Misilleme Saldırıları ve Askeri Hedefler

ABD ordusu, Hürmüz Boğazı’nda bir konteyner gemisinin hedef alınmasının ardından İran’a yönelik hava harekatı başlattı. Saldırılarda İran füze sistemleri, hava savunma bataryaları ve Devrim Muhafızları’na ait hücum botları hedef alındı. ABD Başkanı Trump, saldırıların ardından yaptığı açıklamada hedeflerin ağır hasar aldığını belirtti. Washington yönetimi, operasyonun seyrüsefer güvenliğini sağlamak amacıyla düzenlendiğini bildirdi.

İran Devrim Muhafızları Ordusu, ABD bombardımanına füze saldırılarıyla yanıt verdi. Bölgedeki Amerikan üsleri ile Umman ve Bahreyn’de yer alan radar sistemleri hedef alındı. Çatışmaların yayılması üzerine Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres taraflara itidal çağrısında bulundu. Ancak askeri hareketlilik bölge genelinde sürüyor.

Hürmüz Boğazı’nı Denetim Mücadelesi

İran, küresel petrol ve doğal gaz sevkiyatının önemli bir bölümünün yapıldığı Hürmüz Boğazı’nı kapattığını ilan etti. Tahran yönetimi, izin verilmeyen gemilerin geçişine müsaade edilmeyeceğini duyurdu. Yapılan açıklamada, seyrüsefer izinlerinin bölgede istikrar sağlanana kadar İran tarafından verileceği belirtildi. İran o arada körfez bölgesindeki  ülkelerde bulunan ABD üslerine ağır saldırılar yöneltti. 

ABD Başkanı Donald Trump ise konuya ilişkin açıklamasında boğazın güvenliğini ABD’nin üstlenebileceğini söyledi. Trump, “Boğazı biz koruyacağız. Adeta bir ‘koruyucu melek’ gibi burayı yönetip tüm masrafları bölgedeki zengin ülkelerden tahsil edeceğiz” ifadelerini kullandı. Bu açıklamanın ardından İran tarafı boğazı trafiğe kapattığını duyurdu. Sahadaki askeri hareketlilik ise artarak devam ediyor.

O arada ABD ve müttefiklerince yapılan diğer açıklamalardaHürmüz Boğazı’nın uluslararası sular kapsamında olduğunu öne sürdü.

Piyasaların Saldırılara İlk Tepkisi

Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim ve karşılıklı saldırılar küresel enerji piyasalarına yansıdı. Ham petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) fiyatlarında artış kaydedildi. Dünya borsalarında da dalgalı bir seyir izleniyor. Enerji arzına ilişkin endişeler küresel enflasyon beklentilerini artırdı.

Yükselen enerji maliyetleri ABD iç siyasetinde de tartışmalara yol açıyor. Petrol fiyatlarındaki artışın küresel tedarik zincirleri ve dünya ekonomisi üzerindeki etkileri yakından takip ediliyor.

Gemi Krizleri ve Karşılıklı Hamleler

Son 24 saat içinde bölgede tansiyonu zirveye taşıyan bir dizi olay yaşandı:

İran’ın Hamlesi: İran Devrim Muhafızları, Hürmüz Boğazı’nda uluslararası denizcilik kurallarını ihlal ettiği gerekçesiyle İngiliz bandıralı “Stena Impero” adlı petrol tankerine el koyduğunu duyurdu. İranlı yetkililer, geminin bir balıkçı teknesiyle çarpıştığını ve uyarılara cevap vermediğini iddia ediyor.

ABD’nin Müdahalesi: ABD Başkanı Donald Trump, ABD Donanması’na ait USS Boxer gemisinin, gemiye çok yaklaşan ve tehdit oluşturan bir İran insansız hava aracını (İHA) düşürdüğünü açıkladı. Pentagon, “savunma amaçlı” bu hamlenin deniz trafiğini korumak için yapıldığını vurguladı.

Trump’ın Sert Mesajları: Trump, İran’ın hamlelerini “provokasyon” olarak nitelendirerek, “İran sadece bela istiyor. Biz en kötüsüne hazırlıklıyız ancak onlar çok büyük bir hata yapıyorlar” ifadelerini kullandı.

İran’ın Yanıtı: İran Dışişleri Bakanı Cevad Zarif ise ABD’nin “ekonomik terörizm” uyguladığını belirterek, bölgedeki yabancı askeri varlığın güvenliği artırmak yerine tehlikeye attığını savundu.

Hürmüz Krizi: İran’a Maksimum Baskının Sonucu 

Krizin temeli, 2018 yılında ABD’nin nükleer anlaşmadan (JCPOA) tek taraflı çekilmesi ve İran’a yönelik ağır yaptırımları geri getirmesine dayanıyor. İran’ın petrol ihracatını sıfıra indirmeyi hedefleyen “maksimum baskı” stratejisi, Tahran’ı Hürmüz Boğazı kartını oynamaya itti. Dünya petrol ticaretinin yaklaşık üçte birinin geçtiği bu dar su yolu, İran için Batı’ya karşı en güçlü jeopolitik koz haline geldi. Daha önce Fujairah açıklarında tankerlere yapılan saldırılar ve ABD İHA’sının düşürülmesi, bugünkü “Hürmüz Savaşı”nın ayak sesleriydi.

Diplomatik Trafik: İngiltere hükümeti, el konulan gemi nedeniyle acil durum komitesi COBR’u topladı. Avrupalı müttefikler bölgeye ortak bir “deniz koruma misyonu” göndermeyi tartışıyor.

Petrol ve Altında Dalgalanmalar

Hürmüz’deki bu “yeni savaş” piyasalarda sert dalgalanmalara yol açtı:

Petrol: Gerilimin tırmanmasıyla Brent petrol fiyatları varil başına %2’nin üzerinde değer kazandı. Analistler, Boğaz’ın tamamen kapanması durumunda petrolün 100 dolar bandını zorlayabileceğini öngörüyor. Kısa vadede, arz güvenliği endişesi fiyatlarda yukarı yönlü baskıyı sürdürecektir.

Altın: Jeopolitik risklerin artması, yatırımcıları “güvenli liman” arayışına itti. Altın fiyatları son yılların en yüksek seviyelerinde seyrediyor. Savaş riskinin sıcak çatışmaya dönüşme ihtimali, altının ons fiyatını desteklemeye devam edecektir.

Piyasa şu an “bekle-gör” modunda: Eğer diplomatik bir kanal açılmazsa, enerji maliyetlerindeki artış küresel enflasyonu tetikleyebilir. Kısa vadede Hürmüz Boğazı’ndaki her askeri hareketlilik, borsa endekslerinde satış, emtiada ise sert yükseliş olarak karşılık bulacaktır.