O oyunlardan biri de God of War, fazla miktarda İskandinav mitolojisi içerir. Editörlerin bana hep tavsiye ettiği Neil Gaiman kitaplarındaki mitoloji de güzeldir. Gelelim buradaki kahramanlarımızdan biri olan Odin’e. İskandinav mitolojisinde Odin uçan atı Sleipnir ile avlanmaya gittiğinde çocuklar çizmelerinin içine havuç ve saman koyup şöminenin yanına asarlarmış, bu iyiliklerinin karşılığı olarak çocuklara onun da hediye ve şekerlemeler getirdiğine inanılırmış. Bir yerlerde gördüğümüz şömineye asılan çoraplar bu gelenekle değiş tokuş edilmiştir belki de.

Biz yeni hayaller, fikirler ve umutlarla yeni yılı beklerken dünyanın birçok yerinde insanlar, özellikle çocuklar benzer bir kahramandan gelecek hediyeleri, dileklerinin gerçekleşmesini heyecanla bekliyor. Noel Baba’ya ilham olan Aziz Nikolas memleketimizin en sıcak illerinden birinde yaşamış olduğundan hiçbir zaman kırmızı beyaz sevimli kıyafetlerini giymemiş olsa da çocukların dilekleri gerçekleşecektir. Hem maddi hem de manevî zenginlikle Patara’da dünyaya gelen Aziz Nikolas Likya’nın başka bir antik kenti olan Myra’da hayata gözlerini yummuştur.

Avrupa ve Latin Amerika ülkelerinde Santa Claus, Papa Noel gibi farklı isimlerle de anılır. Ölüm tarihi olan 6 Aralık’ta Hollanda’da çocuklara şekerleme ve hediyeler verilmesi geleneği Aziz Nikolas’ı konu alan Sinterklaas efsanesine dayanır. Öldükten sonra 6. yy’da türbesinin ünü epey yayılınca, bazı kaynaklarda Barili korsanlar diye geçen Barili denizciler tarafından kemiklerinin bir kısmı çalınıp İtalya’nın Bari kentine götürülmüştür. Bununla birlikte Bari önemli bir hac merkezi hâline gelmişken antik coğrafyanın mirası olan bir lahdin kalıntılarının da diğer antik eserler gibi topraklarından alınıp götürülmesi üzücü. İyi kalpli Nikola’nın anısına başka pek çok Avrupa şehrinde ve İstanbul’da kiliseler inşa edilmiştir. Ünü Hollandalı göçmenler tarafından Hollanda’ya ulaştığında Santa Claus’a dönüşmüş, popüler görüntüsüne, kostümüne ise bir çizerin Coca – Cola şirketi için hazırladığı çizimlerle ulaşmıştır.

Demre’de lahdinin bulunduğu kiliseyi arkeoloji ve tarihle ilgilenen herkesin görmesini tavsiye ederim. İyilik ve güzelliğinin yüzyıllar boyu unutulmadığı Aziz Nikolas’a hâlâ ne kadar saygı duyulduğuna da ona inanan ve dua eden kalabalık toplulukları görünce şahit olurlar. Ülkemizde en çok turist ağırlayan tarihi eserlerden biridir kilise. Umarım bu yıl Noel Baba Ren geyikleriyle kıtalar arası seferine çıkmışken sırtında çuvalıyla her inançtan her dinden çocuk için yeryüzüne sevgi ve barışı getirmeyi planlıyordur. Ne de olsa dünyadaki ilk demokratik meclisin kurulduğu yerde doğdu. Çocuklar gerçekten hayal edebilmeli ne istediğini. Hayal edebilmeli ki şiddetten uzak olsunlar. Yetişkinlere gelince iyilik diye nitelendirdikleri ufacık bir davranışın karşılığını görmediklerinde zorbalığa başvurmasalar bir kahramanın yeryüzüne inmesine gerek kalmayabilir. Öyleyse yediden yetmişe tüm dünyaya Mutlu Noeller!

İrem SEVAL

Dolayısıyla yeryüzünde medeniyetin başlangıcından beri toplumun daima ileri gitmesinde öğretmenlerin yeri ve önemi oldukça büyüktür. İnsanlık erdemleri aracılığıyla iyi bir ahlâkî karakter oluşturmayı ilk öğreten ve teşvik eden Konfüçyüs’tür. Bir şeyin insanlığa faydasını görmek için doğruluğunu sorgulatan Sokrates ve öğrenmeyi, sorgulamayı, araştırmayı akademik hâle getirip tarihte ilk yükseköğrenim kurumunu kuran onun öğrencisi Platon’dur. Bizlere insan yaşamı için en iyi olanı gösteren bilimi, tüm eylemlerimizin hedeflediği amacı ve sonunda gelinecek noktayı yazılı eser olarak dünyaya sunan ise Aristoteles’tir. Tarih öncesinden gelen örnekler iyi bir öğretmenin ve öğrencisinin dünyada ne kadar etkisi olabileceğini göstermiştir.

İzlediğimiz filmlerde, okuduğumuz kitap karakterlerinde, insanın ve toplumun var olduğu her yerde bir bilgenin desteğiyle kötülüğe savaş açan, bu savaşta ustasının öğütlerine kulak verirken kendi benliğini ortaya koyan pek çok karakter tanımışızdır. Başka evrenlerde de okul insanın akıl odalarından kurduğu evi gibidir. Yüzüklerin efendisi Gandalf – Frodo, Dumbledore – Harry Potter, Yıldız Savaşları  Master Yoda – Luke Skywalker ikilileri gibi. Splinter usta ve Ninja Kaplumbağalar’ı da eklemeden geçemeyeceğim. Şu sıralar kaplumbağalarla özel olarak ilgilenmem gerekir. Üstelik öğretmenleriyle hâlâ ortak hedefleri olan ve paylaşacağı fikirleri bitmeyen bir öğrenciyim. 

Kimya derslerinin sevilmesinin yanında insanın kimyasına da iyi gelen bir öğretmenden bahsetmek istiyorum. Nazan Çinko’yu lise yıllarımda tanımaya başladım. Geçtiğimiz günlerde yaptığımız kısa telefon görüşmelerinden biri dâhi aklımı kurcalayan küçük bir konuyu geride bırakıp yeni bir yolculuğa başlarken beni oldukça aydınlattı. Yeni öykü kitabını da toplu taşımada, uykudan önce bir solukta okuyup bitirmek üzereyim. Kargodan teslim alır almaz merakla sayfaları çevirirken yan komşum gibi gördüğüm karakterleri, dünyayı bir anlığına durduran edebî üslûbuyla satırlar akıp gitti. En sevdiğiniz tatlının damağınızda bıraktığı keyif gibi büyüleyiciydi betimlemeleri. Okumak isteyenler için kitabın adı “Kaplumbağalar Uçar Mı?”. Öğretmen ve öğrenci olarak kaplumbağaların kimyasını da çözmeye çalışıyoruz. Kerameti öykülerinde saklı kitap, umarım okuyanlara da yeni yılda sürekli okumanın getirdiği şans ve kısmeti getirir. İyi bir öğretmenin ise daima hatırlanması gerekir.

İrem SEVAL

Tabii zamanla kütüphanelerin rafları arasında dolanmayı, dünyanın bin türlü hâline çok yakınken bir o kadar da uzak kitapçılardan kitap seçmeyi de çok sevdim. Türkiye İş Bankası Yayınları’nın renkli ve hareketli çocuk kitapları da bebeklikten çocukluğa gelişim sürecinde bebeğinize ayırdığınız zaman içerisinde keyifli bir oyun arkadaşı oluyor. Yakınlarından geçerken genelde kitap kampanyalarını merak edip uğrarım. O günlerden birinde kendim için de bir kitap bakarken Gürbüz D. Tüfekçi’nin derlediği Atatürk’ün Okuduğu Kitaplar adlı kitabı fark ettim. Kitaplığımdaki yerini aldıktan sonra geçtiğimiz hafta boyunca incelemeye koyuldum. 

Hani biz kitap kurtları okuduğumuz satırların arasındaki altın cümlelerin altını çizmeye bayılırız ya işte Atamızın da okuduğu kitaplarda önemli bulduğu yerleri bir işaretleme yöntemi, beğendiği fikirlerin altını çizme alışkanlığı varmış. Okumayı en çok sevdiği dil kaynaklarda anadilinin yanında çoğunlukla Fransızca olarak belirtilmiş. Tahmini beş bin kadar kitaptan oluşan kütüphanesinin büyük bir çoğunluğunda tarih kitapları yer alırmış. Henüz okumadığı kitapların kendisine hediye edilmesini de severmiş. Türk, Osmanlı ve İslam tarihi kitaplarıyla birlikte dünya tarihini de okumuş ve gelişmeleri takip etmiş. H.G. Wells’in Dünya Tarihinin Ana Hatları adlı kitabı yine bu dönemde çok beğendiği kitaplar arasındadır. Dil, sosyoloji, antropoloji, ekonomi, hukuki, askerî alanlarda da oldukça fazla sayıda kitap okumuş. Akşam sofralarının da vazgeçilmez aksesuarları arasında kitaplar, kağıtlar, kara tahta, not defterleri yer alırmış.

Bu kadar bilim dalı hakkında okuyup araştırma yaparken kalbinde edebiyata da yer ayırdığını birçok kaynakta görmüşsünüzdür. Namık Kemal ve Tevfik Fikret’e olan sevgisi bilinir. Faruk Nafiz Çamlıbel şiirlerini de sevmiş, Serveti Fünun şairlerini de okumuştur. Yaşadığı dönemin genç şairlerinden de övgü ve desteklerini esirgememiş. Yine Reşat Nuri Güntekin’in Çalıkuşu romanını sevdiği, tavsiye ettiği birçok kaynakta geçer. Dünya edebiyatından da Balzac ve Maupassant okumayı tercih etmiştir.

Türk Dili ile ilgili çalışmaları için sözlük okumalarına ve araştırmalarına da ayrı bir yer ayırmıştır.

Bir önderin çocukken kısıtlı imkânlarla eline geçen az miktardaki harçlığın yarısını da kitaplar için harcaması ne kadar tanıdık ve samimi bizim için. Çok beğendiği kitabı ise sabaha kadar merak ve heyecanla bitirmesi de tam olarak bibliyofillerin anlayacağı, mutlu olacağı bir durum. Yani okumak ona göre de sevgiden öte vazgeçilmez bir aşktır. Onu bize kazandıran bir ülkenin önderi hâline getiren birçok değeri de okumakla edindiğini iddia etmiş bahsedilen anılarında. Başka bir anısında da öncüsü olduğu kültür ve sanat savaşı için bir İstanbul yolculuğu sırasında yanında götüreceği kitapları kutulara koydurmak yerine cephane sandıklarıyla taşıtmış. Tüm bu anıları ve daha fazlasını hatta okuduğu kitaplardaki işaretlemelerini, altı çizili cümleleri ve notlarını en başta yazdığım Atatürk’ün Okuduğu Kitaplar adlı kitapta bulabilirsiniz.

“Okumaktan ve yazmaktan asla vazgeçme,” bana bir baba nasihatidir. Sonsuz ve sınırsız bir yolculuktur. Ömrümüzün yettiği kadar keyifli ve çokça okumak dileğiyle. Atamıza ve yanı başında yıllarca onun kitap sevgisine tanık olmuş ve emek vermiş olan Nuri Ulusu’ya  saygıyla.

irem SEVAL

Her birimiz farklı bir soydan geliyor olabiliriz. Ancak bir imparatorluğun kölesi ya da kulu olmaktan kurtulalı aradan yüz yıldan fazla zaman geçti. Bir milletin birbirine bağlılığını ve değerlerini daima korumak için bunu her gün hatırlamak ve hatırlamak mı gerekirdi diye düşünür oldum. Her şeyden önce her birimiz şanlı tarihi olan bir milletin değerli bir ferdiyken bir yanda hâlâ bunun bilinciyle yaşayanlar, bir yanda da bunun bilincine varamayıp sürekli zaman mekân fark etmeksizin kendini ispatlama çabasında olanlarla uğraşıyoruz. Çalışkanlığı bir kenara bıraksak kurnazlığı zeka belirtisi zannedenlere rastlıyoruz. Bu durumda yükselmek bütünün bir parçası eksik kalınca mümkün olmuyor. Güneş balçıkla sıvanmasa da balçık üzerine eklenip yoğrulup fırınlanarak bir sanat eserine dönüşebiliyor. Her zaman umut vardır.

Hatırlıyorum. And içtik bir kere bize açılan özgürlük yolunda gösterdiği hedefe durmadan yürürken küçüklerimizi koruyup, büyüklerimizi sayacağımıza. Yurdumuzu, milletimizi özümüzden çok seveceğimize.. Bunları yürekten hissediyor, gülümsüyoruz. 

Cumhuriyet’in kahramanlarından biri olan Reşit Galip Bey’e teşekkür ederiz kendi değerlerinin farkına vararak hayat boyu yürümekte, bir insanın kimliğini tanımaya çocukluktan başlaması için sağladığı büyük katkıdan dolayı. Çünkü mutluluk çocuklukta alınan bir karardır ve her ne olursa olsun yaşam boyu devam eder.

Cumhuriyet Bayramınız kutlu olsun!

Ne mutlu Türküm diyene!

İrem SEVAL