Kızıldeniz’de Yemen’deki İran yanlısı Husilerin vurduğu Rubymar adlı gemi, 12 gün boyunca su aldıktan sonra battı.

Belize bayraklı Birleşik Krallık kayıtlı gemi Bab el Mendep Boğazı’nda 18 Şubat günü  Yemen’deki iç savaşın taraflarından Husilerin saldırısına uğramıştı. Husiler, İsrail’in Gazze’ye saldırılarından sonra dünyanın en önemli ticari su yollarından biri olan Kızıldeniz-Suveyş Kanalı güzergahındaki gemilere İHAlar veya füzelerle saldırı yapmaya başlamıştı.

Yemen’de uluslararası kabul gören yönetimin yetkilileri geminin battığını teyit ettiler.

2015’ten bu yana Suudi liderliğindeki bir koalisyon tarafından desteklenen Yemen’in sürgündeki hükümeti, zaten su alan Rubymar’ın 1 Mart Cuma günü geç saatlerde fırtınalı hava nedeniyle battığını söyledi. Gemi, saldırıdan sonra 12 gün boyunca terk edilmiş haldeydi ancak gemiyi güvenli bir limana çekmek için hazırlık yapılmıştı.

Rubymar’ın yükü gübreydi. Ayrıca gemiden yakıt sızıntısı da oldu.

İngiliz yayın kuruluşu BBC’nin analizine göre, Kızıldeniz-Suveyş Kanalı güzergahını kullanan ticari gemilere saldırılar karşısında ABD ve Birleşik Krallık’ın liderliğinde Yemen’deki İran yanlısı Husi hedeflerine yönelik olarak yapılan operasyonlar işe yaramadı.

Husi hedeflerinin defalarca bombalanmasına rağmen, bölgede ticari gemilere yönelik saldırılar arttı. Son 3 haftada 9 saldırı oldu, önceki 3 haftada ise 6 saldırı olmuştu.

ABD ve Britanya güçlerinin Husi hedeflerine karşı 11 Ocak’ta başlayan saldırılarından sonra Kızıldeniz ticari gemi güzergahında %29 oranında düşüş saptandı.

Yemen’de ülkenin batısındaki sahilleri ellerinde bulunduran İran yanlısı Husiler, İsrail Hamas savaşından sonra İsrail’le bağlantılı ticari gemileri vuracaklarını açıklamışlar ardından da Kasım ayında Kızıldeniz-Suveyş Kanalı güzergahını kullanan gemilere saldırmaya başlamışlardı.

Husi saldırılarında toplam 28 gemi hedef alınmıştı. Ancak ABD ve Birleşik Krallık Husi hedeflerini vurmaya başlayınca bu kez ABD ve Britanya bağlantılı ticari gemiler hedef alınmaya başlandı.

Sonuçta Husilere yönelik operasyonlar etkili olmadı. Bunda Husilerin taktik değiştirmesinin rol oynadığı belirtiliyor. Husiler daha önce Kızıldeniz geçişinin en dar yeri olan Bab el Mendeb boğazındaki gemilere saldırıyorlardı. Husiler, ABD ve Birleşik Krallık, cruise füzeleri ve uçaklarla operasyona başlayınca bu kez Aden Körfezi açıklarındaki gemilere saldırı düzenlemeye başladılar. Ayrıca önceden drone ve füze kullanırken son zamanlarda sadece füzeleri kullanmaya başladılar.

Söz konusu süreç, Asya ile Avrupa arasındaki ticareti önemli ölçüde etkiledi. Kızıldeniz güzergahını kullanan gemi sayısında %50 düşüş oldu.

Uluslararası deniz nakliye şirketleri Afrika’nın güney ucu Ümit Burnu güzergahını kullanmaya başlayınca standart bir konteynırın Asya-Avrupa navlun maliyeti 1,200 dolardan 5,000 dolara yükseldi.

Yemen’de Husiler olarak bilinen Şii Ensarallah harekatı, anti-gemi füzelerle ABD’ye ait bir tanker gemisini vurduklarını belirtti.

Ensarallah Ordu Sözcüsü Yahya Saria, X sosyal medya paylaşımında, “Yemen Deniz Kuvvetleri, Aden Körfezi’nde birkaç anti-gemi füze kullanarak Amerikan Chem Ranger gemisine karşı operasyon gerçekleştirdi. Füzeler gemiye tam isabet etti” diye yazdı.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı  (CENTCOM), X sosyal medya platformunda yaptığı paylaşımda, Husilerin Chem Ranger tankerine balistik füzelerle saldırdığını duyurdu.

ABD’ye ait olan tankerin Yunanistan tarafından işletildiği belirtilen paylaşımda, “Gemi ekibi, füzelerin geminin hemen yanında suya düştüğünü gördü. Yaralılar olduğu veya gemide hasar oluştuğu yönünde bilgi verilmedi. Gemi yoluna devam etti” dendi.

ABD yönetimi, Yemen’de Husiler olarak bilinen Ensarallah grubunu, Kızıldeniz’deki saldırıları nedeniyle yeniden “yabancı terör örgütleri” listesine aldı.

Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Danışmanı Jake Sullivan, Husilerin terör listesine eklenmesiyle ilgili yazılı bir açıklama yaptı.

Sullivan, açıklamasında, Husilerin Kızıldeniz’deki gemi ticaretini aksatan saldırılarının Amerikan personelini de tehlikeye attığını ve hem ABD yönetiminin hem de uluslararası kamuoyunun bu saldırılara ortak tepki verdiğini ifade etti.

Sullivan, “ABD, devam eden bu saldırılara karşılık olarak Husiler olarak da bilinen Ensarallah’ı Küresel Özel Terör Örgütü listesine ekledi.” ifadesini kullanarak, Husilerin Kızıldeniz’deki saldırılarını sona erdirmesi durumunda bu listeden hızlı şekilde çıkarılabileceğini belirtti.

Husilerin söz konusu terör listesine 30 gün sonra ekleneceğini de kaydeden Sullivan, “Yemen’deki insani durumun daha da kötüleşmemesi adına” bu yönde bir değerlendirme yaptıklarını vurguladı.

Husiler, bu kararla, Göçmenlik ve Vatandaşlık Yasası ve Yabancı Terör Örgütleriyle ilgili 13224 Nolu Başkanlık Kararnamesi kapsamında yeniden “Küresel Özel Terör Örgütü” kapsamına girecek.

ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, 16 Şubat 2021’den itibaren geçerli olmak üzere Yemen’de Husiler olarak bilinen Ensarallah örgütünü yabancı terör örgütleri listesinden çıkardıklarını duyurmuştu. Söz konusu kararın, Yemen’de insani durumun son derece kötüleşmesi nedeniyle alındığı belirtilmişti.

Husiler, daha önce Donald Trump yönetiminin son günlerinde yabancı terör örgütleri listesine eklenmişti.

Saldırıda, Husilerin anti-gemi füze üsleri vuruldu.

ABD yetkililerinin verdikleri bilgiye göre, 4 Husi füze üssünde Kızıldeniz’deki gemi ya da gemilere saldırı için hazırlık yapıldığı saptandı. Hareket, bunun üzerine gerçekleştirildi.

Yemen’in geniş kesimlerini kontrol eden isyancı Husiler, Kasım ayından bu yana, Kızıldeniz ve Aden Körfezi çevresinde ticari gemilere saldırı düzenliyor.

Husiler, İsrail’in Gazze’deki saldırılarına tepki olarak Hamas ile dayanışma için “İsrail’e yardım götüren gemileri hedef aldıklarını” söylüyor.

Husi isyancılar kim ve amaçları ne?

Husiler, Yemen’deki Şii azınlığı Zeydiler’den oluşan silahlı bir grup.

Grup, 1990’lı yıllarda dönemin Devlet Başkanı Ali Abdullah Salih’in yolsuzluğa bulaştığını söyledikleri rejimine karşı mücadele için kurulmuştu.

İsimlerini hareketin kurucusu Hüseyin El Husi’den alıyorlar. Aynı zamanda kendilerine Ensar Allah adını da veriyorlar.

2003’te ABD’nin Irak’ı işgal etmesinden sonra, Husiler “Allahuekber. ABD’ye Ölüm. İsrail’e Ölüm. Yahudilere Lanet Olsun, ve Zafer İslam’ın” sloganını benimsedi.

Hamas ve Hizbullah ile birlikte İsrail, ABD ve genel olarak Batı’ya karşı İran öncülüğündeki “direniş ekseni”nin bir parçası olduklarını söylüyorlar.

Avrupa Barış Enstitüsü’nden Yemen uzmanı Hişam el Omeysi, bu durumun Husilerin Körfez bölgesinde İsrail’e giden gemilere neden saldırdıklarını açıkladığını söylüyor.

“Şu anda emperyalistlerle, İslam ulusunun düşmanlarıyla savaşıyorlar. Bu durum da tabanlarında çok iyi bir yankı buldu” diyor.

Husiler, Yemen’in büyük bölümünü nasıl ele geçirdi?

Husiler, 2014’ün başında Ali Abdullah Salih’in halefi Devlet Başkanı Abdrabbuh Mansur Hadi’ye karşı ayaklandıklarında Yemen’de büyük bir siyasi güç kazandı.

Salih’le, yani eski düşmanlarıyla bir anlaşma yapıp yeniden iktidara getirmeyi amaçlıyorlardı.

2015 başlarında ülkenin kuzeyindeki Saada bölgesini ele geçirdiler ve başkent Sana’yı da alıp, Hadi’yi ülke dışına kaçmaya zorladılar.

Yemen’in komşusu Suudi Arabistan askeri müdahelede bulunup, Husileri iktidardan düşürmeye ve yerine Hadi’yi getirmeye çalıştılar. Müdahaleye Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn de destek verdi.

Husiler, bu saldırıları püskürttü ve ülkenin geniş kesimlerini ellerinde tutmaya devam ettiler.

Taraf değiştirip, Suudilere katılmaya çalışan Ali Abdullah Salih’i 2017’de öldürdüler.

Husilere kim destek veriyor?

Husiler, Lübnan’daki Şii silahlı grup Hizbullah örneğine göre örgütleniyorlar.

ABD’li araştırma enstitüsü Terörle Mücadele Merkezi’ne göre Hizbullah 2014’ten bu yana yoğun bir askeri uzmanlık ve eğitim desteği veriyor.

Husiler, Suudi Arabistan ortak düşmanları olduğundan İran’ı da bir müttefik olarak görüyor.

İran’ın Husi isyancılara silah desteği verdiğinden kuşkulanılıyor.

ABD ve Suudi Arabistan, Husilerin 2017’de Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’a attıkları ve havada düşürülen balistik füzeleri İran’ın verdiğini söylüyor.

Suudi Arabistan ayrıca, 2019’da Suudi petrol tesislerine karşı yapılan saldırılarda kullanılan güdümlü füzeleri ve insansız hava araçlarını da İran’ın verdiğini iddia ediyor.

Husiler Suudi Arabistan’a on binlerce kısa menzilli füze attı ve BAE’ye de saldırılar düzenledi

Bu silahların verilmesi BM silah ambargosunun ihlali anlamına geliyor. İran ise bu iddiaları reddediyor.

Husi isyancılar ne kadar güçlü ve Yemen’in ne kadarını kontrol ediyorlar?

Yemen’in resmi hükümeti Devlet Başkanlığı Liderlik Konseyi. Devlet Başkanı Abdrabbuh Mansur Hadi, yetkilerini Nisan 2022’de bu konseye devretti ve konseyin merkezi Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’da.

Ancak Yemen halkının büyük bölümü Husi kontrolü altındaki yerlerde yaşıyor. Husiler ülkenin kuzeyinde vergi topluyor ve ayrıca para da basıyorlar.

BM Güvenlik Konseyi’nin Husi hareketi uzmanı Ahmed el Bahri’ye atfettiği açıklamada, Husi hareketinin 2010 itibarıyla 100 ila 120 bin üyesi olduğunu ve silahlı birliklerle, silahsız destekçilerden oluştuğunu belirtmişti.

BM ayrıca, 2020’de Husi isyancıların saflarına kattığı yaklaşık 1500 çocuğun öldüğünü, takip eden yıllarda da yüzlercesinin hayatını kaybettiğini söylüyor.

Husi isyancılar, gemilere saldırı düzenledikleri Kızıldeniz kıyılarının büyük bir kısmını da ellerinde tutuyor.

El Omeysi, bu saldırıların Suudi Arabistan ile yürütülen müzakereler üzerinde etkisi olduğunu da söylüyor.

“Suudilere Kızıldeniz güzergahını kapatabileceklerini göstererek, istedikleri ödünler için Suudilere daha fazla baskı yapıyorlar.”

Husiler olarak bilinen Yemenli Ensarullah harekatının askeri yetkilisi Tümgeneral Abdullah el-Cafri, Yemen güçlerinin ABD ve İngiltere’nin saldırılarına karşı tamamen hazırlıklı olduğunu belirtti.

Abdullah el-Cafri, Sputnik’e açıklamasında, “Biz bu saldırılara karşı tamamen hazırlıklıydık. ABD ve ajanlarının saldıracağını biliyorduk. Washington, bu kadar saldırgan davranarak Pandora’nın hiçbir zaman kapatamayacağı kutusunu açmış oldu. Bu saldırıya kararlı şekilde yanıt vereceğiz. Çeşitli senaryolar değerlendiriliyor. ABD ve İngiltere, eylemlerinin son derece acı verici sonuçlarıyla yüzleşmek zorunda kalacaklar” yorumunda bulundu.

Saldırının Husileri sarsmadığını kaydeden el-Cafri, “Zaten 2015’ten başlayarak 9 yıldır ABD’nin saldırganlığıyla karşı karşıyayız. Amerikalılar, bize karşı, uluslararası alanda yasaklanmış olanlar dahil her türlü silah kullandı. Bugüne kadar, vekalet savaşı olmasına rağmen hedeflerine ulaşamadılar” ifadesini kullandı.

Washington’un bu saldırıyla prestijini yeniden sağlamaya ve Kızıldeniz’deki İsrail gemilerini korumaya çalıştığını dile getiren Yemenli general, Beyaz Saray’ın, Kızıldeniz ve Umman Denizi’ndeki saldırıların yol açtığı ekonomik krizin İsrail’i tamamen çöküş aşamasına getirdiğinin farkında olduğunu belirterek, “İsrail gemilerine saldırmak bizim bilinçli olarak aldığımız ve değişmez kararımız. Amacımız, Her gün soykırıma uğrayan mazlum Filistin halkı için adaleti sağlamak” dedi.

Yemen ordusunun tüm var gücüyle ABD ve müttefiklerine karşı koymaya devam ettiğini belirten el-Cafri, ABD ile savaşın hibrit değil doğrudan olmasını umduklarını kaydederek şunu dedi:

“Husi lideri Abdülmelik el-Husi, Yemen’e karşı askeri kampanyalara katılmaması konusunda ABD’yi defalarca uyardı. Bu saldırganlığa doğal karşılık en kısa zamanda verilecek. Hava saldırılarının askeri yeteneğimiz üzerinde hiçbir etkisi olmadı. Üstelik vurulan hedefler gerçek değildi zaten.”

Sputnik

Yemen’in kuzey ve orta kesiminde iktidarda bulunan Ensarullah (Husiler) grubu, ABD ve İngiltere’nin hava saldırıları nedeniyle bu iki ülkeye ağır bedel ödeteceklerini belirtti.

Ensarullah hükümetinin Dışişleri Bakan Yardımcısı Hüseyin el-Ezzi, “Ülkemiz, Amerikan ve İngiliz gemilerinden, denizaltılarından ve savaş uçaklarından büyük bir saldırıya maruz kaldı. Hiç şüphe yok ki, ABD ve İngiltere bu bariz saldırganlığın ağır bedelini ödemeye ve tüm korkunç sonuçlarına katlanmaya hazırlanmak zorunda kalacak” dedi.

Sputnik’e konuşan Yemenli yetkililer, ABD ve İngiltere’nin Sana, Hudeyde, Taiz ve Saada kentlerindeki tesislere 23 hava saldırısı düzenlediğini söyledi.

Yetkililer, “Savaş uçakları, Sana Uluslararası Havaalanı ve yanındaki Ad-Dleimi hava üssüne 4 saldırı düzenledi. 8 hava saldırısıyla havaalanı ve Hudeyde Limanı yakınındaki El Katib bölgesinde bulunan Ensarullah grubunun kışlaları ile Hudeyde’nin doğusundaki Husilere ait kamp vuruldu” dedi.

Taiz makamlarından bir kaynak, 22. mekanize tugayın Taiz şehrinin El-Jand bölgesindeki kampına ve Taiz şehrinin doğusundaki El-Hawban bölgesinde bulunan havaalanına 8 saldırı düzenlendiğini aktardı.

Bunun yanında Ensarullah’ın kalesi olarak kabul edilen Yemen’in kuzeyindeki Saada şehrinin yerel yönetiminden bir kaynak da, Saada şehrinin doğusundaki Kahlan askeri kampında bombardıman sonucunda üç patlama yaşandığını kaydetti.

ABD ve İngiltere Kızıldeniz’den geçen ticari gemilere saldıran Yemen’deki İran yanlısı Husi hedeflerine denizden ve havadan ortak harekat yaptı.

Hedefler uçaklardan atılan bombalarla, savaş gemilerinden ve denizaltıdan atılan güdümlü füzelerle vuruldu. Bir ABD yetkilisi Yemen’de 12’den fazla Husi hedefininin vurulduğunu bildirdi.

Yemen’deki görgü tanıkları da, ülkede Husilerin kontrol ettikleri askeri tesislerin ve üslerin vurulduğunu bildirdiler. Husi sözcüsü de saldırıyı doğruladı.

Yemen’de ülkenin büyük bir bölümünde kontrolü elinde bulunduran Husiler, Gazze’deki savaşta İsrail ve destekçilerine tepki olarak Suveyş Kanalı’nı kullanmak üzere Kızıldeniz’den geçmekte olan ticari gemilere saldırılar yapmaktaydı. Saldırılar insansız hava araçlarıyla veya füzelerle gerçekleştirilmekteydi. Bu süreç yüzünden bazı büyük uluslararası nakliyat şirketleri Asya ile Avrupa arasındaki güzergahta Kızıldeniz-Suveyş Kanalı rotasından vazgeçmişlerdi. ABD de Kızıldeniz’deki ticaret güvenliğini korumak amacıyla ortak bir deniz gücü oluşturmuştu. Kızıldeniz-Suveyş Kanalı rotası dünya ticaretinin %15’inin güzergahı olma niteliğini taşıyor.

Saldırı, İsrail Hamas savaşının genişlemesi olarak yorumlanıyor. İran saldırıyı kınadı. ABD Kızıldeniz saldırılarının arkasında olduğunu belirttiği İran’ı suçladı. Yemen’deki iç savaşta İran yanlısı Husilerle savaşan merkezi hükümetin destekçisi Suudi Arabistan, itidal ve savaştan kaçınma çağrısı yaptı. Rusya durumun Birleşmiş Millet Güvenlik Konseyi’nde ele alınması için acil toplantı talebinde bulundu.