Edip CANSEVER… “Yer Çekimli Karanfil’

Lirik Ben-Hüma

Kanala Abone Olun Bütün Şiirleri Dinleyin

https://youtube.com/@lirikben-huma8324?si=Yk4YRJc2c0fcKhzv

Hüma SEVİM

humasevim02@gmail.com

HümaSEVİM/kentekrani

Youtube Abone Olmak İçin Tıklayınız

Yazarın Tüm Yazıları

www.kentekrani.com 5 Mayıs 2024

2. Bölüm Haftaya

Hüma SEVİM’in tüm şiir okumaları için YouTube kanalına abone olun.

https://m.youtube.com/@lirikben-huma8324

Hüma SEVİM

humasevim02@gmail.com

HümaSEVİM/kentekrani

Youtube Abone Olmak İçin Tıklayınız

Yazarın Tüm Yazıları

www.kentekrani.com 10 Şubat 2024

Anlaşılma isteği, insan dediğimiz canlı türünün en önemli ve temel sorunu değilse nedir? İlk önce anlatmayı başarmak elbette. Peki dinleniyor muyuz ? Kafamızda dolaşan o şeylerin ne kadarını kelimelere dökebiliyoruz?

Ne kadarı karşıdakinde değerini buluyor ya da bırakın değerini bulmasını ne kadarı gerçekten dinleniyor ?

Yoksa karşımızdaki sadece dinlemiş gibi yaparak sırasını mı bekledi ? Sazı eline aldı o da konuştu, siz dinlediniz mi ?

Hayır, hayır öyle olmadı… Hiçbir şey olmadı. Bazı konuşmalar, bazı konuşmalar olarak öylece havada asılı kaldılar. Kimsenin duygusu kimseye yeterince geçmedi.

Gerçekçi olalım tam anlamıyla anlaşılmak tabii ki mümkün değil. Çok mu umutsuz bir yaklaşım oldu ?

İlk insanların ne yaptığıyla ilgili fikrim yok fakat sonrasında bu konu üzerine tüm zamanlarda yazılıp çizildi. Herkesin anlatacak bir şeyleri oldu, herkes anlattı. Her birimiz bazen anlatan bazen dinleyen olduk. Düşündük dedik ki mesela; Biri diğerinin derdine benzer şeyler yaşamamışsa eğer o diğerinin ne duygulara girip çıktığını anlayamaz.

Veya karşındakini anlayabilmek ilkönce kendini anlamaktan geçiyor. Belki insan kendini dinlemeyi öğrenmeli, yani karşısındakinden önce kendini çözmeli.

İnsanların hiçbir şeye vakti yok, hiç olmadı ve hiç olmayacak. İnsan yalnızdır. O kadar büyüktür ki yalnızlığı, binlerce bedenin arasından hiçbirine kulak vermeden ilerler. Yalnızlık fazlaca kalabalıktır aynı zamanda. Aslında bir insan ne kadar çok kalabalıklara karışmak istiyorsa o kadar yalnızdır. Herhangi bir dünya gezegeni sabahında başını şöyle ellerinin arasına alıp, gözlerini kapatıp kendine kulak vermemiştir, bunu gezegenimizin yirmi dört saatlik bir gününün herhangi bir dakikasında dahi yapmamıştır. Kendini dinlemeyen insan karşısındakini nasıl dinleyebilir ? Bu durumda anlamak konusuna girmeye hiç gerek yok.

Sessiz kalmayı seçebiliriz ve zaten sessiz insanlar kanımca zamanında anlatmayı bir hayli denemişlerdir. Herkes zihninin kaldırabileceği kadar yükü taşır. Asıl olan şu galiba; Anlatmaktan vazgeçmek, anlattıkça zihnimizin yükünün aslında artıyor olduğunu fark etmekle başlıyor. Bunu fark edince anlaşılmak ve dinleniyor olmayı bir tür hafifiletici, tedavi edici bir şey gibi görmekten vazgeçmek, sessizliği başlatıyor.

Şöyle düşünelim; Gün içinde kafamızda dönüp dolaşan bir dolu şey var evet. Geçmiş, gelecek, işte zor bir çocukluk gibi travmalar, hayata dair sürüyle sorun, endişe v.s. Bunları anlatmakla sanki görünür hale getirmiş, soyutken somutlaştırmış olmuyor muyuz ? Sadece zihnimizde dolaştıklarında o kadar da etkili değil gibiler.

Peki konuşmayalım mı ?  Çay demleyip ya da kahvemizi yapıp dertleşmeyelim mi ? Herkes susarsa çok sessiz kalmaz mıyız ? Evet hep anlattık ve anlatmaya da devam edeceğiz. Sadece anlaşılmak konusunu kafamızda fazlaca büyütmemek bir tür mutluluk anahtarı gibi cebimizde dursa iyi olur. Anlaşılmak ne kadar imkansızsa anlatmakta bir o kadar iyileştirici  değildir aslında.

Aynı dili konuştuğumuzu sandığımız insanların, hadi olumlu bir şey söylemiş olayım “hemen hemen” diyeyim, hiçbiriyle aynı dili konuşamıyoruz. Çok mu ağır oldu ? Farklı düşünüyor olabilirsiniz ne mutlu size. Bir gün gerçekle yüz yüze gelebilirsiniz hazır olun. Böylece hayal kırıklığınız biraz daha hafif olur umarım.

Şimdi öyle bir ülkede yaşıyoruz ki, zaten kimse kimseyi dinlemiyorken bir dolu yabancı aramıza katıldı, eh bir habitatımız vardı o da bozuldu. Bunu da geçelim bizler bu toprakların insanları yakında karnımızı doyuramayacak hale geleceğiz galiba. Durum buyken ne anlaşılması, ne anlatması diyebilirsiniz.

Oysa unutmamamız gereken anlaşılmak konusunun karnımızı doyurmak kadar önemli olduğu. Bu topraklarda yaşam hiçbir zaman kolay olmadı. Şu son dönemler kadar da zor olmadı sanki. İnsanlarımızın ötekileştirilmesi sorunuyla uğraşırken, sığınmacı popülasyonun bizlere dahil olmasıyla işler cidden sarpa sardı. Farklı diller, farklı toplumlar ve kültürler, fakirlik, aşırı zenginlik, haksızlık, zorbalık, dini kendine göre yorumlayıp (anlamayıp ve çarpıtıp) ortada gezenler, bunları görüp (dinini anlamaya çalışmayıp) kendini dinsiz ilan edenler, çarşafla gezenler, neredeyse çıplak gezenler….Küçük insanların gölgeleri ne kadar büyüdü bu ülkede. Bu kaos içinde, anlatmak ve anlaşılmak ne kadar önemli olurdu, mümkün olsaydı !

Tam burada değerli yazarımız Nazan Bekiroğlu’nun Nun Masalları adlı kitabından bir alıntı yapacağım;

“Hiçbir azabın anlaşılamamak dahası yanlış anlaşılmak kadar büyük olamayacağını fark etti.

Çünkü yanlış anlaşılmak beraberinde yanlış anlamayı da getiriyordu.”

Şöyle bir düşünelim; Anlamıyoruz, anlaşılmıyoruz ve sonuç : Yanlış anlıyoruz! Nasıl büyük bir kaos değil mi ?

Burada bitirmeyeceğim çünkü yaşam umudu kaybetmeyi hak etmeyecek kadar değerli bir armağan. Kaos kendi içinde bir düzen barındırır. Sonra bir sabah uyanırız ve dağılan puzzle parçalarının teker teker yerlerini bulduğunu ve yeni resmi oluşturduğunu görürüz. Diğer yandan entropiyi hatırlatacağım. Bu felsefede de yerini bulmuş bir fizik yasasıdır daha önceki yazılarımda da bahsetmiştim.

Şöyle ki; Var olan her şey bir sona ulaşacaktır, her şey dağılmaya ve onu oluşturan parçalara ayrılmaya mahkumdur. Önemli olan durumun kendisi değil, sürecin kendisidir. Bu evrendeki durumlar, soyut düşünme haricinde kesinlikle mutlak olarak her an akış halindedir.

Bir toplumda işler yolunda gidiyorsa eğer yeni düşüncelerin doğması ve gelişmesi de söz konusu değildir. Bunalım zamanlarında, insan sorgular; Nereden geliyoruz? Nereye gidiyoruz ?

Kısaca entropi wikipedia’ya göre;

-Düzen düzensizliği yaratır.

-Düzenin anlayamadığımız hali (kaos) varsa ki illaki olmalıdır bundan dolayı
düzensiz diyemeyiz. Yani düzenin dışına çıkmak imkansızdır.

-Düzensizliğin içinde de bir düzen vardır.

-Düzen düzensizlikten doğar.

-Yeni düzende uzlaşma ve bağlılık kısa süreli olarak kendini gösterir.

-Ulaşılan yeni düzen, kendiliğinden örgütlenen bir süreç vasıtasıyla kestirilemez bir yöne doğru gelişir.

İşte yaşıyoruz, nehrin suları bulanık ve kuvvetli akıyor kapıldık gidiyoruz.

Tanrının bir hediyesiydi bizlere MUSTAFA KEMAL ATATÜRK.

Her şeyi baştan yazdı, kaosu güçlü bir düzene çevirmeyi başardı. Onun gibisi gelir mi ? Yok vazgeçtim azıcık ona yanaşsın yeter, olur mu ? Bilemem!

Sevgiyle kalın, umut her daim baki !

Hüma SEVİM

humasevim02@gmail.com

HümaSEVİM/kentekrani

Youtube Abone Olmak İçin Tıklayınız

Yazarın Tüm Yazıları

www.kentekrani.com 21 Ekim 2023

Sisyphos’tan bahsetmek istiyorum. Yunan Mitolojisinde, Yeraltı Dünyasında sonsuza dek büyük bir kayayı bir dağın en yüksek noktasına dek yuvarlamaya mahkum edilmiş kraldan.

Küpe, kolye, bileklik gibi çeşit çeşit takılarını görmüş olabilirsiniz. Kocaman bir kayayı yukarı doğru itmeye çalışan Sisyphos’un resmedilmiş hallerine de rastlamışsınızdır muhtemelen.

Günümüz insanının dikkatini bu şekilde çekmeye devam eden kahramanımızın bazı hilekarlıklarından bahsediliyor Mitolojide. Fakat hepimiz her zaman dürüst müyüz? Onu yapmam, şunu asla yapmam diyebiliyor musunuz? Tamam, bazı sınırlar vardır onları aşmazsınız eminim.

Fakat koşullar uygun olduğunda o yapmam dediğiniz şeylerin çoğunu yaparken bulabilirsiniz kendinizi.  Bu yüzden kahramanımızı yargılamak yerine kendisinin bilge tavrından dem vurmak istiyorum. “Bilgelik” te yine insanın aradığında kendi içinde bulabileceği bir kavramdır. Öyle ya ne meleğiz ve ne de şeytan!

Kahramanımız, Homeros’a göre ölümlülerin en bilgesiydi. Zeus’un bir sırrını kendi menfaati için açık edince, bu Tanrı’nın hışmına uğrar. Zeus ona ölüm meleği Thanatos’u gönderir.

Sisyphos, Thanatos’u kandırarak zincire vurur; onu özgürlüğüne kavuşturmak için Zeus müdahale etmek zorunda kalır. Ölüler Ülkesine götürülen Sisyphos kaderine katlanmak istemez. Kendisine cenaze töreni yapmamasını karısından ölmeden önce istemiştir. Törensizliği hoş karşılamayan  Hades, dinsiz karısını cezalandırması için Sisyphos’un yeryüzüne dönme önerisini kabul eder… Sisyphos daha yıllarca yeryüzünde yaşayacaktır. Fakat kahramanımız Ölüler Ülkesine geri dönmeyi ret eder. Elbette sonunda oraya geri götürülür. Bu kez ölümden beter bu cezaya mahkum edilir. Sonsuza dek bir kayayı tepeye doğru yuvarlamak… Sorun şu ki tam tepeye varacakken kaya geri yuvarlanmaktadır.

Homeros durumu şöyle anlatır;

“Sisyphos’u gördüm, korkunç işkenceler çekerken; yakalamış iki avucuyla kocaman bir kayayı ve de kollarıyla bacaklarıyla dayanmıştı kayaya, habire itiyordu onu bir tepeye doğru, işte kaya tepeye vardı varacak, işte tamam, ama tepeye varmasına bir parmak kala, bir güç itiyordu onu tepeden gerisin geri, aşağıya kadar yuvarlanıyordu yeniden baş belası kaya, o da yeniden itiyordu kayayı, kan ter içinde…”

Albert Camus “Sisifos Söyleni” adlı kitabında; “Acı başlangıçtadır, kayayı dağın tepesine çıkarmaya uğraşmak, keder ve üzüntü verir, bu kayanın zaferidir” der. Sisyphos’u farklı kılan kazanmak için önce kendi yazgısını kabul etmesi. Bu kabulleniş aslında bir başkaldırıdır. Tanrılar tüm ümidini elinden almak istemektedir.

Şöyle bir dönüp kendimize bakalım hepimiz kendi kayamızı tepeye yuvarlamaya uğraşmıyor muyuz aslında? Bunu hem yaşama uğraşımız hem de bilgiyi arayışımız olarak yorumlayabiliriz.

Geçenlerde bir film repliği duydum; “Aptal aptallığında ısrarcıysa bilge olabilir” deniyordu. Kayayı her düştüğünde yeniden yukarı çıkartmaya çalışmak aptallıksa eğer, aptallık çok bilge bir şey olmalı. Siz kayanızı yukarı yuvarlamaya çalışmaktan başka türlü bir yaşam şekli biliyor musunuz? Ben bilmiyorum.

Burada kayaya onu yukarıya yuvarlamaya çalışırken kapıldığınız keder ve üzüntüyle bir zafer yaşatmayı ret ederek başlamalı sanırım. Sisyphos’a verilen ceza kimilerine göre bir insana verilebilecek en büyük cezadır. Umutsuzluk ve faydasızlık doludur. Burada yakalamamız gereken nokta kendi umudumuz ve elde edeceğimiz faydadır. Herkesin kendi kayasını kendi dağının tepesine yuvarlamaya çalışmasının sürekliliği, kendini umutsuzluktan muaf tutmasının gerekliliğidir.

Zor mu? Çok zor! Ne söylense klişe olacaktır. Hepimizin kafa yorduğu konulardır. Albert Camus’un sözünün üstüne bir şey söylemek haddimi aşmak olur ; “ İnsan, anlamsızlığına ve tüm baskılarına rağmen yaşamı yenmek zorundadır” der.

Yaşamı yenmek zorunda olmak!

Asıl mesele Sheakspeare’in;

“Olmak ya da olmamak işte bütün mesele bu” demesi ile doğrudan bağlantılı galiba. “Olmak” yaşamı yenmek, kendi kayamızı her düştüğünde yeniden yukarı yuvarlamaya devam etmek. “Olmamak” ise umutsuzluğa kapılıp vazgeçmek belki. İddia etmiyorum yazarak düşünüyorum.

Direnerek varoluşun anlamsızlığına başkaldırıyoruz. Buradan devam edeceğiz başka yolu yok.  Zira Sisyphos’ta gösterdiği dirençle ve oluşturduğu bilinçle Tanrıların bu anlamsız cezasını bir gün kesinlikle yeneceğini umut ediyordu. Haksız yazgısının bilincine varmış direnmek zorunda olan bütün insanlar gibi.

Sevgiyle kalın.

Hüma SEVİM

“Her neyse ben hala şiir okuyanlardanım. Kimse Tanrı’dan rol çalmasın diyorum”

Memleket meselelerinden; Benzine ne kadar zam gelmiş? Dolar nereye gidiyor? Domatesin kilosu ne olmuş?…  Gibi şeyleri düşünmekten uzaklaşmanın en iyi yolu işten güçten vakit bulduğumuz her boşlukta Netflix’te veya başka platformlarda bir dizi bulup onu seyretmeye sarmak!!..

Ama cidden sarmak, yani her boş vakitte dizinizin karşısına oturup yarın yokmuş gibi seyretmek! Tavsiyemdir.

Son on gündür “Black Mirror” adlı diziye sardım. Başta biraz gerildim bazı bölümler hayli sinir bozucu. Buna ihtiyacım yoktu dedim, bana lay lay lom bir şeyler gerekli dedim evet… Fakat dizi seyrettikçe beni içine aldı. Neden mi? Anlatıyorum;

Her bölümde farklı bir konu işlenmiş. Bölümlerin ortak özellikleri teknolojik gelişmelerin insan hayatı üzerinde yaratabileceği olası pozitif ve negatif etkiler. Uzağa gitmeye gerek yok; bu yazdıklarımı şu an çoğunuz telefonunuzdan okuyorsunuz mesela. Bilgiye erişmek cebinizde rahatça taşıyabileceğiniz bu aygıt sayesinde çok kolay. Hepimizin hem şikayet edip hem sürekli gezindiğimiz platformlar var. Gece uyumadan en son oralara bakıyor, sabah uyandığımızda yine kendimizi aynı yerlerde gezinirken buluyoruz.

Black Mirror’a gelince; Beni en çok etkileyen birkaç şeyden bahsedeceğim. Şakaklarına yerleştirilen minik bir çip sayesinde kimse yalan söyleyemiyor mesela. Neden mi? O çip bütün yaşadıklarını kaydediyor. Elinizde tuttuğunuz anahtar büyüklüğünde bir kumandayla ileri geri sarabiliyor ve mesela TV ekranında seyredebiliyorsunuz yaşananları. Biri hayır ben orada öyle demedim deyiversin hemen o konuşmaya geri dönüp kişinin kendisine dedikleri bizzat gösteriliyor. Bunu sürekli başımızı ağrıtan politikacılara uygulayabilsek hoş olmaz mıydı?

Cinayetleri aydınlatma konusunda da çok işe yarayacak bir yöntem aynı zamanda. Polis sorguları çok kolay, alın şu çipi takın başlayın anlatmaya dendiğinde kişi ne kadar konuyu saptırmaya çalışsa da ekranda beliren görüntüler onun mumunu hemen söndürüverir yani yatsıyı beklemeye gerek yok.

Bir başka bölümde insanların isteği doğrultusunda öteki tarafa geçmeden yani ölüp yok olmadan bir “bulut” yani depolama ortamında saklanabiliyorsunuz. Bir tür bellek, orada sonsuza dek genç ve eğlenceli biri olabilirsiniz. Gidip gelebiliyorsunuz da oraya yani henüz sağken. Şöyle bir düşünelim yine; kaybettiğimiz sevdiklerimizin sonsuza dek mutlu olduğunu bilmek hatta görerek bizzat şahit olmak bayağı içimizi rahatlatırdı öyle değil mi?

Bir diğer bölümde ekolojik denge bozulmasın diye soyu tükenen arıların yerine robot arılar dolaşıyor etrafta. Bu işlere aklı eren biri arıları kendi amaçları için kullanmaya ve cinayetler işlemeye başlıyor. Ölmesi gerektiğine inandığı kişiyi Twitter’da Trend Topic yapıyor ve ilk önce net ortamında o kişi linç ediliyor zaten. Bilinçsizce hashtag’ lerin peşinden gidip gaza gelen insan sürüleri o kişi her kimse ölmeli diyorlar bir ağızdan. Sonra arılardan biri gidip kulağından ya da burnundan beynine girip işini bitiriyor. Ertesi gün yeni bir kurbanla gün başlıyor vs.

Teknoloji çağı lafını epey uzun yıllardır duyuyoruz. Zaten buna uyumlanmış yaşıyoruz. Yukarıda anlattıklarımı seyrederken hiç birine şaşırmadığımı fark ettim. Hepsi olası şeylerdi hatta çoktan yapılıyor olduklarını düşündüm.

Tüm bunlar mümkün müydü?

Belki hepsi zaten çoktan mümkündü.

İyi amaçlarla kullanılmalılar bu durumda insanlığa fayda getirirler saçmalığına girmeyeceğim. Çünkü sadece iyi amaçlarla kullanılmaları oldukça ütopik bir düşünce tarzı olurdu. İnsan tehlikeli bir varlık, kendi kendine toksik zaten. En kötü huyu da Tanrı rolünü üstlenmeyi pek seviyor. Yani Tanrıdan rol çalıyor. Eline bir fırsat geçtiğinde hemen bunu yapmaya başlıyor. Elindeki fırsat “teknoloji”.

Hiçbir şey yapmıyorum diyen kişi bile instagramda boy gösteriyor. Fotoğrafını en güzel haliyle paylaşıyor, sevgilisiyle pozlarını, ne kadar zayıfladığını, ne güzel yerlerde gezdiğini falan sergileyerek bir çeşit tatmin yaşıyor. Eline fırsat verilse bir şekilde takipçi sayısı milyonları bulsa hadi bakalım seyredin neler yapıyor.

Tüm bunlar olurken geçmişten gelen sararmış fotoğraflar bayağı çağ dışı kaldı maalesef. Ben elime alıp bakarken defalarca büyütmek için hamle yapıyorum, yani telefondaki gibi daha yakından görmek için iki parmağımla fotoğrafı yakınlaştırmaya çalışırken buluyorum kendimi. Belki sizin de başınıza gelmiştir.

Hayatımız kolaylaştı ve renklendi gibi görünse de hiçbirimiz mutlu değiliz. Yani ülkemizde olmaktan bahsetmiyorum çünkü burada mutluluğu yakalamakta teknolojik gelişmelerin sadece iyi amaçlarla kullanılabileceğini düşünmek kadar ütopik. Dünya genelinde bazı Afrika kabileleri hariç mutlu ve elindekilerle tatmin olabilen insan pek az. Sadece elimizdeki bu telefonlarla bile sanki dev bir ekrandan sürekli takip ediliyoruz. Gittiğimiz yerler, görüştüğümüz kişiler (kategorilere ayrılıyor en çok iletişimde olduklarımız vs.). Mesajlarımız, fotoğraflarımız, ağzımızdan sık çıkan bazı kelimler, internet ortamındaki paylaşımlarımız. Biz ölüp gittikten sonra bile peşimizi bırakmayacak. Hiçbir yere kaybolmuyor sürekli depolanıyor, depolanıyor.

İnsan ilişkilerimiz internet ortamında sürüyor. Biriyle senelerdir görüşmemiş olduğumuzu bile farkında değiliz. Çünkü herhangi bir sosyal platformda o kişi listemizde. Fotoğraf paylaşıyoruz beğeniyor, altına “özledim” yazıyor biz de kalp yapıyoruz bu yoruma ve seneler geçip gidiyor.

Aşk konularına gelince nette başlayıp nette bitiyor. Denizde balık çok, alternatif her zaman var. Fazla yorulmaya gerek yok olmadı mı diğerini dene. Aynı yastığa baş koymaktan sıkılan herkeste buralarda, en az bekar popülasyonu kadar kalabalıklar. Aldatma da teknoloji sayesinde boyut atladı. Tüm bunlar artık kanıksadığımız şeyler zaten.

İşte tam burada yine Black Mirror’a geri döneceğim. Sosyal medya platformlarında iletişimimizi kesmek istediğimiz insanları bloke ediyoruz ya hani. Onları kafamızda yok ediyoruz, beni görmesin ben de onu görmeyeyim deyip uzaya fırlatıyoruz onları. Dizide bunun hayata geçirilmesinin ne büyük bir işkence olduğuna tanıklık ediyoruz. Başkasından hamile kalmış bir genç kadın kocasını bloke edip yani engelleyip hayatına devam ediyor. Kişi engellendiği zaman sadece bulanık bir silüet olarak görünüyor ve karşısındakini de öyle görüyor, konuştukları anlaşılmıyor, eraftaki konuşmaları da uğultu olarak duyabiliyor. Kanun bloke edeni edilene karşı koruyor. Bir konuda suçlu bulunup tüm toplum tarafından bloke edilirseniz Dünya’da tek başınıza kaldınız demek ve aslında müebbet hapisten beter bir durum. Kimseyi net göremiyor, kimseyle konuşamıyorsunuz.

Yine dizide ilahi adalet de teknoloji sayesinde işliyor. Birinin başına gelen kötü bir olayı, mesela ölümünü ona yardım etmek yerine telefonuna kaydeden bir kadın, hayatının geri kalanında aynı gün bu kez kendine yönelik sürekli yaşatılarak cezalandırılıyor. Kabus bir sandalyede yerlerde bir yığın ilaç şişesi, haplar olduğu halde uyanıp, kendini sokağa atmasıyla başlıyor. O andan itibaren çevredeki herkes onunla tek bir kelime konuşmuyor sürekli ellerindeki telefonla onu videoya alıyorlar. Başına korkunç şeyler geliyor ve etraftakiler sürekli kayıt ediyorlar. Günün sonunda olanları anlamaya başlıyor ve ilaç içerek intihar ediyor. Ertesi sabah aynı güne uyanıyor. 18.Yüzyıl Fransa’sında giyotinle idam edilen mahkumlar için üzülmeye gerek yok, bayağı şanslılarmış.

Bu gibi örnekler çoğaltılabilir, teknoloji bizi acayip yerlere götürüyor ve buradan geri dönüş yok. Hayatta akıp gidiyor. Black Mirror’da olduğu gibi adaleti mi yoksa haksızlığı veya ihaneti mi yaşayacağız veya yaşıyoruz? Bize ne yapıyor?

Her neyse ben hala şiir okuyanlardanım. Kimse Tanrı’dan rol çalmasın diyorum. Sevgiyle kalın.

Hüma SEVİM

“tanrı boş yere bir şey yaratmamıştır
anlayan için muştucu duyan için uyarıcı”

Akdeniz bölgesindeyim.  Sarı sıcak bir yazın ortasında. Gece olup da odama çekildiğimde onların seslerini duymazdan gelmeye çalışmak nafile çaba. Sakın ha şikayetçi olduğum sanılmasın sadece en ufak bir sesten ürküp kaçıveren uykum bana sorun yarattığından şarkılarına tanıklık ediyorum diyebilirim. Ağustos Böceklerinden bahsediyorum. Nasıl göründüklerini bilmediğimi fark ettim bu arada. Sadece sıcak yaz gecelerinin değişmez senfonisinin yaratıcıları olduklarını biliyorum. Uyuyamayınca ve fakat uyumaya çalışınca beynim bana oyunlar oynuyor. Daldan dala atlayıp bir sürü düşünceyi açık büfe önüme koyuyor. Bu böcekler neye benziyorlar? La Fontaine masalındaki  gibi tembeller mi? “Hayat bir gün o da bugün” diyerek mi yaşıyorlar vs. vs. Onların yaşamlarının bir hayat mottosu olabileceğini düşündüğümde ise internette sörf yapmaya başlayıp aklıma gelenin hiçte içi boş olmadığını anlıyorum. Görüntüleri bir hayli ürkütücüymüş aynı zamanda. Aşağıda biraz anlatacağım…La Fontaine masalında karıncanın itibarını elinden aldığı bu saygıdeğer böcekle ilgili bilgiler enteresan.

Mesela Platon’a göre; Ağustos böcekleri zamanında aslen birer insanmış. İlham perileri ellerindeki sanat ve müzikle ilk defa dünyaya ayak bastıklarında bazı insanlar bu yeni hediyeler karşısında ister istemez büyülenmişler. Bu durumda yemeden içmeden kesilip hiç susmadan şarkı söylemeye başlamışlar. Belirli bir süre sonra ise mutlu bir şekilde bu dünyadan göçüp gitmişler. Sonra ilham perileri mucizevi bir şekilde bu insanları besine ihtiyaçları olmaksızın mutlulukla şarkı söylemeleri için Ağustos Böceği olarak tekrar hayata getirmiş.

İşte bu ne harika bir düşünce şekli! Öyle güzel bir akıl ki okuyanı büyülüyor, insanın yemeden içmeden şarkı söyleyesi geliyor. İlham perilerinin hareketi de takdire şayan.

Sizin Ağustos Böceklerinin olağan üstü yaşam döngüsünden haberiniz var mı? Hazır olun muhteşem ders alınacak bir macera. Yaklaşık 17 sene toprak altında kalıp yeryüzüne çıktıktan sonra sadece 4 haftalık ömre sahipler. Bu dört haftayı şarkı söyleyerek ve eş arayarak geçiriyorlar üstelik nasılsa kışın yaşamayacakları için yiyecek biriktirme endişeleri olmuyor. Şarkılar söyleyip, sevişiyorlar mevsimin değişiyor olmasıyla ya da yiyecek bulmakla hiç ilgilenmiyorlar, ilgilenmeleri gerekmiyor. Bu kısacık yeryüzü maceraları kulağa hoş gelmiyor mu?

Yaşamları toprak altında başlayan Ağustos böceklerinin özellikle yeryüzüne çıkmak için 17 yıl sabreden türü bütün böcekler arasında en uzun ömürlü olanı. Bilmiyorum belki benim gibi bir gece uyuyamadığı için olabilir, Şair Sezai Karakoç Ağustos Böcek’lerinin bir nevi savunmasını yaptığı bir şiir yazmış. Ben bu şiirden habersizken ikimiz de aynı şeyleri düşünmüşüz. Şiirinde; Kış geldiğinde yer altına giren, bütün yaz çalışıp çabalayıp biriktirdiklerini yiyen böceklerin tersine Ağustos Böceklerinin gerçeklik arayışında olduğu anlatılmakta.

Şair, La Fontaine masalında tembellikle suçlanan bu böceğin tüm özellikleri ile muhteşem olduğunu söylüyor. Şöyle bir düşünelim; Yaratılış özelliklerinin gereğini yerine getiren Ağustos Böcek’lerini nasıl suçlayabiliriz? Yumurtaları ağaç dallarından toprağa düşüyor, uzun yıllar boyunca toprak altındaki vitamin ve suları alarak besleniyorlar. Yalnızca bir aylığına yeryüzüne çıkıp kanatlanıp, nesillerini devam ettirip ölüyorlar. Kış ayları için yiyecek biriktirmeleri bir hayli saçma olurdu bu durumda. Demem o ki; Yeryüzüne çıkabildiği sıcak ve harika günlerini çalışarak geçiren, kış için yiyecek biriktiren karınca aslında sandığımız kadar akıllı ve haklı olmayabilir!

Şairimiz Sezai Karakoç bu harika böceği sadece bir böcek olarak da resmetmiyor Batılı aldatmalara karşı bir metafor niteliğinde onun Ağustos Böceği. Diyor ki; “En çalışkan onu görüyorum ben”. Batılının böyle bir yaşamda hikmet aramayıp “en tembel” ilan ettiği bu böceği bizim coğrafyamızdan bakınca bambaşka görebiliyoruz.

Yıllarca yer altında bir kabuk içinde yaşadıktan sonra kavuştuğu özgürlüğün sevinciyle şarkılar söyleyen bu böcek kısa da olsa gerçek bir mutluluk yaşıyor aslında. Karıncaya bakalım; Pek tekdüze yaşantısı var ve biriktirdiği yiyecekleri yeraltına kapanıp televizyon karşısında yerken Ağustos Böceği’nin yaşadığı mutluluğun yanından bile geçemez kanımca.

Sezai Karakoç şiirinde Ağustos Böceği bir varoluş hikayesini, bir hikmet arayışını, tefekkürü, inanışı ve elbette teslimiyeti sembolize ediyor .

Anı yaşamak konusuna kafa yoran biz insanlara da iyi bir örnek böceğimiz. Trafikte yeşil ışık yandığı anda arkamızda korna çalan arabanın sürücüsüne sabrı öğretebilir mesela. Bilumum çeşit vesveselerle hayatı kendine zehir eden o kişiye de mutlu anlarının tadını çıkarmak ve bundan sonra olacaklar için endişelenmemek konusunda yardımcı olabilir. Kendini, varoluşunu biraz fazla önemseyen bu yüzden hayat döngüsünün değiştiremeyeceği şeklini eline geçen her fırsatta inatla başka formlara sokmaya çalışan o kişilere de teslimiyet dersi verebilir.

Batı, bireylerin yaşamda kalmalarının tek çaresinin çalışmaktan geçtiğini empoze etmek için karıncayı alıp baş tacı ettirirken anlamdan yoksun bir hayatın tanımı yapmakta olabilir mi? Üstelik Ağustos Böceği ocağına düştüğünde onu aşağılayıp bir lokma yiyecek vermeyerek bu anlamsızlığa bir de acımasızlığı eklemiş olmuyor mu? Ağustos Böceği varoluşunun gereğini yerine getirirken neden onu anlamaya çalışmayarak sorgusuz sualsiz dışlayarak bir “öteki” yaratıyor?

Çalışanlar ve tembeller olarak guruplara ayırmıyor mu? Taptaze beyinleri yiyecek stoklayan karınca vasıtasıyla robotlaştırıp para odaklı bireyler haline getirmek amacı gütmüyor mu sizce?

Hala saklıyorum babamın bana aldığı La Fontaine’in “Karınca ile Ağustos Böceği” masal kitabını. İlk okuduğum andan şimdiye dek karıncayı takdir etmekten Ağustos Böceğini anlamak seviyesine geldiğim için mutluyum. Çalışmamalı demiyorum fakat ne için çalıştığımıza arada bir dönüp bakalım diyorum.

Aşağıya Sezai Karakoç’un “Ağustos Böceği Bir Meşaledir” şiirini bırakıyorum.

Sevgiyle kalın.

ey masalcı adam iftira ettin sen

bu harikalar harikası böceğe

onu suçladın tembellikle

en çalışkan onu görüyorum ben

hiç bir karşılık beklemeden

yazı ağustosu çamı çınarı

tanıtıyor bize yazı ağustosu çamı ve çınarı

ağacın dalında güneşe doğru yaklaşarak

suyun, bir damla suyun değerini altın ediyor

çiğ damlası bir zümrüttür diyor

susadıkça eşsiz sesiyle şarkılar söylüyor

ilahiler okuyor güneşe gönderiyor

sen bunları levha levha kızart diyor

bir daha yanmayacak şekilde kızart diyor

kıyamete kadar kalsın insanlığa uzat diyor

güneşi yakıcı güneş bilen gölgeyi reddeden

gölgede saklanma kurnazlığını reddeden

aç kalma pahasına olsa da öten

susamanın armonilerini en iyi bilen

matemden alevden bir gömlek giyen

yapraktan bir saray ören

sesini bir şehir gibi boşaltan nehre

dağlara kırlara ve ormanlara zerre zerre

sonra kış gelince karıncalar saklanır toprak altına

herkes bir önlem almıştır o hariç

o hep iyiyi güzelliği yaşamış

özgürlüğe dalıp çıkmış yalnız özgürlüğe

öbürleri hep gerçeklik taslamış

ama o hep gerçeği aramış

gerçeği aramağa çağırmış

ve gerçeği yaşamış

sizin acımanıza gülüp geçiyor

sizi gidi faydacılar çıkarcılar sizi

üzülmeyin evi yok yuvası yok diye

kışlık erzak biriktirmemiş diye

sizin acımanıza yok onun ihtiyacı

– sahtedir zaten acımanız

siz ancak alay edersiniz acımasız –

özgürlüğün sesidir o ürkmez korkmaz

titremeden geçer gündüzden geceye

bir başka ağustosta yeniden doğacaktır

ağaçların tepelerinde güneşe en yakın yerde

tanrı’nın sırrıyla bir mucizeyle

– oysa nesli kesilmeliydi size göre –

ama hiç bir zaman hiç bir yerde

sönmez tanrının yaktığı meşale

istersen bir böcekte olsun o meşale

temmuzda ağustosta ağaçlar cayır cayır yanarken

yalnız o, odur teselli eden dayanın diyen

yaşamanın en büyük ilkesi sabrı öğütleyen

yavru kuşlara masallar anlatarak geceye serine götüren

adeta güneşle onların arasına bir perde geren

şırıl şırıl sesiyle onları serinleten

gözlerine ışıltılı vahalar gösteren

çeşmelerden su sesleri alıp getiren

sesiyle – o ufacık gövdesinden tüten –

dağ gibi sessiz korumasız bahçeyi örten

herkese her yere mutluluk saçan sevinç serpen

dünya cehennemine cenneti karşı diken

ışık kıyametine mızraklar havale eden

harbeler gönderen oklar atan sesinden

ağustos böceği deyip hor gördüğümüz

minik göğsünde bir koskoca orkestra taşıyan

hiç yere hiç bir şey yaratmamış olanın

bize gönderdiği bir muştucu o yaratık

uyarıcı ve muştucu bir yaratık

– tanrı boş yere bir şey yaratmamıştır

anlayan için muştucu duyan için uyarıcı –

Sezai Karakoç

Bir adam sendecilik bir vurdumduymazlık her yanımızda fark ettiniz mi?

https://youtube.com/shorts/01saOE-lvlA

Herhangi birimiz birazcık resme uzaktan baksa içler acısı halimizi görecek de… Ya öyle bir baba yiğit yok veya ne bileyim kimsenin kimseden farkı yok.
Burada yazıyorum diye bende bir tık var mı? Hayır.

Tüm zamanlarda önüne konan yemeği şükrederek yiyen bir millet olduk. Bu güzel de ne şekilde servis edildiyse öyle kabul ettik ama.

Daha önce evine 5 ekmek alan bir aile zaman içinde 3, sonra 2 ekmek almaya gücü ancak yetiyorsa şükretti.
Tamam azla mutlu olalım bir şey demiyorum da bir de haklarımız var; insanız ya hani düşünüyoruz.

Şimdilerde senelerce bu devlete vergi verip alnının teriyle para kazanıp çocuklarına helal ekmek yediren bir aile babası şu meşhur filesini doldurmak şöyle dursun sadece ekmeğini, makarnasını koyunca parası bitiyor. Fileyi sallaya sallaya evine dönüyor. Makarna domatesli bile olamaz zira domatesin kilosu olmuş 30 TL.  Sade makarna işte, yiyip doyacaklar.
Durum bu haldeyken, yani bir ülkede böyle bir ortam varken;
Sende bende ne değişiklik var? Kaç kişi yeter kardeşim, diyor, Olric ?

Çok kişi diyor efendimiz!

O kişiler ne yapıyorlar? Hiçbir şey!

Bu sorular ortaya atıldığında derin bir sessizlik falan olmaz her kafadan ayrı bir ses çıkar. Sesler yüksektir, herkes kendi dediğine ölümüne inanır. Diğer konuşanı dinlemez sadece konuşma sırasının kendisine gelmesini bekler (biraz saygılıysa).

Toplumumuzda tartışma olmaz kavga vardır. O yüzden ben kendi kendime sorup, cevap bulmaya çalışmadan lafı ortaya bırakacağım. Bunun için günümüzden birkaç yüzyıl geriye gidiyorum;

John Locke adlı filozoftan bahsedeceğim. Kendisi Rene Descartes ve Baruch Spinoza gibi filozofların içinde bulunduğu rasyonalist akımın karşısında durmuş, ortaya devlet kavramıyla ilgili başka fikirler atmış kişidir. Aslında, felsefede keskin ayrımlar olması fikrini pek benimsemiyorum. Yani “her şeyin başı su” diyerek başlatılan beyin fırtınasında tüm fikirlerin ucu açık olduğundan;  Suyun moleküllerinin ne ifade ettiği, su olmasaydı belki bambaşka formda canlılar olabilirdik gibi ütopik sonuçlara da varılabilir. Hepsinin sonunda bir bardak su içip kaldığı yerden yine moleküllere dönebilir, sabaha karşı yaratıcının hikmetini konuşuyor olabilir kişi.

Kısaca; Descartes ve Spinoza’nın rasyonalist akımında bilginin kaynağı akıldır, ancak zihinsel yolla kavranabilir.

Lockek ise bu iki filozoftan farklı olarak bilginin yegane kaynağının deneyim olduğu görüşünü savunur. Bu görüşüne “empirizm” ve bu bunu benimseyenlere de “empirist” adı verilmiştir. Şöyle der Locke;

“Hiçbir insanın bilgisi, edindiği tecrübenin ötesine geçemez”

Felsefeyi buraya birazcık sıkıştırdım ki düşünme yolumuz açılsın. Gelelim günümüz Türkiye’sine. Ben etrafıma bakıyorum yukarıda kabaca anlattığım iki görüşte aradan bu kadar yüzyıl geçmiş olsa da hala yurdum insanı için geçerli değil gibi.

Şu son yirmi yılda yaşadıklarımızı açıklamak gerekirise; Bilginin kaynağı akıldır desek mesela. Hadi aklımızı kullanamadık bir şeyler oldu bitti. Daha öncesinden derslerine iyi çalışmışlar aklımız yetmedi…  kavrayamadık. Burada bahsettiğim toplumun asgaride anlayabilecek akla sahip olanları elbette. Yoksa diğerleri zaten arkada çay tarlaları dururken devlet babanın kamyondan üstlerinde fırlattığı çay paketlerini bir nimet gibi kapışıyorlar onlara bir şey demek caiz değil.

Peki geri kalan biraz olsun aklını kullanabilenlere de şunu söylüyorum; Locke demiş ya bilginin kaynağı tecrübedir diye.  Bunlar da tecrübe edip, edip edip ve edip yirmi sene duruma çare bulamamışlar(ız). Aslında anlatacaklarımın geldiği noktadan memnun değilim çünkü kimin hangi ortamdan memnun kimin hangisinden memnunsuz… faydalanılan, faydalanılamayan, kazanç getiren, getirmeyen… akla gelebilecek tüm menfaatler ve tüm zararlar sonsuz değişken iken kime ve neye konuşmalı ? Bu yüzden bunu burada bırakıyorum. Asıl söylemek istediğim beni bunları yazmaya iten geldiğimiz son hal. Yurdum vatandaşının vurdumduymazlığı, adam sendeciliği.

Bir kere suyu muyu bırakıp bizim için her şeyin başına döneyim artık hepimiz doların 15 TL olmasını ne güzel içimize sindirdik farkında mısınız? Hatta 15 TL baya yakıştı sanki o tabelalara ne bileyim ben görünce heyecanlanıyorum, adrenalin oluyor yani. Ne kadar aksiyon dolu bir ülkede yaşıyorum diyorum yarının ne olacağı belli değil bu heyecan beni öldürmez güçlü kılar diyorum.

Otomatikman sonsuz zamlar oluyor, dalga dalga bitmek bilmiyor. Benzinin litresi 22 TL iken şöyle bir senaryo oluşuyor düşünen insanın kafasında: Yani bu zamdan sonra ne  bileyim sabahları insanlar her arabada tek kişi giderek eskisi gibi köprü trafiğini sıkıştırmaz, toplu taşımaya yönelir veya üç beş arkadaş buluşup tek arabayla giderler  yani trafik hafifler(meli). Pandemi var diyeceksiniz de arabada yanına kimseyi almayan, toplu taşıma kullanmam diyen dip dibe masalarda yemek yiyip, içki içiyor mesela. Sonuç olarak ne iş günleri, ne tatil günleri ne gece ne gündüz değişen hiçbir şey yok. Trafik yine trafik kimse hiçbir şeyini değiştirmedi, değiştirmeyecek de.

Kafeler, lokantalar tıklım tıklım. Bir kahve içseniz 25 TL vereceksiniz hah yanına bir de su etti mi 30 TL. Neyse durum buyken herkes hala gezmelerde. Doların 15 TL olması ya da ne bileyim marketten geleneksel kahvaltımızın baş aktörü beyaz peyniri almanın giderek zorlaştığını farkında olmak yurdum insanına teğet geçiyor valla bravo.

Sokaklardayız, eğlencedeyiz, vur patlasın çal oynasın. Millettçe bir kafa yaşıyoruz, bazen içtiğimiz suya bir şey karıştırıldığını bile düşünüyorum. Yoksa bu derece kabullenmek, eylemsizlik (mesela marketten domatesin kilosunu 30 TL den almayacağım diyebilmek gibi) ne bileyim insanın beynini kullandığına işaret eden sinyaller görmeliydik. Resmin dışına çıkıp bakabilenler mesela yurt dışındaki arkadaşlarım, iletişimde olduğum insanlar bize baya acıyorlar. Burada o kadar azından bahsettim ki içinde bulunduğumuz halin. Yani adalet sistemine, sanat yapamayan sanatçıların acısından vs. vs. vs. bunlardan konuşmadım. Anlattıklarım buz dağının görünen ucu yani üstünde bir tane penguen zar zor durur o derece.

Biz yıkılmıyoruz ayaktayız maşallah.

Hiç mi tepki gösterilmez?

Her şey mi kabul edilir?

Bir şekilde sindirilir vallahi !!

Ne Spinoza, ne Locke, ne Aristotales olan biteni geceler boyu konuşsalar anlamlandırabilirler miydi bilemedim. Ben kafamda soru işaretleriyle öylece duruyorum.

Yazım bitti kalkıp bir bardak su içeyim.