işin içinden çıkılması zorlaşıyor.

AKP adayı Murat Kurum’un seçim propagandasında ana ayağı oluşturan kentsel dönüşüm bir ütopyadan ibarettir. Zaten elinizi tutan mı vardı? Diye sorarlar adama… Bu zamana kadar aklınız neredeydi.

Kentsel dönüşüm insanları mahallelerinden kovmadan yani mimaride soylulaştırma modellerinden vazgeçmekle başlar. Sulukule ve Fikirtepe’deki gibi insanları yerinden yurdundan etmeyeceksin, buna göre proje geliştireceksin ki, dönüşüm yaptım diyebilesin.

İSTANBUL’DA ACİL TOPLANMA ALANLARI

İstanbul’da çoğu kamu arazisinde şimdilerde gökdelenler, alışveriş merkezleri yükseliyor. Nüfusu ziyaretçileriyle 20 milyonu bulan bu kentte deprem sonrası acil toplama alanının sayısı 5 bin 600 civarında. Bunların çoğu da belki yıkılacak apartmanların gölgesi altında.

Afet Uzmanı Dr. Kubilay Kaptan, deprem toplanma alanını “İnsanların büyük sayılarla gelerek, geçici barınmalarının sağlanacağı, yemek verileceği ve ilk yardımın yapılabileceği bir yer” sözleriyle tanımıyor.

İstanbul’da böyle yerleri görenler bilmeyenlere söylesin. ..Ancak metro istasyonları uzmanlara göre doğal afet anında en güvenilir yerler olacak. Kentin ne kadar metrosu ve istasyonu olursa tarihi kentte o kadar yarar sağlayacak. İstanbul’un seçimini bu tarafıyla da düşünün…

Cengiz ERDİL/Gazeteci

CengizERDİL/kentekrani

Youtube Abone Olmak İçin Tıklayınız

www.kentekrani.com 24 Mart 2024

Yazarın Tüm Yazıları

İslam Çupi’yi 80’li yıllarda Trabzon’da tanıdım. Çupi Milliyet Gazetesi’nin spor yazarıydı, bendeniz ise genç bir TRT Muhabiri. İslam Çupi, Trabzonspor’un Fenerbahçe ile oynadığı maçlara gelirdi. Mekanı ya şehir kulübü, ya da kentin asırlık meydanına bakan ‘Kuyu’ adlı meyhane olurdu.

Futbolun edebiyatını yazan gazeteciydi İslam Çupi. O’na futbolun Balzac ve Tolstoy’u gibi abartılı lakaplar takmaları garip gelebilir ama gerçek bir yazı ustasıydı.

Ve de rakı balık uzmanıydı. Elbette Trabzon’a geldiğinde favori yemeği hamsi yanında olmazsa olmazı rakısıydı.

Misafiri bağrına basan Trabzon’da bol kepçe servis yapan Garsona Çupi’nin “ Az az oğlum. Her şeyden az az… Yoksa keyfi çıkmaz” dediğine şahidim.

Efsane Beşiktaş’ın efsane Başkanı Süleyman Seba’nın “ Arnavut Prens” dediği Çupi, 1932 yılında Tiran’da doğdu. Parantezi kapattığı 2001 yılına kadar futbol ve İstanbul’ u yazdı. İslam Çupi’nin futbol yazılarından derlenen ”Futbolun Ölümü” ve ”Olaylar, Sağbekin Lahana Dolmasını Yemesiyle Başladı” kitapları var.

Ben burada “ Hey gidi İstanbul” kitabından söz edeceğim. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları bu yılın başında 18 yıl aradan sonra kitabın ikinci baskısını yaptı.

Dört yaşından sonra sur içinde büyüyüp olgunlaşan Çupi, Yedi Tepeli Kente can alıcı sözlerle ağıt yakan bir İstanbul vurgunudur. Ölümüne yakın tarihteki yazısından bir bölümle başlayayım; “ Her ağaç devrilişine, İstanbul’da sanki yeni bir kurban kesiliyormuş gibi ağladım ben. İstanbul’da tuğlası her yüksek tutulan fabrika, bana medeniyetin, asrileşmenin çalışkanlığını değil, oksijeni ve yeşilliği çaktırmadan yiyen demirden bir hayvanat bahçesinin bu güzelim kentte planlamasız istilasını anımsattı.”

Hayatı boyunca yazılarını kurşun kalemle yazan Çupi’nin eski İstanbul’u, bir kara kalem resim çalışması gibidir. “ Gökdelensiz İstanbul, tuğlasını göğe yapıştırmamış İstanbul, tramvay alçaklığında adeta kendi fotoğrafını yürürken görür, çalan ‘çan’ bir hicazın veya nihaventin nağmelerini usta bir ‘ut’ tan alıp sokaklara döker, tramvay arşı ile elektrik tellerinin birbirleriyle teması sonunda etrafa yayılan şerareler, bu şehrin karanlığını mor lacivert karışımı bir aydınlığa boğardı.”

İslam Çupi milenyumun başında sevdiği İstanbul’dan göçüp gitti. ‘Ya son 20 yılda yapılanları görseydi’ dersek hata etmiş oluruz. Çünkü Çupi 30 yıl önceden İstanbul’un bugünkü durumunu da satırlara dökmüştü;

“İstanbul’u yürünemez ve yaşanılmaz kılan, Marmara Denizi’ni içine girilmez duruma getiren Türkiye’deki plansız, hesapsız insan ve ekonomiyi oynatma depremi, bu kentin çok az kalmış eski sahiplerine, günlük gazetelerin koydukları turistik yöreleri işaretleyen kilo kilo ilanlar, bana hayatımın sonlarında yapılmış en ağır hakaret gibi geliyor.”

“Futbol sadece bir oyun değildir” derler; ülkemizde bu güzel oyunu gazetelerin spor sayfalarında bazen filozof bazen bir edebiyatçı üslubuyla kaleme alan İslam Çupi, anıların içinden amaçlı amaçsız şut çeken insanları yazdı. Kalecisiz kalan, savunma oyuncuları pul pul dökülen ve topların ağlarını harap ettiği İstanbul sokaklarının da dili kalemi oldu.

Ustanın kağıda döktüğü şu sözleriyle bitireyim;

“Ne güzel yağmurlar yağıyor artık bu şehrin üstüne, ne kuşbaşı karlar düşüyor damların tepesine, ne saka, flurya ve bülbül şakayışı var ağaç dallarında, ne de insanı kendi tuzsuz maviliğine çağıran Marmara.”

Cengiz ERDİL/Gazeteci

CengizERDİL/kentekrani

Youtube Abone Olmak İçin Tıklayınız

www.kentekrani.com 25 Haziran 2023

Yazarın Tüm Yazıları