Haaretz gazetesinde yayımlanan haberde, Netanyahu’nun başarısızlığının sadece 7 Ekim olaylarıyla değil İsrail’in bu olayların yansımaları sonucu ödeyeceği ağır ekonomik bedelle ölçüleceği ifade edildi.

Haberde, “Netanyahu’nun siyasi hayatı boyunca çizmeye çalıştığı imajın 7 Ekim’le birlikte silindiği, o gün (7 Ekim 2023) onun sorumluluğunda yaşananların bir yenilgi olduğu” belirtildi.

Haaretz’in haberinde, “İsraillilerin, 7 Ekim’den bu yana ülke tarihinin güvenlik bakımından en tehlikeli dönemlerinden birini, hatta son 2 neslin gördüğü en kötü dönemi yaşadığı” ifade edildi.

Savunma Bakanlığının benzeri görülmemiş bütçesi, vergi artışları, kamu hizmetlerinde kesintiler ve artan kamu borçlarının, uzun yıllar boyunca ekonomi ve yaşam standartları üzerinde olumsuz etkileri olacağı vurgulanan haberde, “Tarih, Netanyahu’yu ülke tarihinin en kötü başbakanı olarak yazacak.” ifadesi kullanıldı.

İsrail Hükümeti’nin 1915 tehcir olaylarına ilişkin son yaklaşımı da bu açıdan Türkiye-İsrail ilişkilerinde yeni bir tartışmanın kapısını aralamıştır.

Türk kamuoyu da bu girişimlere artık yabancı değildir. 

Türkiye ile siyasi sorunlar yaşayan bazı ülkeler, 1915 olaylarını zaman zaman kendi iç siyasi gündemlerinin veya dış politika tercihlerinin bir parçası haline getirme alışkanlığındadırlar.

Filistin topraklarında yaşanan gelişmeler ve İsrail’in son yıllardaki politikaları uluslararası toplumda ciddi tartışmalara yol açarken, böylesi adımlar bölgesel gerilimleri daha da artırma potansiyeli taşımaktadır.

Hamas’ın saldırılarının ardından İsrail’in güvenlik ve siyasi hedeflerine tam anlamıyla ulaşabildiğini söylemek güçtür. 

ABD başta olmak üzere bazı Batılı ülkelerin desteği, İsrail’in uluslararası konumunu güçlendirse de, bölgede kalıcı istikrarın ancak karşılıklı güvene dayalı bir siyasi çözümle sağlanabileceği giderek daha belirginleşmektedir.

Bugün ihtiyaç duyulan şey yeni cepheleşmeler değil, cesur ve gerçekçi bir barış vizyonudur. 

Filistin Devleti’nin varlığının kabul edilmesi ve iki devletli çözüm perspektifinin güçlendirilmesi, bölgesel barış için hala en güçlü seçeneklerden biri olmayı sürdürmektedir.

Öte yandan, İsrail’in Yunanistan ve Kıbrıs Rum Yönetimi ile geliştirdiği iş birliklerinin Türkiye’nin güvenlik ve egemenlik hassasiyetleri dikkate alınmaksızın ilerletilmesi, Doğu Akdeniz’deki mevcut sorun alanlarını daha da karmaşık bir hale getirebilir.

Bölgenin kronik sorunlarının çözümünde sağduyunun, diyalog kanallarının ve diplomasinin öncelenmesi büyük önem taşımaktadır. 

Çünkü dogmatik yaklaşımlar ve aceleyle yapılan açıklamalar, çözüm arayışlarını kolaylaştırmamakta; tam tersine, krizleri daha da derinleştirmektedir.

Unutulmamalıdır ki savaşların en ağır bedelini devletler değil, halklar öder.

Çatışmalar uzadıkça insani kayıplar artmakta, ekonomik ve sosyal maliyetler ise milyonlarca insanın hayatını doğrudan etkilemektedir.

Türkiye-İsrail ilişkilerini kaçınılmaz bir çatışma ekseninde değerlendiren yaklaşımlar, iki ülkenin tarihi ve coğrafi gerçekleriyle tam olarak örtüşmemektedir. 

Tarihi çarpıtan kararların ve Doğu Akdeniz’de Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Türkiye’nin egemenlik haklarını hedef alabilecek girişimlerin hiçbir Türk Hükümeti tarafından kabul edilmeyeceği de beklenmelidir.

Tarihi, siyasetin gündelik hesaplarına malzeme yapmak, milletler arasındaki güveni aşındırmaktan başka bir sonuç doğurmaz. 

1915 tehcirine ilişkin ortaya atılan iddiaların tarihsel gerçeklerle bağdaşmadığı yönündeki Türkiye’nin yaklaşımı uzun yıllardır değişmemiştir. Bu nedenle konu, Türkiye açısından ne çözümlenmemiş bir mesele ne de bir kan davası olarak görülmektedir.

1948’den bu yana varlığını sürdüren bir devletin parlamentosunun, hükümetin attığı bu adımı yeniden değerlendirmesi ve daha sağduyulu bir yaklaşım benimsemesi, iki ülke arasındaki tansiyonun düşürülmesine katkı sağlayabilir. 

Çünkü tarih, milletler arasında yeni duvarlar örmek için değil, birbirini anlamanın yollarını açmak için vardır. Bunun için de henüz geç kalınmış değildir.

Son sözse, Tarih evrensel bir lisandır; onu doğru okuyanlar, geçmişten husumet değil, gelecek için barış üretirler.

İsmet HERGÜNŞEN

Amerikan Washington Post gazetesinin, yüksek düzeyli muvazzaf ve eski ABD’li yetkililere dayandırdığı habere göre, Trump yönetimi, İran’daki savaşın sona erdirilmesi ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden uluslararası deniz trafiğine açılmasına yönelik diplomatik girişimlerini sürdürürken, İsrail’in İran’ın baş müzakerecilerini hedef almasından endişelendi.

Haberde, ABD yönetiminin özellikle  İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ile Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf’a yönelik olası suikast planlarına şiddetle karşı çıktığı, bu nedenle ilkbahar aylarında aracılar üzerinden Tahran’a İsrail’in niyetleri konusunda uyarı ilettiği iddia edildi.

Kimliğinin açıklanmaması kaydıyla konuşan bir ABD’li yetkili, “Bu kişileri öldürürseniz, pragmatistleri de ortadan kaldırmış olursunuz.” ifadelerini kullandı.

Habere göre, Trump yönetiminin savaşın sona erdirilmesine yönelik diplomatik seçenekleri değerlendirmeye başladığı mart ayından itibaren ABD’li yetkililer, İsrailli muhataplarına İran’ın siyasi liderliğine yönelik suikastların sürdürülmemesi yönünde mesaj verdi.

Güvenlik Gerekçesinden Kalıcı İlhaka. Filistin Senaryosu Tekrarlanıyor

Netanyahu liderliğindeki İsrail’in Lübnan’da yürüttüğü strateji, Batı Şeria ve Gazze’de on yıllardır aşama aşama hayata geçirilen “böl-insansızlaştır-yerleş” doktrini ile birebir örtüşüyor. Sızan bilgilere göre yürütülen plan şu aşamaları içermektedir:

Askeri Koridor Kurulması: İlk etapta sınır güvenliği bahanesiyle bölge yoğun bombardımana tutulmakta ve yerel halk göçe zorlanarak alan insansızlaştırılıyor.

Kalıcı Üslenme: Boşaltılan Lübnan köylerine askeri tahkimatlar kurularak, geçici operasyonel varlık kalıcı bir sınır revizyonuna dönüştürülmektedir.

Diplomatik Kalkan Arayışı: İsrail’in bu hukuksuz yayılmacılığını uluslararası arenada yasallaştırmak ve tepkileri hafifletmek adına Washington yönetimiyle ortak bir zemin pazarlığı yürütülüyor..

İdeolojik Temel “Büyük İsrail” ve Siyonist Emeller

Bugün Lübnan sınırında yaşananlar, anlık bir savunma refleksinin değil, Siyonizm ideolojisinin temel taşı olan “Büyük İsrail Projesi” (Arz-ı Mev’ud / Vaat Edilmiş Topraklar) idealinin bir sonucu.

Teokratik temellere dayandırılan bu yayılmacı ülküye göre, Nil Nehri’nden Fırat Nehri’ne kadar uzanan geniş coğrafya üzerindeki yerel egemenlikler yok sayılmakta ve bu topraklar hedef tahtasına oturtulmaktadır. Lübnan’ın güneyi ve Litani Nehri havzası, gerek su kaynakları gerekse jeopolitik konumu sebebiyle ilk Siyonist kongrelerden bu yana bu haritanın ayrılmaz bir parçası olarak tasarlanmıştır. Filistin’in ardından namlunun Lübnan’a çevrilmesi, asırlık ideolojik ajandanın askeri güç yoluyla sahada realize edilme hırsını açıkça kanıtlamaktadır.

Bölgesel Güvenlik Fay Hatlarının Tetiklenmesi

İsrail’in Lübnan’da kalıcı bir askeri rejim kurma arayışı, Orta Doğu’daki direniş eksenini ve çevre devletleri topyekûn bir bölgesel savaş sarmalına sürükleme riski taşımakta. Lübnan devletinin egemenliğinin bu derece ağır bir ihlale uğraması, bölgedeki asimetrik güçlerin ve düzenli orduların reaksiyonunu büyüterek çatışmaları daha geniş bir coğrafyaya yayma potansiyeline sahiptir.

Uluslararası Hukukun Çöküşü ve Washington’ın Suç Ortaklığı

Birleşmiş Milletler’in (BM) Lübnan’ın toprak bütünlüğünü savunan 1701 sayılı kararı başta olmak üzere tüm uluslararası hukuk normları, Tel Aviv ve Washington arasında yürütülen bu müzakerelerle boşa çıkarılmakta. ABD’nin bu işgal planına diplomatik ve askeri lojistik destek sağlama eğilimi, küresel adalet sisteminin tarafsızlığını yitirdiğini ve güçlü devletlerin çıkarlarına göre sınırların yeniden çizilmek istendiğini bir kez daha gözler önüne sermekte.

Vaatler Boşa Çıktı: İsrail Halkı ve Muhalefet Ayakta      

Haber ajanslarına ve İsrail yerel basınına yansıyan ayrıntılar, ülkede Netanyahu’ya karşı biriken öfkenin boyutunu gözler önüne seriyor. İsrail kamuoyu ve siyasi liderler, söz konusu  anlaşmayı ülke tarihinin “en büyük dış politika ve güvenlik felaketlerinden biri” olarak nitelendiriyor.                               

Halktaki temel öfke kaynağı, Netanyahu’nun ABD Başkanı Donald Trump’ı uzun soluklu bir savaşa çekebileceğini zannetmesi ve buna karşılık Trump’ın savaş iştahını tamamen yanlış hesaplamış olmasıdır. İsrailliler, hükümetin bölgedeki diğer büyük aktörler tarafından tamamen devre dışı bırakıldığını ve masada yalnız kaldığını görerek adeta bir uyanış yaşıyor.

Ehud Barak (Eski Başbakan): Netanyahu’nun en sert rakiplerinden biri olan Barak, devlet televizyonuna verdiği demeçte halkın duygularına tercüman oldu: “İsrail, Netanyahu’nun kibiri, körlüğü ve Donald Trump’a oynamaya çalıştığı manipülasyonların bedelini ödüyor. Günün sonunda İran daha da güçlendi, İsrail ise zayıfladı. Bu stratejik başarısızlığın tek sorumlusu Netanyahu’dur, tamamen çökmüştür”.                                          
Yair Lapid (Muhalefet Lideri): Önümüzdeki seçimlerde Netanyahu’ya rakip olması beklenen Lapid, sosyal medya üzerinden ateş püskürerek, bu anlaşmanın tamamen Netanyahu’nun hanesine yazılan tarihi bir utanç olduğunu ve bu hasarı ancak kendilerinin düzeltebileceğini belirtti. Yair Golan (Demokratlar Partisi Lideri ve Eski General): Anlaşmanın içeriğine tepki gösteren Golan, “Trump, Ayetullah rejimine milyarlarca dolar akıtan, nükleer altyapıyı ve balistik füze tehdidini aynen koruyan bir anlaşmaya imza attı. Tahran’daki katil rejime adeta can simidi atıldı” sözleriyle hükümetin çaresizliğini eleştirdi.

Netanyahu’nun Vaadleri Boş çıktı                                                   
Netanyahu ve ABD yönetimi, İran’ın nükleer hedeflerini ve balistik füze programını tamamen yok etmek amacıyla 28 Şubat tarihinde büyük bir savaş başlatmışlardı. Başbakan Netanyahu, askeri harekatın ilk günlerinde Tahran rejimini tamamen çökerteceğine ve tehdidi kökten bitireceğine dair halkına büyük sözler vermişti. Ancak aradan geçen yaklaşık dört aylık yoğun hava bombardımanına rağmen İran, bu yıpratıcı sürece direnç göstermeyi başarmıştı. Tahran’ın bölgedeki vekil güç ağları hayatta kalmış ve İsrail topraklarına füze göndermeye devam etmişti. Sonuç olarak Netanyahu’nun askeri ve siyasi planları hedeflenen başarıya ulaşamamış, İsrail askeri olarak savaştan istediğini alamadan müttefiki ABD tarafından masada yalnız bırakılmıştı.

Lübnan Çıkmazı ve Ekonomik Endişeler                                         
Savaşın ilk haftasında Hizbullah’ın roket saldırıları üzerine Güney Lübnan’ı işgal eden İsrail, şimdi büyük bir batağa saplanmış durumda. Trump, anlaşma sürecini tehlikeye attığı gerekçesiyle İsrail’in Beyrut’a yönelik saldırılarına büyük öfke duymuş ve operasyonları sınırlandırmıştı. Savunma Bakanı İsrail Katz ordunun Lübnan’da kalacağını iddia etse de, ABD-İran anlaşması İsrail’in hareket alanını neredeyse tamamen kısıtladı.                                                                       “

İran’a Milyarlarca Dolar Akacak” Korkusu                                                 
İsrailli analistler ve askeri uzmanlar, varılan geçici anlaşma kapsamında İran’ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılacak olmasından ve yaptırımların kademeli olarak kaldırılmasından ciddi endişe duyuyor. Bu durumun, İran’a milyarlarca dolarlık bir nakit akışı sağlayacağı ve İsrail’e karşı askeri gücünü daha da tahkim edeceği belirtiliyor.                                                

Analistler bu anlaşmayı tek bir galibi olan bir süreçten ziyade, iki tarafın da kendi iç kamuoyuna “zafer” olarak pazarlayabildiği, ancak yapısal sorunları çözmeyen taktiksel bir uzlaşı olarak görüyor.

İran Cephesi: Rejim Ayakta, Ekonomik Nefes Borusu Açıldı

Kazanımları: Yıllardır süren ekonomik ambargo altında olmasına rağmen hem ABD’nin hem de İsrail’in ağır askeri darbelerine karşı İran rejimi devrilmedi ve ayakta kalmayı başardı. Kolay lokma olmadığını bütün dünyaya gösterdi. Bundan sonra İran’la ilgili olarak atılacak her adımda bu son savaşta gösterdiği direniş akla gelecek. Anlaşmayla birlikte dondurulan milyarlarca dolarlık varlığına erişim sağlayacak, yaptırımlarda gevşeme ve yeniden yapılanma fonları elde edecek.

Taktiksel Başarı: Güvenlik analistlerine göre Tahran, nükleer programının geleceği ve vekil güçleri (Hizbullah, Husiler vb.) konusunda kesin tavizler vermeden önce bu ekonomik kaynaklara ulaşarak elini güçlendirdi.

Trump Cephesi: Hürmüz’ün Kapanmasına Neden Oldu; Sonra da Güya O Açtı

Donald Trump cephesinin pazarlaması açısından bu anlaşmanın en somut başarısı, küresel ticaretin kalbi olan ve dünya petrol/gaz trafiğinin beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nın yeniden trafiğe açılması oldu. Trump, Amerikan ablukasını kaldırarak petrol akışını başlattı ve küresel piyasaları rahatlattı.

Siyasi Kazanım: Kasım ayındaki kongre ara seçimleri öncesinde Trump, eğer Amerikalılar inanırsa “büyük bir savaşı önleyen ve ekonomiyi rahatlatan lider” anlatısını pazarlamaya çalışacak.  Ayrıca İran’ın “asla nükleer silaha sahip olmayacağı” sözünü aldığını iddia ederek bunu bir dış politika zaferi olarak sunuyor.

ABD’nin Askeri Gerçeği

ABD İran’ı vurmak üzere harekete geçtiğinde dünyanın gözünde ağır hasar almış bir İran görüntüsü oluştu. Ancak ABD’nin akıllı füzelerle sürdüreceği bir savaşta sürdürülebilirlik sorunu olduğu ortaya çıktı. Dünyanın en büyük askeri gücünün akıllı füze stoklarının sınırlı olduğu görüldü. ABD Ordusu helikopterleri devreye soktu ama bu taktik düşürülen helikopterlerle geri tepti.

Kaybedenler: Cevap: İsrail ve Washington’daki Şahinler

Analizlerde, bu diplomatik hamleden en büyük zararı gören aktörün İsrail ve Başbakanı Benjamin Netanyahu olduğu konusunda fikir birliği var.

İsrail’in Hayal Kırıklığı: İran’ı varoluşsal bir tehdit olarak gören ve askeri olarak tamamen çökertilmesini isteyen Netanyahu yönetimi, zaten anlaşmayı “özgür dünya için bir yenilgi” olarak nitelendiriyor. İsrail, Hizbullah ile Lübnan sınırındaki çatışmaları kalıcı olarak bitirmeye niyetli olmadığını ve tampon bölgelerde kalacağını ilan etse de, Washington’ın bu hamlesiyle bölgesel stratejisinde yalnız kaldı.

Washington’daki Şahinler: ABD içindeki İran karşıtı sertlik yanlıları, Trump’ın rejim değişikliği hedefinden vazgeçip sadece “Hürmüz Boğazı pazarlığına” fit olmasını ve İran’ın bölgedeki vekil ağlarına dokunulmamasını büyük bir geri adım olarak eleştiriyor.

Bölge Aktörleri İçin Ne Anlama Geliyor?

Körfez Ülkeleri (Katar, BAE, Suudi Arabistan): En büyük rahatlamayı bu ülkeler yaşadı. Hürmüz Boğazı’nın kapanması nedeniyle deniz ticareti durma noktasına gelen ve İran destekli misilleme tehdidi altında yaşayan Körfez sermayesi, derin bir nefes aldı. (Katar, Pakistan, Türkiye ve Suudi Arabistan sürecin diplomatik kolaylaştırıcısı oldu).

Dünya Neyi Yaşadı? Küresel Etkiler

Dünya, 21. yüzyılın en büyük bölgesel savaş risklerinden birinin eşiğinden dönülmesine ve “büyük güç diplomasisinin geri dönüşüne” tanıklık etti.

Ekonomik Rahatlama: Anlaşma haberinin duyulmasıyla birlikte küresel enerji piyasalarında petrol fiyatları hızla geriledi, deniz taşımacılığı sigorta primleri düştü. Trump’ın “Dünyanın gemileri, motorlarınızı çalıştırın. Petrol aksın” açıklaması piyasalardaki akut paniği bitirdi.

“Barış” mı, “Geçici Bir Duraklama” mı?: Asia Times ve Savaş Araştırmaları Enstitüsü ISW gibi kuruluşların analizlerine göre dünya kalıcı bir barış değil, sadece büyük bir mola (taktiksel duraklama) yaşadı. Çünkü bu mutabakat metni nihai bir barış anlaşması değil; önümüzdeki 60 gün boyunca nükleer uranyum zenginleştirme oranları, denetimler ve yaptırımların nasıl yürütüleceğine dair yapılacak çetin müzakerelerin bir “çerçevesi”niteliğinde.

Özetle; Analistler bu süreci “Kaybedeni olmayan ama kalıcı kazananı da henüz netleşmemiş bir diplomatik satranç” olarak yorumluyor. İki lider de kendi ülkelerinde zafer ilan etti; dünya şimdilik büyük bir enerji krizinden ve savaştan kurtuldu, ancak Ortadoğu’nun kronik sorunları (Lübnan, Gazze, İran’ın füzeleri) sadece ileri bir tarihe ertelenmiş durumda.

Lübnan güvenlik kaynaklarından edinilen bilgiye göre, İsrail ordusu sabah saatlerinde Lübnan’ın güneyindeki kıyı yolları ile Beyrut’un güney mahallelerine yakın bölgelerde seyir halindeki araçlara yönelik bir dizi hava saldırısı gerçekleştirdi.

En ağır can kaybı, bir annenin çocuklarıyla birlikte seyahat ettiği araca düzenlenen saldırıda meydana geldi. Görgü tanıkları, saldırının hiçbir uyarı yapılmadan gerçekleştiğini ve aracın isabet almasıyla bölgede büyük bir panik yaşandığını bildirdi. Lübnan Sağlık Bakanlığı, ölenlerden 3’ünün bir anne ve küçük yaştaki çocukları olduğunu doğrularken, diğer kurbanların da sivil araçlarda bulunan vatandaşlar olduğunu açıkladı.

Bölgede Artan Gerilim ve Kayıplar

İsrail ile Hizbullah arasındaki çatışmalar, 2 Mart 2026’da başlayan ve hızla topyekûn bir savaşa dönüşen süreçle yeni bir boyuta evrildi. İki ayı aşkın süredir devam eden bu şiddet sarmalında bilanço her geçen gün ağırlaşıyor.

2 Mart’tan bu yana Lübnan genelinde hayatını kaybedenlerin sayısı 2 bin 400’ü aşarken, kurbanların büyük bir kısmını siviller oluşturuyor.

Bölgedeki hastanelerden alınan verilere göre, saldırılarda yaralananların sayısı 10 bini geçmiş durumda.

İnsani Durum

İsrail’in sınır hattındaki köyleri ve altyapı tesislerini hedef alması nedeniyle yaklaşık 1,2 milyon Lübnanlı evlerini terk ederek iç bölgelere göç etmek zorunda kaldı.

Birleşmiş Milletler’den Sert Tepki

Saldırıların ardından Birleşmiş Milletler (BM) Lübnan Geçici Barış Gücü (UNIFIL) ve BM İnsani İşler Koordinasyon Ofisi’nden ortak bir açıklama geldi. BM, sivillerin ve özellikle çocukların hedef alınmasının uluslararası insancıl hukukun açık bir ihlali olduğunu vurguladı.

Açıklamada şu ifadelere yer verildi:

“Sivillerin korunması bir seçenek değil, yasal bir zorunluluktur. Devam eden şiddet döngüsü bölgeyi geri dönülemez bir felakete sürüklemektedir. Taraflara derhal ateşkes sağlama ve sivil kayıpları durdurma çağrısında bulunuyoruz.”

Barışın Kıyısında Yeni Bir Gerilim

İsrail ordusu (IDF), son 24 saat içinde Beyrut’un güney banliyöleri (Dahiye), Bekaa Vadisi ve Güney Lübnan’daki yerleşim yerlerini hedef alan şiddetli bir bombardıman dalgası başlattı. Bu sabaha karşı Güney Lübnan’daki kasabalar yine bombalandı. 

Lübnan Sağlık Bakanlığı, saldırılarda aralarında çok sayıda sivilin de bulunduğu en az 250 kişinin hayatını kaybettiğini, binden fazla kişinin yaralandığını duyurdu. Çok sayıda bina yerle bir olurken, altyapı tesisleri ağır hasar gördü.

İsrail tarafı, saldırıların Hizbullah’ın askeri kapasitesini yok etmeye yönelik olduğunu savunurken, ABD Başkanı Donald Trump sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, barış sürecinin başarısız olması durumunda “hiç görülmemiş büyüklükte bir askeri tırmanış” uyarısında bulundu.

İran’ın Tepkisi ve Hürmüz Boğazı

İran, İsrail’in saldırılarını “savaş suçu” olarak nitelendirerek sert tepki gösterdi. Bu saldırılara misilleme olarak Tahran yönetimi, küresel petrol ticaretinin ana damarlarından biri olan Hürmüz Boğazı üzerindeki kısıtlamalarını yeniden sıkılaştırdı. Boğazdan geçişlerin askıya alınabileceği sinyali, enerji piyasalarında şok dalgası yarattı.

“Lider” Yanılgısı ve Dünkü Büyük Saldırı

Dün gerçekleşen ve Lübnan savaşının en kanlı günlerinden biri olarak kayda geçen saldırılarda İsrail, başlangıçta Hizbullah lideri Naim Kasım’ın öldürüldüğünü büyük bir zafer edasıyla duyurmuştu. Ancak ilerleyen saatlerde İsrail ordu kaynakları bu bilgiyi düzeltmek zorunda kalmış; öldürülen kişinin Naim Kasım değil, onun özel sekreteri ve aynı zamanda yeğeni olan Ali Yusuf Harşi olduğu açıklanmıştı. Bu istihbarat hatasına rağmen İsrail, “Hizbullah’ın komuta zincirine ağır darbe vurulduğu” iddiasını sürdürmüş ve operasyonların genişleyerek devam edeceğini ilan etmişti.

Piyasaların Tepkisi: Belirsizlik Fiyatlanıyor

Barış umutlarının tehlikeye girmesiyle birlikte küresel piyasalar negatif bir seyir izlemeye başladı. Petrol fiyatları, Hürmüz Boğazı’ndaki gerginliğin etkisiyle varil başına %5’in üzerinde değer kazandı. Türkiye dahil olmak üzere gelişmekte olan piyasalarda döviz kurlarında oynaklık artarken, Borsa İstanbul ve Avrupa borsaları güne düşüşle başladı. Yatırımcıların güvenli liman olan altına yönelmesiyle altın fiyatları tarihi zirvelerine yaklaştı.

Hafta Sonu Görüşmesi ve “Lübnan” Anlaşmazlığı

Hafta sonu Pakistan’ın arabuluculuğunda gerçekleştirilmesi planlanan ABD-İran zirvesi öncesinde “kapsam” krizi patlak verdi.

JD Vance’in Çıkışı: ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İran ile sağlanan ateşkesin Lübnan’ı kapsamadığını belirterek, “Bu bir yanlış anlaşılma olabilir; biz hiçbir zaman İsrail’in Lübnan’daki operasyonlarını durduracağı sözünü vermedik,” açıklamasında bulundu.

Pezeşkiyan’ın Yanıtı: İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise ateşkesin bölge genelini (Lübnan dahil) kapsaması şartıyla kabul edildiğini, aksi takdirde masaya oturmanın bir anlamı olmayacağını vurguladı. Pezeşkiyan, Lübnan’daki saldırıların durmaması halinde müzakere sürecinden çekilebileceklerini ima etti.

Görüşmeler İptal Olabilir mi? İsrail, ABD-İran Yakınlaşmasını Sabote Ediyor

İsrail’in Lübnan saldırıları, hafta sonu yapılması beklenen tarihi görüşmenin üzerinde kara bir bulut gibi çökmüş durumda. Analistler, İsrail’in bu hamlelerle ABD-İran yakınlaşmasını sabote etmeyi hedeflediği görüşünde birleşiyor. Eğer Washington, İsrail’i dizginleme konusunda somut bir adım atmazsa, İran’ın masadan kalkması ve bölgenin kontrol edilemez bir şiddet sarmalına girmesi kaçınılmaz görünüyor. Şu anki tabloda, hafta sonu yapılacak görüşmenin gerçekleşme ihtimali “pamuk ipliğine bağlı” olarak değerlendiriliyor.

Sistem Hacklendi: Hamaney Bile Güvende Değildi

İsrail istihbarat birimleri, İran’ın gelişmiş gözetleme sistemlerine sızmayı başardı. Bu sızma sayesinde İsrail, İranlı üst düzey yetkililerin ve kritik isimlerin anlık konumlarını tespit etme olanağına kavuştu. Güvenlik uzmanları, bu dijital erişimin Dini Lider Ayetullah Ali Hamaney dahil olmak üzere devletin zirvesindeki isimlerin öldürülme olasılığını ciddi şekilde artırdığını belirtiyor. Kendi halkını izlemek için kullanılan kameralar, şimdi suikast timleri için koordinat üreten birer istihbarat kaynağı olarak çalışıyor.

Tahran’ın Dijital Gözü: Binlerce Kamera

İran, özellikle başkent Tahran’ı tam kontrol altına almak için şehri kameralarla donattı. Şehirde binlerce yüksek çözünürlüklü ve yüz tanıma özellikli kamera bulunuyor. Bu sistem, sadece suçluları değil; başörtüsü kurallarına uymayan kadınları ve rejim karşıtı protestocuları tespit etmek için tasarlandı. Yapay zeka destekli bu ağ, trafiği denetlemekten ziyade biyometrik veriler üzerinden toplumsal kontrol sağlamayı hedefliyor. Ancak yazılımdaki açıklar, tüm bu veri akışını İsrail’in önüne seriyor.

İsrail’in Nokta Atışı Operasyonları

İsrail, son yıllarda İran’ın kalbinde gerçekleştirdiği suikastlarla dikkatleri üzerine çekmişti. Nükleer programın mimarı Muhsin Fahrizade, Tahran yakınlarında uzaktan kumandalı bir silahla etkisiz hale getirilmişti. Benzer şekilde, Devrim Muhafızları’nın üst düzey komutanlarından Albay Sayyad Hüdayi, evinin önünde uğradığı saldırı sonucu hayatını kaybetmişti. Yine geçtiğimiz dönemde Hamas lideri İsmail Haniye, Tahran’ın en sıkı korunan noktalarından birinde hedef alınmıştı. Tüm bu operasyonlarda İsrail’in, İran’ın yerel güvenlik ve izleme sistemlerinden elde edilen verileri kullandığı iddia edilmişti.

Afganistan’da başlayan ve Irak ile Suriye’de devam eden ABD müdahaleleri, bugünlerde yeni bir savaş alanının oluşmasına yol açtı. 

İsrail’in de içinde bulunduğu gerilim hatları; İran, Lübnan ve Irak ile Körfez Ülkeleri’nin dahil olduğu daha geniş bir bölgesel gerilimi ortaya çıkardı.

Bu tablo ister istemez ABD Dışişleri eski Bakanı Condoleezza Rice’ın Vashington Post’ta yayımlanan ¨Transforming the Middle East¨ (Ortadoğu’yu Dönüştürmek) makalesini anımsatıyor. 

Söz konusu yazıda, bölgedeki demokratikleşme ve reform ihtiyacının üzerinde durulmuştu. 

O yıllarda daha çok teorik bir tartışma olarak görülen bu yaklaşım, zaman içinde yaşanan gelişmelerle yeniden gündeme geldi.

Nitekim 1980’li yıllardan itibaren birçok ulus devlette ortaya çıkan ya da körüklenen etnik ve dinsel sorunlar, devletlerin iç dengelerini zayıflatan bir unsura dönüşmüştü. 

Bu süreç yalnızca iç siyasi gerilimleri artırmakla kalmamış, aynı zamanda dış müdahalelere zemin hazırlamış, böylelikle birçok ülke hem iç hem de dış çatışmalarla karşı karşıya kalmıştı.

Bugünler de iyiden iyiye şiddetlenen çatışmalar Batı Şeria ve Gazze’de yaşanan gelişmelerle birlikte bölgenin siyasi haritasının yeniden çizilebileceğine dair tartışmaları daha da güçlendirdi.

ABD-İsrail stratejik ortaklığına karşı koymaya çalışan ve adeta bir fetret dönemi yaşayan İran’ın da benzer bir süreçle karşı karşıya kalabileceğine dair emareler bulunmaktadır. 

Tüm bu gelişmeler, 21. yüzyılın beklenildiği kadar sakin ve istikrarlı olmayacağını bir kez daha göstermekte; dünyanın yeni güç mücadeleleri ve jeopolitik rekabetin belirlediği bir döneme doğru hızla ilerlediğine işaret etmektedir.

Savaşın 4-6 haftada sona ereceğini tahmin edenlerin beklentilerini boşa çıkaracak gelişmelerin olduğu da görülmektedir. Böyle bir senaryo, Ortadoğu’nun kıyısındaki Türkiye açısından doğrudan etkileri olabilecek yeni bir jeopolitik rekabet anlamına gelmektedir. 

Bugün ABD, Avrupa Birliği ve Rusya birbirlerinin rakibi gibi görünse de her biri Türkiye’yi kendi stratejik hesaplarının içine çekmek isteyecektir. Bu durumda Türkiye’nin dış politikada oldukça dengeli, temkinli ve akılcı bir yaklaşım izlemesi büyük önem taşımaktadır.

Güçlü ulus devlet yapısı sayesinde bölgesel kaosun içine henüz sürüklenmemiş olan Türkiye, toplumsal bütünlük ve ulusal kimlik, dış müdahalelere karşı önemli bir direnç oluşturmuş; ülke pek çok bölge devletinin yaşadığı çözülme süreçlerinden uzak kalmıştır.

Tarihsel deneyimler bu konuda da önemli dersler sunmaktadır. 

Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı Devleti’nin yanlış konumlanması imparatorluğun parçalanmasına yol açmıştır. 

Buna karşılık İkinci Dünya Savaşı sırasında izlenen temkinli politika Türkiye’yi büyük bir yıkımdan uzak tutmuştur. Aynı yaklaşım Ukrayna Savaşı süresinde de kendini göstermiştir.

Çevre ülkelerdeki oyunlara devam edilirken Türkiye’nin yapması gereken; büyük güçlerin söylemlerinden çok eylemlerine bakmak ve dış politikasını kendi ulusal çıkarları doğrultusunda belirlemektir.

Hal böyle olunca Türkiye’nin geleceğinin ideolojik savrulmalarla değil, güçlü bir devlet aklıyla şekillendirilmesi kaçınılmaz bir yaklaşımdır. 

En sağlam rehber ise dün olduğu gibi bugün ve gelecekte de Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve evrensel bir ilke haline gelen “Yurtta barış, dünyada barış” vecizesidir.

Son sözse; Taht oyunlarında figüran olanlar kaybeder, kendi aklıyla hareket eden devletler ayakta kalır.

Nice bayramlara ¨Hergünşen Kalınız. ¨

İsmet HERGÜNŞEN