İslamabad Görüşmelerinin Ayrıntıları ve Heyetler

Beyaz Saray Basın Sekreteri Karoline Leavitt tarafından yapılan açıklamaya göre, ABD Başkanı Donald Trump’ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner’den oluşan üst düzey heyet, Cumartesi sabahı Pakistan’a gitmek üzere yola çıktı. Washington tarafı, İran’ın talebi üzerine bu yüz yüze görüşmenin planlandığını ve somut bir ilerleme kaydedilmesini umduklarını bildirdi. İran kanadında ise Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi Cuma günü İslamabad’a ulaşarak Pakistanlı mevkidaşı İshak Dar ile bir araya geldi. Ancak İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bagayi, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, İslamabad’da ABD’li yetkililerle doğrudan bir görüşme planlanmadığını, Tahran’ın hassasiyetlerinin aracı ülke Pakistan üzerinden iletileceğini vurguladı.

Dokuz Haftalık Savaş ve Diplomatik Çabalar

İki ülke arasındaki gerginlik, yaklaşık dokuz haftadır devam eden ve küresel piyasaları sarsan çatışmaların ardından kırılgan bir ateşkes sürecine girmişti. İki hafta önce yine İslamabad’da düzenlenen ilk tur görüşmelere ABD adına Başkan Yardımcısı JD Vance liderliğindeki bir heyet katılmış, İran tarafını ise Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf ve Dışişleri Bakanı Arakçi temsil etmişti. O dönemki görüşmelerde, İran’ın nükleer programı üzerindeki kısıtlamalar ve Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiği ana anlaşmazlık konuları olarak öne çıkmıştı. Pakistan, 1979 devriminden bu yana iki ülke arasındaki ilk üst düzey doğrudan temasın kurulmasında merkezi bir arabulucu rolü üstlenmişti.

Geleceğe Dair Beklentiler

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, Tahran’ın önünde tarihi bir fırsat olduğunu belirterek, “zamanın İran’ın lehine işlemediği” uyarısında bulundu. Başkan Trump ise Cuma günü yaptığı açıklamada, İran’ın ABD’nin taleplerini karşılamaya yönelik bir teklif sunmasını beklediğini ifade etti. 

Görüşmelerin bu turunda, özellikle dünya petrol sevkiyatının beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nın tamamen trafiğe açılması ve İran üzerindeki ekonomik yaptırımların geleceği masadaki en kritik başlıklar olmaya devam ediyor.

Reuters’ın diplomatik kaynaklara dayandırdığı bilgilere göre, “İslamabad Mutabakatı” olarak adlandırılan bu taslak için Pakistan Ordu Komutanı Mareşal Asım Munir, gece boyunca ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ve İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile yoğun bir temas trafiği yürüttü.

Tahran kendi şartları ve taleplerini hazırlıyor

Ancak İran kanadından gelen açıklamalar, sürecin göründüğü kadar kolay ilerlemeyeceğine işaret ediyor. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Baghaei, Tahran’ın kendi şartlarını ve taleplerini içeren yanıtını oluşturduğunu belirterek, müzakerelerin “ültimatomlar ve savaş suçu tehditleri” altında yürütülemeyeceğini vurguladı. Üst düzey bir İranlı yetkili ise Reuters’a yaptığı açıklamada, Washington’ın kalıcı bir ateşkes için gereken hazırlığa sahip olmadığını savundu ve Hürmüz Boğazı’nı sadece “geçici bir ateşkes” karşılığında açmayacaklarını net bir dille ifade etti.

Boğaz’da Kilitlenen Küresel Ticaret

Bölgedeki bu kritik süreç, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlattığı askeri operasyonlar sonrası Tahran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatmasıyla tırmanmıştı. Küresel petrol geçişinin can damarı olan bu güzergâhın kapatılması, dünya ekonomisinde şok dalgaları yaratmış ve enerji fiyatlarında istikrarsızlığa neden olmuştu. Daha önce Washington tarafından sunulan 15 maddelik çözüm planı, İran tarafından “aşırı talepler içerdiği” gerekçesiyle reddedilmişti.

ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamalarda baskıyı en üst seviyeye çıkardı. Trump, Hürmüz Boğazı’nın 7 Nisan Salı akşamına kadar açılmaması durumunda İran’ı “taş devrine geri döndürmekle” tehdit ederek, İran’daki elektrik santralleri ve köprülerin hedef alınacağını belirtmişti. Trump, boğaz kapalı kalmaya devam ederse İranlıların “cehennemi yaşayacağını” ifade etmişti.